|
 |
|
|
İthalatı coşturan yatırım değil üretim ve tüketim
Besim Üstünel Hocamız, "Döviz fabrikası kurmak için dövizle borçlanabiliyorsak, borçlanalım borçlanabildiğimiz kadar" derdi. Besim Hoca'nın "döviz fabrikası" dediği şey, dış pazarda rekabet gücü olan malların üretimini sağlayacak "alt ve üstyapı" yatırımlarıydı... Bu tür yatırımlar sadece ülkede istihdamı ve geliri artırmakla kalmaz, ihracatı ve döviz gelirini de artırır. Bu tür yatırımların döviz geliri, bu yatırımlar için bulunan döviz borcunun kısa sürede ödenmesine imkan verir.
Ama döviz fabrikasına makine getirmek yerine binek otomobili, muz ithal ederseniz, veya içeriden temin edilebilecek hammaddeleri ve ara mallarını ucuz olduğu için dışarıdan getirirseniz, ithalat ve sonuçta döviz açığı büyür.
Bizim döviz açığımız devamlı artmaya başladı. Yıllık döviz açığı 2002 yılında 1.5 milyar dolarken, 2003 yılında 8.0 milyar dolara çıktı. 2004 yılının ilk 11 aylık dönemindeki döviz açığımız 12.7 milyar dolar oldu... Bu döviz açığından korkanları Devlet Bakanımız Babacan bazen yatıştırmaya çalışıyor... Bazen de azarlıyor. "Bu döviz açığından korkmayın. Döviz açığı nedeniyle borçlanıyoruz ama bu dövizlerle makine geliyor. Bu makineler üretime geçecek. İhracat artacak... Bu döviz borçları kazasız belasız ödenecek" diyor.
Navlun ve sigorta bedellerinin ithalat ve ihracat bedeline katılıp katılmaması nedeniyle Merkez Bankası'nın açıkladığı rakamlarla uluslararası sınıflamada (SITC ve BEC) kullanılan rakamlar arasında fark vardır. Merkez Bankası'nın ödemeler dengesi hesabına giren 11 aylık ithalat gideri 80.8 milyar dolar, uluslararası sınıflamaya göre 11 aylık CIF ithalat rakamı 86.8 milyar dolardır.
Sayın okuyucularıma bu yazının altında özel olarak uluslararası sınıflamaya göre (SITC ve BEC) 11 ayda makine, hammadde ve otomotiv ithalatına yapılan ödemeler hakkında bilgi arz edeceğim.
Toplam 86.8 milyar dolarlık ithalatın 19.3 milyar dolarlık kısmı makine (yatırım malı) ithalatıdır. Artmasında yarar olan ithalat bu tür ithalattır. Çünkü bu makineleri getirenler bunlarda adam çalıştıracak, üretim yapacaktır.Ama bizim ithalatımızda dövizin büyük kısmı, 52.6 milyar dolarlık bölümü, hammadde ve ara malı ithalatına gidiyor. Ucuz döviz, hammaddeyi ve ara malını yurtiçi yerine yurtdışından dövizle satın almayı cazip kılıyor. Bu hammaddeler ve ara malları yıl içinde ürünlerin içine giriyor. Ya tüketiliyor ya da ihraç ediliyor.
Sayın okuyucularım, ülkede özel sektörün yatırımları artıyor. Yatırım arttığı için dışarıdan dövizle makine getiriliyor... Ama görüyorsunuz ki, yatırım için getirilen makinenin toplam ithalatta payı küçük. Geçen yılın aynı dönemine göre ithalat artışı 17.5 milyar dolar. Aynı dönemde makine ithalatındaki artış 3.6 milyar dolar... Bunları "neyin ne olduğunu bilelim" diye yazıyorum. Başkaca bir amacım yoktur.
| Makine ve hammadde ithalatı nasıl arttı? (Ocak - kasım - milyon dolar) | | 2003 | 2004 | Artış (%) | | MAKİNELER | 15.731 | 19.352 | 23.0 | | - Güç üreten makineler ve araçlar | 2.031 | 2.619 | 29.0 | | - Belirsiz sanayiler için özel makineler | 3.996 | 3.926 | -1.8 | | - Metal işleme makineleri | 580 | 837 | 44.4 | | - Diğer genel end. mak./cih. aks. | 2.723 | 3.358 | 23.3 | | - Büro makineleri ve oto. veri işleme mak. | 1.212 | 1.489 | 22.8 | | - Haber, ses kaydetme cihaz ve araçlar | 1.529 | 2.202 | 44.0 | | - Elk. mak. cih. ve alet. vb. aksam, par. | 3.660 | 4.921 | 34.5 | | HAMMADDELER | 46.067 | 52.694 | 14.3 | | - Sanayi için işlem görmemiş | 4.290 | 5.244 | 22.2 | | - Sanayi için işlem görmüş | 24.105 | 29.644 | 23.0 | | - İşlem görmemiş yak. ve yağlar | 7.977 | 8.879 | 11.3 | | - Yatırım mal. aksam ve parçalar | 4.840 | 5.828 | 20.4 | | - Esası yiy. ve iç. olan işlenmemiş | 957 | 836 | -12.6 | | - Esası yiy. ve içe. olan işlenmiş | 525 | 554 | 5.6 | | - İşlem görmüş diğer yak. ve yağlar | 3.373 | 1.709 | -49.3 | |
guras@milliyet.com.tr
|
|
|
 | Taha AKYOL | | Türkler ve Ruslar
TÜRK Ticaret Merkezi'nin açılış töreni için M... | |  | Çetin ALTAN | | "Hastalıklar haram eder hayatı Yaşarken ölüm"...
Hasan Pulur, sağlık sorunları nedeniyle 5-10 ... | |  | Melih AŞIK | | Latife Hanım - 2
Latife Hanım'ın mektup ve günlüklerinin açıkl... | |  | Fikret BİLA | | Güvenlik zirvesi
Türkiye-Irak-ABD, Ankara'da güvenlik zirvesi ... | |  | Hasan CEMAL | | Barış değirmeni su bekliyor
Filistinli taksi şoförü soruyor, Likud Partis... | |  | Güneri CIVAOĞLU | | Ortak akıl
Çok partili dönemde, CHP'nin genel başkana il... | |  | Abbas GÜÇLÜ | | 8 yıllık temel eğitim, AKP ve CHP
Sekiz yıllık temel eğitimin üzerinden uzun sü... | |  | Nail GÜRELİ | | 'Medya'nın dayanılmaz cazibesi
Kimsenin ağzı torba değil ki, büzesin. Sonra ... | |  | Sami KOHEN | | Ortadoğu'da demokrasi deneyimi
FİLİSTİN seçimleri, Ortadoğu'da demokrasinin ... | |  | Mehmet Y. YILMAZ | | Milliyet okurları farklıdır, çünkü...
Oscar Wilde, "Ne zaman insanlar benimle aynı ... | |  | Hasan PULUR | | CHP de Baykal da bunu hak etmedi...
SORUYORLAR: | |  | Meral TAMER | | Hisarcıklıoğlu'ndan yabancı sermaye için 3 bakana sitem
Gazeteci olarak 25 yıldır izlediğim kurumlard... | |  | Ece TEMELKURAN | | İnsan avı sezonu
Zonguldak'ta on yedi yaşındaki M. K., on dört... | |  | Osman ULAGAY | | 'İnsani gelişme' için atılım fırsatı
Türkiye, bilişim ve iletişim teknolojilerinin... | |  | Güngör URAS | | İthalatı coşturan yatırım değil üretim ve tüketim
Besim Üstünel Hocamız, "Döviz fabrikası kurma... | |  |  | M. Ali BİRAND | | Türkiye Rusya'da doğrusunu yapıyor
Başbakan'ın Rusya ziyareti, Türkiye'nin de dı... | |
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
İletişim
Business
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
Bülten
