|
|
|
 |
|
|
Profesyoneller için cüzdan ve vicdan sorunu
İşletmelerde bir veya birden fazla aile üyesinin sorumluluk alması halinde aile üyelerinin yanlışlarının tartışılması mümkün olamaz. Burada profesyonel yönetici cüzdanıyla vicdanı arasında sıkışır kalır
İŞ ETİĞİ / GÜNGÖR URAS
Özel sektörde ve özellikle aile işletmelerinde çalışanlar ve de özellikle üst yöneticiler, çalıştıkları işyerlerinin sorumluluğunu ne ölçüde paylaşabilir? Çalıştıkları işyerlerindeki olumsuzlukların üzerine gitmek iş etiği bakımından görevleri midir?
Türkiye'de özel sektörde aile işletmelerimiz hâkim durumda. Aile işletmelerinde iyi niyete rağmen kurumsallaşmaya geçilemedi. Kurumsallaşmaya geçilememesi nedeniyle ailenin bir veya birkaç üyesi işletmelerde yönetim ve uygulamada nihai kararları verme gücünü elinde tutuyor.
Aile işletmelerinin büyümesine paralel olarak profesyonel yönetici sayısı da artıyor. Profesyonel yöneticinin karar ve uygulamalarının değerlendirilmesi çok kolaydır.
Profesyonel yönetici başarının ödülünü alamasa da hatalarının faturasını her zaman öder. Profesyonel yönetim kadroları kendi aralarında yönetime ait kararları ve sorunları her zaman tartışır. Ama işletmelerde bir veya birden fazla aile üyesinin sorumluluk alması halinde aile üyelerinin karar ve uygulamalarının ve de özellikle yanlışlarının ve sebep oldukları risklerin tartışılması mümkün olamaz. İşte burada profesyonel yönetici cüzdanıyla vicdanı (daha doğrusu profesyonel sorumluluk duygusu) arasında çıkışır kalır.
Ne kadar eleştirebilirler?
Profesyoneller daha karar aşamasında aile üyelerinin yanlış çizgide olduğunu görür ise, acaba aile üyelerine ne ölçüye kadar direnebilir? Uygulamadaki yanlışlar sonucu belli bir risk ortaya çıkar ise, profesyonel yönetici bu olumsuz sonuç nedeniyle aile üyelerini acaba ne çizgiye kadar uyarabilir ve eleştirebilir?
Profesyonel yöneticinin hem karar aşamasında, hem de yanlış uygulamalar ve risk ortaya çıkınca aile üyeleriyle bu olumsuzlukları tartışması iş etiğinin icabıdır... Ama profesyonel yönetici iş etiğinin icabını yerine getirdiğinde, aile üyeleriyle ilişkisinin bozulmasını, işini kaybetmeyi nasıl göze alabilir?
Ters bir yaklaşımla, profesyonel yöneticinin hem karar aşamasında, hem de uygulamada yanlışlara ve riske ilgisiz kalması, aile üyelerini gücendirmek endişesiyle yanlışları ve riski gündeme getirmemesi iş etiği bakımından ne ölçüde doğrudur. Şunu kabul etmek gerekir ki, patron durumundaki aile üyelerinin belli hassasiyetleri vardır. Bir ölçüde sermaye ve kâr kendilerine ait olduğu için, bir ölçüde de özgüven nedeniyle genelde eleştiriye kapalıdırlar. Özellikle, işe aldıkları, ücretini ödedikleri, istedikleri an işten çıkarma imkânına sahip oldukları profesyonel yöneticinin eleştirisini normal karşılama ihtimali çok azdır.
İşini kaybedebilir
Profesyonel yönetici ne yapacaktır? İş etiği bakımından aldığı ücret karşılığında yanlışları ve riski tartışma sorumluluğu vardır. Ama öte yanda, iş etiğinin icabı olan sorumluluğunu yerine getirdiğinde, işini kaybetme riskiyle karşı karşıyadır...
Aslında bu çarpık durum profesyonel kadar yönetim sorumluluğunu taşıyan aile üyeleri için de önem taşımaktadır... Çünkü hedef işletmelerin başarısıdır. Başarının ölçüsü büyüme ve kârlılıktır. Hiçbir aile üyesi başında bulunduğu işletmenin küçülmesini ve zarar etmesini istemez. Bir aile üyesi eğer işletmede yönetim sorumluluğunu taşımıyor ise, işletmenin dışından işletmeyi değerlendiriyor ise, karar ve uygulamadaki hataları çok iyi değerlendirebilir. İşletmenin büyümemesinde ve kârlılığın artmamasında kimlerin sorumlu olduğunu görebilir.
Ama işletme içinde karar ve uygulama sorumluluğunu üstlenen aile üyesinin olumsuz gelişmelerde, sorunları ve sorumluluğu belirleme şansı çok zayıftır. Çünkü sorunların ve sorumluluğun içinde yer aldığı için sorun ve sorumluluk belirleyecek yerde "bahane yaratma" ve "suçlu bulma" arayışına girer... Bu durumlarda profesyonel kadrolardan görüş, öneri ve eleştiri yerine sadece destek bekleyişi öne çıkar ise, işletmenin kötüye gidişi hızlanır.
İşte bu nedenledir ki, özellikle aile işletmelerinde profesyonel yöneticinin pozisyonu çok önemlidir. Yönetim gücünü elinde tutan aile üyeleri bakımından önemlidir. Çünkü profesyonel yönetici iş etiğinin icabını yerine getirerek aile üyelerini yanlış karar ve uygulamalarda uyarmaz, yanlışları önlemez ise aldığı ücretin hakkını vermemiş olur. Başarısızlığın riskini paylaşır.
Ama öte yanda profesyonel yönetici için çok ciddi bir iş güvencesi sorunu vardır. Aile işletmesinde aile fertlerinin yanlışlarına karşı duran, yanlış karar ve uygulamaları eleştiren profesyonel yöneticinin işini kaybetme riski büyüktür. İşini kaybetmese bile işletmede bir köşeye atılma, ücret artışı ve yükselme şansını yitirme tehlikesi vardır.
Gençler daha iyi
Bu tür ilişkilerde kim kaybeder? Kayıp iki taraflıdır... Profesyonel yöneticinin eleştirisine kapalı olan aile işletmelerinde aile fertleri kaybeder. Öte yanda iş etiği icabı, aile işletmelerinde aile üyelerinin hatalarını önlemeye çalışan profesyonel yönetici işini kaybeder...
Türkiye bir oluşum içindedir. Bu oluşumda aile işletmelerinde ikinci ve üçüncü kuşaklar gerek eğitim gerekse deneyim bakımından bu tür konuları daha iyi değerlendirebiliyor. Aile üyeleriyle profesyonel yöneticiler daha iyi ilişkiler içine girebiliyor. Aile işletmelerinde aile üyeleri karar ve uygulamalarında profesyonel yöneticilerle daha sıkı işbirliği yapabiliyor. Eleştiriler ve öneriler daha çok kabul görüyor.
Hedef daha iyiye ulaşmak olduğuna göre, yanlışlar zamanla düzelecek, her şey yerli yerine oturacaktır.
|
|
|
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
İletişim
Business
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
Bülten
