|
 |
|
|
KİT'leri 'çökertmeden / doğrudan' satalım
Tekel'in özelleştirilmesine 2001 yılı başında karar verildi. Tekel özelleştirilecek diye o tarihten sonra Tekel'in "suyu kesildi". Rakipleri, yeni yatırımlar, yeni teknolojiyle üretim güçlerini artırırken, Tekel'in imkanları "donduruldu". Tekel rekabet gücünü korumak için rakiplerinin aldığı makinelerin benzerini alamadı. Rakiplerinin personeliyle yarışacak kaliteli personel alamadı.
Sonuç ne oldu? Tekel 4 yıldır özelleştirme gündeminde. Tekel 4 yılda pazar payını kaybetti. Makineleri eskidi. Dört yıl önce sigara pazarında payı yüzde 70 idi. Şimdilerde yüzde 50'nin altına düştü...
Tekel'i özelleştireceğiz. Kabul de... Tekel'in ekonomiye yarar ve zararını tartışırken, dört yıl önceki durumuna mı, yoksa 4 yıllık "çökertme" dönemi sonundaki durumuna mı bakacağız?
"Zaten rekabet gücü kalmadı... Zaten makineleri eskidi... Zaten yabancılar kadar kaliteli sigara yapamıyor... Zaten yabancılar kadar kazanamıyor" diyerek kendi kendimizi mi kandıracağız...
Çökertme operasyonu
Özelleştirmenin gecikmesine bağlı olarak KİT'leri nasıl çökerttiğimiz ve de nasıl ucuzlattığımız konusunda en güzel örnek, Milliyet Ekonomi'de dün Bülent Yardımcı imzasıyla yayımlanan haberdir. Türkiye'deki yabancı sigara üreticileri sigarayı "sert kutu" ile pazarlıyor. Tekel'in pazar payını koruyabilmesi, rekabet edebilmesi için "sert kutu" makinesi satın alması gerekiyor. Aksi halde pazarı kaybedecek. Tekel, bir yerden para bulup buluşturarak "sert kutu" makinesi satın alıyor. Tokat Sigara Fabrikası'na kuruyor. Sigaraları sert kutuyla pazarlıyor. Derken efendim, Tütün Üst Kurulu, özelleştirilmeyi bekleyen Tekel'in yatırım yapamayacağını ileri sürerek, makinelerin sökülmesi ve yurtdışına iade edilmesi kararını veriyor. Tekel mahkemeye gidiyor. İdare mahkemesi de "Makineler sökülsün, yurtdışına iade edilsin" kararını veriyor...
Bu operasyon "Tekel'i çökertme, fiyatını ucuzlatma operasyonu" değildir de nedir? Sigara pazarında yüzde 70 payı olan, makineleri ve çalışanlarıyla rakipleriyle aynı çizgide olan bir Tekel mi yüksek fiyata satılır, pazar payı yüzde 50'nin altına düşmüş, makineleri eskimiş, çalışanları ihtiyarlamış bir Tekel mi yüksek fiyata satılır?
Doğrama operasyonu
Bu anlattığım "özelleştirilecek KİT'leri çökertme operasyonu"... Bir de "doğrama operasyonu" var... Gene Tekel örneğine bakalım... Tekel ekonomik büyüklükte bir kuruluşumuz. 2003 yılında 500 büyük firma sıralamasında, kamu ve özel sektör kuruluşları arasında, (1) Brüt katma değerde 2'nci, (2) Üretimden satışlarda 14'üncü, (3) Dönem karında 10'uncu sırada... Kabaca Türkiye'nin ekonomik büyüklükte (kamu ve özel) ilk 15 firması arasına giriyor. Günümüzde küresel rekabette ekonomik büyüklük çok önemli. Bizim ekonomik büyüklükte çok az kuruluşumuz var. Mevcutlar yılların birikimiyle ortaya çıkarılanlar. Yerlisiyle yabancısıyla özel sektör ekonomik büyüklükte yeni yatırımlar yapmaya istekli değil. Kaç yıldır (otomotiv fabrikalarıyla ilgili yatırımlardan bu yana) Türkiye'de ekonomik büyüklükte yatırım yapılamıyor. Biz ise, eksilen yapılmışları parçalayarak satmayı pek seviyor, başarı sayıyoruz. Tekel'in içki bölümünü ayrı sattık. Kabul... Ama şimdi sigara bölümünü, parçalaya parçalaya satmak çok yanlış... Ama kime dert anlatacaksınız. Farklı fikirleri kiminle tartışacaksınız? Rekabet Kurulu Başkanı Mustafa Parlak, "Tekel'in hemen parçalanması, parçalanarak satılmasını" uygun gördü.
| Tekel'in sigara pazarındaki payı nasıl küçülüyor? (Yüzde) | | Üretici | 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 (*) | | Tekel | 69.8 | 68.7 | 61.0 | 52.4 | 48.0 | | Philsa | 22.9 | 21.4 | 27.4 | 35.8 | 38.0 | | JTI | 7.3 | 9.9 | 11.6 | 10.3 | 12.0 | | BAT | - | - | - | 1.5 | 2.0 | | Toplam | 100.0 | 100.0 | 100.0 | 100.0 | 100.0 | |
(*) 2004 tahmini.
guras@milliyet.com.tr
|
|
|
 | Taha AKYOL | | Kerkük ve Amerika
KERKÜK konusunda Amerika'nın yaptığı açıklama... | |  | Çetin ALTAN | | Deniz suları neden geri çekiliyor?
ŞİMDİYE dek rastlanmadık bir biçimde, deniz s... | |  | Melih AŞIK | | İhtimaliyat üzre...
CHP genel başkan adaylarından Zülfü Livaneli,... | |  | Fikret BİLA | | Fark yaratmak...
Doğan Yayın Holding'in, İstanbul'daki "2005 B... | |  | Hasan CEMAL | | Baykal, Blair, ve yeni sol!
Baykal'ın İngiliz İşçi Partisi lideri Blair'l... | |  | Güneri CIVAOĞLU | | Bir fincan kahve
CHP'nin Türkiye için misyonu farklıdır. CHP, ... | |  | Can DÜNDAR | | Donakalmak
"Muhabirin iş kazası" haberini hatırlıyorsunu... | |  | Abbas GÜÇLÜ | | Tiraj sihirbazı Kai Diekmann
Kai Diekmann, Almanya'da yayımlanan Bild'in g... | |  | Mehmet Y. YILMAZ | | Atçalı Kel Mehmet'ten, Zapata çıkar mı?
Berthold Brecht, bir şiirinde şöyle soruyordu... | |  | Hasan PULUR | | Yahya Kemal ajan mıydı?
MAŞALLAH, tartışmadan yana hiç sıkıntımız yok... | |  | Derya SAZAK | | Hediye kabulü
Şirket kurma... borç alma... hediye kabulü! B... | |  | Meral TAMER | | Çinli ve Iraklı ile Alman'ın çalışma izni
Türkiye'de yabancılara çalışma izniyle ilgili... | |  | Tamer HEPER | | Şimdi peşinde koş bakalım
Yılbaşında Beyoğlu'nda yaşanan rezalet, akıll... | |  | Güngör URAS | | KİT'leri 'çökertmeden / doğrudan' satalım
Tekel'in özelleştirilmesine 2001 yılı başında... | |  |  | M. Ali BİRAND | | Emine Erdoğan bu hediyeyi kabul etmemeli
Emine Erdoğan'a Moskova gezisi sırasında değ... | |
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
İletişim
Business
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
Bülten
