|
|
|
 |
|
|
"İznimi yarıda kesip Bahadır'ın yanına dönerdim"
İzmir Fuar Hayvanat Bahçesi'ndeki fil Bahadır'ın yaklaşık 34 yıldır bakıcılığını yapan Bahattin Öztanman emekli oluyor. Yerine oğlu geçecek. Hem Bahadır'dan hem de çiftleşmesi için getirilen Begümcan'dan ayrılamayan, "1996'da bir ay izne çıktım. Birkaç gün sonra sabahı zor etmeye başladım. İznimi yarıda bırakıp geri geldim, fillerime kavuştum" diyen Öztanman oğluna bildiklerini öğretecek
BANU ŞEN
Türkiye'de üç fil ve fil bakıcısı var... Diğerlerini bilmiyorum ama İzmir Fuar Hayvanat Bahçesi'ndeki Pak Bahadur ya da herkesin çağırdığı adıyla Bahadır pek medyatik. Bir de ona eş olarak gelen Begümcan... İzmir'de büyüyen, İzmir'e gelip hayvanat bahçesini ziyaret eden herkes Bahadır'ı tanır. O, Kültürpark'taki hayvanat bahçesinin yaşayan en eski üyesi.
Bahadır bugünlerde yine gündeme geldi. Bakıcısı Bahattin Öztanman emekli olurken "Onlarsız yaşayamam" diyordu. Bahattin ustanın oğlu Serkan da çocukluğundan beri bahçede çalışmak istiyordu. Ve sonunda formül bulundu: Öztanman'ın oğlu fillerin bakıcısı olacak, babası da ona tecrübelerini aktaracak.
Bahattin Öztanman, Bahadır'la geçen 34 yılda onu eğitmiş. Belli komutlarla istediğini yaptırabiliyor. Bahadır da hortumunu aşağı-yukarı sallarayarak bir şeyi istemediğini anlatabiliyor. Dört yıl önce Bahadır'a eş olarak düşünülüp getirilen Begümcan da Bahattin ustanın ellerinde büyüyor. "Bahadır yaşı gereği biraz ağır mizaca sahip" diyor Bahattin usta. Begümcan ise evin şımarık kızı ona göre. Biz sohbet ederken de Begümcan tıpkı çizgi filmlerdeki gibi koşuyor, demirlere hamle yapıyor. "Bego kızım, çabuk yerine. Ben çık diyene kadar orada kal" diyor Bahattin usta. Begümcan yerine, ağacın arkasına geçip "çıkabilirsin" komutunu bekliyor.
Türkiye'nin nadir fil bakıcılarından birisiniz... Fil bakıcısı olmaya kendiniz mi karar verdiniz?
Askerden yeni gelmiştim. 1970'te fuar atölyesinde demirci ustalığı yapıyordum. Zaman zaman hayvanat bahçesindeki demirleri de tamir ediyorduk. Evde de hayvan beslediğimden hayvanlara ilgim vardı. Buraya gelip giderken kimseye söylemeden cebimde kesmeşeker getirip Bahadır'a da veriyordum. Bakıcısına da yardım ediyordum. Bir gün dönemin müdürü fark etmiş. "Bahattin usta bu fil senin sözünü dinliyor. Biz seni file bakıcı yapalım" dedi. Şaka zannettim. İki gün sonra belediyeden bir yazı geldi.
Bir anda fil bakıcısı olmak zorluklar getirmedi mi?
Önceleri garibime gitti. 40-50 kişinin ustabaşısıyken bir anda bir fille baş başa kaldım. Faraş, süpürge ile barınak temizlerken "Acaba gören var mı?" diye utanıyordum bile. Ama sonraları bağlanmaya başladım. Hatta kendimi geliştirdim. En çok belgesellerden yararlanıyordum. Başka hiçbir program izlemiyordum. Gazetelerden belgesel günlerini, saatlerini takip eder oldum. Bir fil nasıl beslenir, nasıl yaşar... Sonraları burada da eğitimler aldık. Ama tırnak bakımına kadar çoğu şeyi belgesellerden öğrendim.
"Bahadır babam, Begümcan ise kızım"
Bahadır sizi tanıyor mu?
Burası ne kadar kalabalık olursa olsun Bahadır uzaktan geldiğimi hisseder. Ben idare binasına girince seslenir. Begümcan da barınağına gelince anahtarların sesinden geldiğimi anlar. Bahadır 1948 doğumlu yani benden bir yaş büyük. Ona baba diyorum. Babaya kızamıyorum. Ama Begümcan'a çocuğum gibi kızabiliyorum. O 1996 doğumlu. Gönderildiğinde İstanbul'dan almaya gittik. Üç yaşındaydı. Bir sıpa kadardı. Sözümden çıkmaz. Ona yaklaşabiliyorum. Ben büyüttüm. Ama Bahadır'a yaklaşmıyoruz. Yakın temasta bulunmuyoruz. Bahadır 1954'te geldiğinde yavruymuş. Ama yanına yanaşılıp eğitilmemiş. Ben geldiğimde de 20 yaşındaydı. Biz bir aile gibi olduk. Sabahları gelince Bahadır'a "Baba günaydın" derim. Bahadır'a da tıpkı Begümcan gibi sarılmak istiyorum. Ama nasıl tepki vereceğini bilmiyoruz. Begümcan'a "Öp kızım babayı" dediğimde hortumuyla öpüyor.
Fil bakıcısı olmak insanın aile hayatını da etkiliyor mu? Onlar da sizin aileden biri gibi oldu mu?
Ben fil bakıcılığına başladıktan sonra evlendim. Mesleğim sayesinde 34 yıl evimi geçindirdim. 1996'da 1 ay izne çıktım. Birkaç gün sonra sabahı zor etmeye başladım. Bir gece; sabah olsa da fillerin yanına gitsem diye sıkıntıya girdim. İznimi yarım bırakıp geri geldim. Bizim mesaimiz 17.00'ye kadar ama 24 saat buraya bağlıyız. Hayvanlarla ilgili bir sorun olduğunda gece bile çağrılabiliriz.
Belediye hem sizi hem de oğlunuzu sevindiren bir karar almış. Bayramdan sonra oğlunuzla birlikte çalışacakmışsınız. Ona önce neleri öğreteceksiniz, nasihatlar verecek misiniz?
Oğlum alışveriş merkezinde çalışıyordu. Şimdi birlikte olacağız. Komutlarımı, ses tonumu, ziyaretçilerle nasıl olması gerektiğini göstereceğim.
"Bahadır'ın yapay döllenme ile çocukları olacak"
İzmir Fuar Hayvanat Bahçesi Müdürü Veteriner Hekim Çağlayan İnanlı, bakıcıların ve hayvanların uzun yıllar süren bağlarının önemli olduğunu vurguluyor. Bakıcıların en önemli işlevinin sorumlu oldukları hayvanı iyi tanımak, gözlemlemek olduğunu söylüyor. İnanlı "Seçici davranıyor, varolan bakıcıları uzun süre korumaya çalışıyoruz. Hayvanların da belli bir mizaçları, karakterleri var. Onları en iyi bakıcıları anlıyor. Aralarında sihirli bir bağ oluyor. Bahadır da bakıcısı Bahattin usta da buranın en eskileri. Burada bakıcılar arasında pozitif bir çekişme de var. Kimin hayvanı en bakımlı, en sağlıklı, kaç yavru doğurdu gibi... Hepsi çok özverili. Gecenin bir saatinde çağrıldıkları zaman koşa koşa geliyorlar. Hiçbiri tatil yapmıyor. Bir bakıyoruz izinde buraya gelmişler. Buranın bir ruhu var. Aile gibi" diyor. İnanlı en büyük isteklerinin Bahadır'ın, kendisine eş olarak getirilen Begümcan'la çiftleşmesi olduğunu da anlatıyor: "Begümcan henüz ergenlik çağında. Önümüzdeki yıl, 10 yaşından sonra artık çiftleşebilir. Bahadır yaşlanmış olsa bile Hollanda Hayvanat Bahçesi ile yaptığımız görüşmeler sonucu belki yapay döllenmeyle baba olabilecek. O zaman aile daha da büyüyecek. Bahattin ustanın da en büyük dileği bu."
Öztanman, Bahadır'ın yanına kimseyi yaklaştırmadığını, tek başına poz vereceğini söylüyor: "Ona yakın temasta bulunamıyoruz. Bahadır 1954'te geldiğinde yavruymuş. Ama yanına yanaşılıp eğitilmemiş. Ben geldiğimde de 22 yaşındaydı. Ona da tıpkı Begümcan'a yaptığım gibi sarılmak istiyorum. Ama nasıl tepki vereceğini bilmiyoruz."
Küçükken hayvanat bahçesinde su satıyordu. Bahadır'a şimdi o bakacak
Serkan Öztanman 28 yaşında. Çocukken zamanının çoğu hayvanat bahçesinde geçermiş. Kendini bildi bileli fil bakıcısının oğlu.
O yüzden de en uygun bakıcı adayı olmuş. "En büyük hayalim babamla hayvanat bahçesinde çalışmak, fillere bakmaktı" diyor. Çocukken tatillerde hayvanat bahçesinde su satıp harçlığını çıkartırmış. Bayramdan sonra işe başlayacak olmanın heyecanını yaşıyor. "Hafif bir korku var mı?" diye soruyoruz, "Hayır yalnızca sabırsızlık var. Bir an önce başlamak istiyorum" diyor.
Günde 10'ar kilo mevsim sebzesi ve meyvesi yiyorlar
Saat 08.30'da göreve başlıyorum. Önce onları beslerim. 10'ar kilo mevsim meyvesi ve sebzesi yiyorlar (muz, marul, portakal, armut, elma, mandalina, balkabağı). Akşamları her biri 60 kilodan ikişer balya yonca yiyorlar. Bahadır kahvaltıda 60 tane ekmek bitiriyor. Begümcan henüz yavru olduğu için 5-10 kilo arası buğday yiyor. Yazın sık sık yıkıyorum. Hastalandıkları zaman veterinerin verdiği ilaçları sürüyorum. Tulumbayla üzerlerini yağlıyorum.
|
|
|
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
İletişim
Kariyerim
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
Bülten
