|
|
|
 |
|
|
Tekel Müzesi, yok olmaktan kurtuldu
Dünyanın ilk ve tek sigara, tütün, alkol ve tuz müzesi adeta yangından mal kaçırırcasına yapılan çalışmalarla yok olmaktan kurtuldu. Tekel Müzesi, Paşalimanı'nda 200 yıl önce inşa edilen tarihi binada önümüzdeki aylarda yeniden açılacak
BÜLENT YARDIMCI
'Tekel'i nasıl satarız da bütçe deliğine yama yaparız' diye aranıp dururken, bir avuç insanın da Tekel Müzesi'ni yok olmaktan kurtarmak için çabaladığından hemen hiç kimsenin haberi olmadı.
Özelleştirme İdaresi, Tekel'i satın alacak müşteri arayışlarını sürdürürken, Tekel Müzesi'ni kurtarmak için yapılan çalışmalar da şöyle gelişti:
1884 yılında faaliyete geçen İstanbul Cibali semtindeki tütün fabrikasında, 22 Mart 1985 yılında bir tütün ve sigara müzesi açıldı. Tekel'in elindeki tarihi eserler, makineler ve belgeler bir araya getirilerek açılan bu müze, dünyanın ilk ve tek tütün, sigara, alkol, kibrit ve tuz müzesi oldu.
Cibali Tütün Fabrikası binası, üniversite yapılmak üzere 29 yıllığına, Aralık 1997 tarihinde Kadir Has Vakfı'na verildi. Tekel, tarihi binayı boşaltmak zorunda kaldı. Tekel Müzesi'ndeki eserler de sandıklara, sepetlere, çuvallara konularak Kartal Maltepe'deki sigara fabrikasının depolarına taşındı. Burada unutulmak üzere iken, Genel Müdür Sezai Ensari, olaya el koydu. Dünyanın ilk ve tek tütün, tuz, kibrit müzesini çürüyerek yok olmaktan kurtarmak üzere hareket geçen Tekel yönetimi, binalarından uygun birini müze yapmak istedi. Maliye Bakanı Kemal Unakıtan'ın da desteği ile 200 yıllık tarihi bir bina, müze yapılmak üzere Özelleştirme İdaresi'nden geri alındı.
Fabrika depolarında çürüme tehlikesi içinde bulunan Tekel Müzesi şimdi yeniden sergilenmek üzere yeni binaya taşındı. Şu günlerde eserlerin bakımı ve temizliği yapılıyor. Bakımdan sonra önümüzdeki yaz aylarında Tekel Müzesi yeniden ziyarete açılacak. Tekel Sanat Danışmanı Ekber Yeşilyurt'un verdiği bilgiye göre 1930 yılından beri Tekel koleksiyonunda biriktirilen yağlı boya tablolar ile Tekel'in yurtiçi ve yurtdışı yarışmalarda kazandığı madalyalar da bu müzede korunacak. Kısacası şubat ayında yeniden ihaleye çıkarılarak satılacak olan Tekel tarihe karışacak. Ama Tekel Müzesi yaşamaya devam edecek.
Yeni müze Paşalimanı'nda
Üsküdar Paşalimanı'nda bulunan tarihi tütün depolarının restore edilmesiyle oluşturulan Tekel Müzesi'ni açmak için çalışmalar sürüyor. Bu binalar, 1798 - 1802 tarihleri arasında tahıl ambarları olarak yaptırıldı. Ambarların yanında Paşalimanı Karakolu olarak kullanılan bina ise, 1842 tarihinde inşa edildi. Uzun yıllar depo olarak kullanılan binaların içi 1950'li yıllarda tümüyle yıkılarak, içine dört katlı betonarme inşaat yapıldı. Kültür Bakanlığı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu'nun onayladığı projeyle, dış duvarlar içindeki betonarme inşaat ayıklanarak kaldırıldı, özgün taş duvarlar restore edilip sağlamlaştırıldı. Dış cephe duvarları, İstanbul Teknik Üniversitesi raporları doğrultusunda sadece zaman ve hava kirliliğinin oluşturduğu kirlilik yok edilecek düzeyde temizlendi.
Aşırı müdahalelerden kaçınılan dış cephede, depo kullanımı sırasında sonradan açılan büyük boşluklar orijinal haline getirilirken, betonarmeye çevrilen saçak silmeleri ise binanın özgün halindeki gibi küfeki taşıyla yeniden yapıldı. Araba çarpması sonucu tahrip olan giriş kapısı da, özgün parçaları yeniden bir araya getirilerek onarıldı.
Altı bölümden oluşan binaların güneydeki üç bölümü kültür merkezi, kuzeydeki üç bölümü ise müze ve sanat galerisi olarak ayrıldı. Müze için yaklaşık 2 bin 200 metrekare sergi alanı olacak. Bu bölümde tütün, alkollü içkiler, tuz, kibrit ve benzeri ürünlerin üretim süreci, bilgi panoları video ile ziyaretçilere aktarılacak. Üretimde kullanılan araç - gereçlerden örneklerin de sergileneceği bu bölümde ayrıca, ahşap, taş, metal ve kâğıt baskı eserlerinin sürekli bakım ve onarımının yapılabileceği dört laboratuvar yer alıyor. Tekel'in geleneksel resim yarışmalarına ev sahipliği yapacak olan sanat galerisi için de, 450 metrekare alan ayrıldı.
Müzede neler var?
Tekel Müzesi ilk açıldığında 306 obje bulunmaktaydı. Daha sonra yapılan çalışmalarla zenginleşen müzede bulunan tarihi eserlerin listesi şöyle:
Atatürk için yapılan ilk sigara örnekleri, Cumhurbaşkanlarımız için yapılan özel sigaralar.
Sigara paketleme, puro ve dokuma makinesi, tezgâh ve avadanlıklar.
1925 model İtalyan yapımı itfaiye otomobili.
Sigara poşeti, karton kutu ve diğer ambalaj malzemeleri.
Fabrikada yapılan sigaraları gösteren katalog.
Reji idaresi zamanında yapılan sigara örnekleri.
Yağlıboya tablolar.
Reji idaresinden kalan masa, sandalye, çalışma ofisi, büro malzemeleri, abajurlar, kalite kontrol cihazı ve malzemeleri.
Eski tip kalorifer, radyatör, çini sobalar, mühürler ve muhtelif kişilerce bağışlanan malzemeler.
Yurdumuza gelen yabancı devlet adamları için yapılan özel sigara ve paket örnekleri.
Yurdumuzda üretilen tütün tipleri, balyaları ve balya sandığı örnekleri.
|
|
|
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
İletişim
Kariyerim
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
Bülten
