|
 |
|
|
Şiiler, Sünniler, Kürtler
IRAK'TA Sünniler seçimleri boykot etti, 14 milyon seçmenden 8 milyon 500 bini oy kullandı.
Irak tarihinde ilk defa Şiilerin "iktidar"a gelmesi 'teokrasi'ye yol açacak mı? İran'ın bölgede nüfuzu artacak mı? Irak'ta yaşanan "seçim" faktörü otokratik rejimlere dayanan bugünkü Ortadoğu dengelerini nasıl etkileyecek?
Sünni boykotu sayesinde ülkenin ikinci büyük siyasi gücü haline gelen Kürtler "Federatif Irak"a sadık kalacak mı? "Arap milliyetçiliği" ile "Kürt milliyetçiliği" barış içinde yaşayabilecek mi?
Seçimlerde umulmadık bir yenilgiye uğrayan Türkmenler ne yapacak?
Sünniler hatalarını görüp bundan sonra Irak'ın yeniden inşası sürecine katılacaklar mı, yoksa dışlanarak daha da mı radikalleşecekler?
Irak için, herkes için hayati derecede önemli sorular.
* * *
ŞİİLER ülke nüfusunun yüzde 60'ıdır. Ayetullah Sistani'nin desteklediği "Şii İttifakı" yüzde 48 oy aldı. "Laik Şii" denilen Başbakan Allavi'nin "Irak Listesi"nin oyu ise yüzde 13'tür.
Seçime katılmayan bir miktar Şii olduğu gibi, bazı ılımlı Sünniler de "laik" Allavi'ye oy verdi.
Irak Şiiliğinin büyük ruhani önderi Ayetullah Sistani, bir sözü ile "Şii İttifakı"na yüzde 48 oy kazandırmakla ne kadar güçlü olduğunu gösterdi.
İran doğumlu ve İran vatandaşı Iraklı Ayetullah Sistani, baştan beri Humeyni'nin "velayet-i fakih", yani ulemanın üstün siyasi otoriteye sahip olması doktrinine karşıdır. Onun için Irak Şiiliğinin ruhani liderleri ulemadır ama siyasi liderleri politikacılardır: Sistani'ye çok yakın olan nükleer fizikçi Hüseyin El Şehristani gibi...
Abdülaziz El Hakîm'e çok yakın olan maliyeci İbrahim El Caferi gibi...
Şehristani ve Caferi "Şii İttifakı"nın başbakan adaylarıdır.
* * *
KÜRT meselesi... Iraklı Şiiler teokrasiye yönelirse, Kürtler laiklik adına Batı desteğini alacak.
Irak'ta Şiiler "velayet-i fakih" doktrinini kabul etmedikleri için, "İran gibi bir teokrasi" yani ayetullahların yönettiği bir devlet kurulmayacak.
Ayrıca, Şii Araplar İran-Irak savaşında Irak'a sadık kaldılar. "Şii İttifakı" dediğimiz hareketin tam adının "Birleşik Irak İttifakı" olması da, ülke bütünlüğü konusundaki hassasiyetini gösteriyor. Şii liderlerden İbrahim Caferi, Kerkük için "bütün Iraklıların şehri" vurgusunu yapıyor.
Irak'ta "din adamlarının rejimi" anlamında teokrasi kurulmayacak ama "yasaların İslamın özüne aykırı olmaması" gibi bir kural hem geçici anayasada yer alıyor hem Kürtler de kabul ettiklerini söylüyor.
Bu ne demek? Yorum farkları büyük kavgalar çıkarabilir.
İktidar için Şiilerin Kürtlerle koalisyon kurmaları da nasıl bir sonuç doğuracağı kestirilemeyen çok ilginç bir tecrübe olacak.
Devletin üst makamlarının etnik ve dinî gruplar arasında nasıl bölüşüleceği ve bunun kavga mı, uzlaşma mı getireceği de belli değil.
Aralık ayında Sünnilerin de katılımıyla ve muhtemelen daha düzgün işlemlerle yapılacak gerçek seçimlerde nasıl bir tablonun ortaya çıkacağını da kimse bilemez.
Irak'ta tarih yeniden yazılıyor. Hem de 1920'lerde olduğu gibi sil baştan! Dikkat...
t.akyol@milliyet.com.tr
|
|
|
 | Taha AKYOL | | Şiiler, Sünniler, Kürtler
IRAK'TA Sünniler seçimleri boykot etti, 14 mi... | |  | Melih AŞIK | | Milliyetçi anlayış
Çetin Altan, hafta sonunda Akşam gazetesinde... | |  | Fikret BİLA | | Ankara'nın iki beklentisi
Irak seçimleri tahmin edildiği gibi... Yeni I... | |  | Hasan CEMAL | | Oyun planı!
Hükümet iki konuda zaman kaybediyor. Biri Avr... | |  | Güneri CIVAOĞLU | | Yo Yo...
Kadın ne alafranga tüketen süs bebeği gibi, n... | |  | Can DÜNDAR | | Düş görmeye gitmek...
Avustralya'nın ünlü yeşil karıncaları, oba ço... | |  | Abbas GÜÇLÜ | | OKS başvuruları sona erdi ama...
Sınavla öğrenci alan ortaöğretim kurumları iç... | |  | Hurşit GÜNEŞ | | Halkın gündemindeki türban
Geçen hafta siyaset gündeminde yine türban va... | |  | Sami KOHEN | | Nasıl bir Irak?
Siilerin geniş ölçüde hâkim olacağı, Sünniler... | |  | Mehmet Y. YILMAZ | | Müslüman mahallesinde salyangoz mu?
Yıllar önce The Washington Post'ta küçük bir ... | |  | Derya SAZAK | | 'Ak enerji' operasyonu
CHP Grup Başkan Vekili Haluk Koç, Enerji Baka... | |  | Meral TAMER | | Carrefour'un yeni CEO'su ile iyi anlaştık
Tarih, 25 Ocak: Sabancı Holding Yönetim Kurul... | |  | Güngör URAS | | CarrefourSa fiyatları 30 Mart'a kadar dondurmuş
CarrefourSa ürünlerinin fiyatları 30 Mart 200... | |  | Serpil YILMAZ | | AKP'nin 'hediyesi' 27 milyon dolar!
Enerji Bakanlığı'ndaki yolsuzluk soruşturması... | |  |  | M. Ali BİRAND | | HALA 17 ARALIK GÜNÜNÜ YAŞIYORUZ...
Bizler kadar bir işe, böylesine büyük bir hey... | |
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
İletişim
Kariyerim
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
Bülten
