|
 |
|
|
Dolar 1.00 YTL olabilir mi? Olur (!)
Dün akşam üzeri iç piyasa kapanırken dolar 1.28 YTL'den işlem görüyordu... Dış piyasada ise euro 1.32 dolardan satılır hale gelmişti.
Başka anlatımla, dolar dışarıda değer kaybederken, Türk lirası içeride değer kazanmıştı. Dolar dışarıda neden değer kaybediyor? Çünkü ABD'nin bütçesi açık veriyor, cari işlemler (döviz) hesabı açık veriyor.
Türkiye'nin de bütçesi açık veriyor. Türkiye'nin de cari işlemler (döviz) hesabı geçen yıl 15 milyar dolar açık verdi. Bu yılda en az o kadar açık verecek. ABD doları açıklar yüzünden değer kaybediyor. Bizim Türk lirası açıklara rağmen değer kazanıyor. Bizde Türk lirası neden değer kazanıyor da, dolar değer kaybediyor? Çünkü bizim bütçe açığımız, dolar açığımız başkalarını korkutmuyor. İçeriye devamlı dolar akıyor.
Piyasaya dolar akıyor
Ege Cansen dostum bir İngiliz atasözünü tekrarlar durur: "Arazi eğim vermez ise su akmaz" (The earth must slope, before the water flows). Dolar neden ucuzluyor? Piyasaya dolar akıyor... Piyasaya dolar neden akıyor? Çünkü piyasanın bir eğimi var... Bu eğim nedir? Faizdir.
Şubat ayında Hazine'nin ortalama borçlanma maliyetinde yıllık bileşik faiz yüzde 17.7 olarak gerçekleşti. Gelecek bir yıllık dönem için reel faiz beklentisi yüzde 9.3 oranında. Bu reel faiz yurtdışından yurtiçine dolar akımı sağlıyor... Dolar gönderenlerin bir bölümü yabancılar. Bir bölümü parasını yurtdışında tutan Türkler.
Türk ekonomisinin durumu ve geleceği hakkındaki iyimser söylemler dolar akımının önünü açıyor. Sakın ha, "Efendim faiz önemli değil" demeyiniz! Türkiye'nin şu günlerde yüksek reel faizden başka ne cazibesi var? Türkiye İsviçre mi? Almanya mı? ABD mi ki insanlar başka yerlerden paralarını alıp Türkiye'ye taşısın?
Yüksek faiz doları çekiyor
Bu böyle ne kadar devam eder? (1) Reel faiz cazibesini korudukça devam eder. (2) Risk algılaması kötüye gitmedikçe devam eder... Şu günlerde risk algılaması Türkiye'nin lehine. ABD ve Avrupa Birliği Türkiye'nin stratejik konumu üzerinde hemfikir. Sorunun ne olacağı belirsiz olsa da AB'den müzakere tarihi alındı. Türkiye'nin üretim kabiliyeti var. İhracatı ve ithalatı artıyor. Türkler yurtdışında işler yapıyor... ABD hükümeti ve IMF (arada hır çıksa da) Türkiye'yi destekliyor... Bütün bunlar Türkiye'ye parasını gönderenlere güven veriyor...
İşte bu güven ve yüksek reel faiz döviz akımının sürmesini sağlıyor. Bu güven nasıl bozulur? Sadece içerideki bir sorun nedeniyle sarsılmaz. Türkiye gibi ülkeler dış etkenlerden de büyük ölçüde etkilenir. Nasıl ki, ABD'de faiz oranlarının son 46 yılın en düşük seviyesine inmesi, ABD dolarının değer kaybetmesi bizim kaderimizi etkiledi ise, ters bir rüzgar da her şeyi altüst edebilir... Fazla iyimser olmak da, fazla kötümser olmak da kötüdür... Ama bir gerçek var... Türk lirası aşırı değer kazandı... Bayram değil, seyran değil... Bu kadarı da fazla...
guras@milliyet.com.tr
|
|
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
İletişim
Kariyerim
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
Bülten
