|
 |
|
|
İran ve stratejik yalnızlık
Panel başlığı "Nükleer Tartışma: İhtiyaçlar, Politikalar, Riskler" gibi dursa da, "Nükleer İran, bir Şii bombası haline gelir mi" sorusu önem taşıyor...
Boğaziçi Üniversitesi ve patronlar kulubü TÜSİAD'ın birlikte organize ettiği panelin konuşmacıları arasında yer alan Tahran Üniversitesi Siyaset Bilimi Fakültesi öğretim üyelerinden Dr. Nasser Hadian'ın ifadeleri, tartışma alanlarını ortaya koyuyor.
İçeriden bir bilgi...
Hadian, İran'da nükleer programı tartışan 4 grubu şöyle tanımlıyor:
İran'ın nükleere ihtiyacı yok. Pahalı bir enerji kaynağı. Doğalgaz ve petrol rezervleri bulunuyor.
İran, nükleer silahlanmanın yayılmasının önlenmesi rejimine katıldı. Nükleer teknolojiyi kullanıyor, bu nedenle haklarımız var. Yatırımlarımızı devam ettirmeliyiz. (İlk iki grup güvenlik bağlantılı)
Nükleer silah yeteneğimizi geliştirmeliyiz. İran nükleer silahların kullanımından mağdur oldu (Saddam'ın Halepçe katliamı). Zor bir konu. Okullarımızda her gün kimyasal silahlardan mağdur olanlarla yaşıyoruz. Günlük yaşamımızda var. Dünya bu faciaya seyirci kaldı. İran'a yapılan nükleer saldırıya ya sessiz kaldılar, ya da Saddam'ı desteklediler. Nükleer Silahsızlanma Anlaşması'ndan çıkalım. Bu anlaşma İran'ın sahip olduğu nükleer teknolojiyi takip etmek için yapıldı.
Hadian, İran kamuoyunda birinci ve dördüncü maddelerin taraftarlarının fazla olmadığını belirtiyor.
Hadian, İran'ın füze menzilleri ve konuşlandığı yer açısından güven arttırıcı yaklaşımları da tartışmaya açtığını belirtiyor ve önemli bir saptama yapıyor: İran'ın içine düştüğü "stratejik yalnızlık" nükleer politikasına katkı sağlıyor. Stratejik yalnızlık kavramının açılmaya ihtiyacı var. Çünkü bu kavramın içine "sistem" sorunları da giriyor...
Hadian, ABD'nin İran'ın zenginleştirilmiş uranyum programına karşı eylem stratejisinin farklı alternatifler içerdiğini belirtiyor.
Bunlar içinde eyleme geçmeden nokta saldırıya, seçilmiş hedeflere yönelmekten diplomatik ilişkiler kurmaya kadar 9 seçenek bulunuyor. Diplomatik ilişki için ABD'nin şartı, "önce rejim değişsin."
Hadian, ABD'nin İran'a saldırmayacağını ve Irak savaşının ABD'ye 200 - 300 milyar dolar maliyet yüklediğini belirtiyor.
İsrail veya ABD'den İran'a saldırı olması halinde, ellerindeki nükleer gücün silahlanma olasılığını 100 kat arttıracağını vurguluyor.
İran, nükleer yakıt döngüsünden ileriye gidebilir mi sorusuna kilitleniliyor. Ancak aynı tehdidin İsrail için gündeme gelmiyor olması da eleştiriliyor.
Birleşmiş Milletler'in "kolektif güvenlik rejimi" çerçevesinde konuyu ele alması bekleniyor.
Hindistan ve Pakistan'ın elindeki nükleer gücün "ulusal onur" ile açıklandığı bir coğrafyada, İran'ın güvenlik beklentisi, bölgesel bir sorun değil mi?
Mısır'dan toplantıya katılan Dr. Mohamed Kadry Said "Türkiye, Mısır, Suudi Arabistan bölgesel olarak soruna çözüm getirebilir" yaklaşımını sergiliyor.
Tahran Üniversitesi'nden bir başka konuşmacı Prof. Dr. Abumohammed Asgarkhani ise en temel hakkın "yaşama hakkı" olduğunu ortaya koyan konuşmasında, "İran, Irak ve Türkiye'de önümüzdeki 20 yılda harita değişecek" yorumunu dile getiriyor ve olası Kürt devletini vurguluyor.
Ortadoğu yol haritası, ABD ile ilişkilerini "stratejik ortaklık" tezi üzerine oturtan Türkiye'nin dışında oluşmayacak. Bölgesel güçlerin de Türkiye'den beklentileri artıyor...
syilmaz@milliyet.com.tr
|
|
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
İletişim
Kariyerim
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
Bülten
