|
 |
|
|
Bütçe ve kamuoyunun bilgiyi kullanması
Geçtiğimiz hafta yayımlanan şubat ayına ait konsolide bütçe verileri bu yılın ilk iki ayında hem bütçe açığında hem de faiz dışı dengede geçtiğimiz yılın ilk iki ayına göre dikkat çekici bir iyileşme olduğunu gösteriyor.
Bütçe açığındaki 5.2 milyar YTL tutarındaki gerilemenin 1.9 milyar YTL'si faiz giderlerindeki düşmeden 3.3 milyar YTL'si ise faiz dışı fazladaki iyileşmeden kaynaklanmış. Aynı dönemde faiz dışı harcamalarda kaydedilen 1.7 milyar YTL tutarındaki artışa karşılık gelirlerdeki 5.0 milyar YTL tutarındaki artış faiz dışı fazladaki iyileşmeye yol açmış. Gelirlerdeki artışın 3.3 milyar YTL'si ise vergi gelirlerinden kaynaklanmış.
Yılın ilk ayında vergi gelirlerinin dağılımına baktığımızda ise yurt içinde üretilen mal ve hizmetlerden alınan vergilerin payında, KDV'deki düşüşe rağmen özel tüketim vergilerindeki hızlı yükselişe bağlı, önemli bir artış dikkati çekiyor. Buna karşılık uluslararası ticaret ve muamelelerden alınan vergilerin payında önemli bir gerileme var. Gelir ve diğer kazançlardan alınan doğrudan vergilerin payında da az da olsa bir gerileme söz konusu.
İthalattan alınan vergilerin payındaki gerileme ithalattaki gerilemeden değil kurdaki gerilemeden kaynaklanıyor. Nitekim ithalattan alınan KDV gelirlerindeki gelişme ithalatın Şubat ayında geçtiğimiz yıla göre yüzde 30 civarında bir artış kaydedebileceğini gösteriyor.
Özel tüketim vergilerindeki artışa dayanan bir vergilendirme yapısının ve genel olarak vergilendirme biçiminin ülkenin rekabet gücü üzerindeki etkilerini tartışmak gerekiyor.
Faiz dışı harcamalardaki yüzde 15.8 artış aynı dönemdeki TÜFE artışının üzerinde gerçekleşmiş. Faiz dışı harcamaların fonksiyonel dağılımına ilişkin bir yıl öncesi ile karşılaştırmaları geçen yıl yapamıyorduk. Bu yıl artık yapabiliyoruz. Buradan bu yılın ilk iki ayında sosyal güvenlik ve sosyal yardım hizmetlerinin harcamalar içindeki payında önemli bir sıçrama olduğunu görüyoruz.
Bu artış önemli ölçüde sınıflandırmaya girmeyen sosyal güvenlik ve sosyal yardım hizmetleri alt kaleminden kaynaklanmış. Bu durum sosyal güvenlik sisteminde önlem almanın önemini göstermekte. Çalışma çağındaki nüfusun toplam nüfus içindeki payının artma eğiliminde olduğu bir ekonomide sosyal güvenlik sistemine bütçeden yapılan transferlerdeki artış yapısal bir sorun olduğunu göstermekte. Bu durum kayıt dışı istihdamın önlenmesinin önemini de göstermekte.
Bütçe performansına sadece açık veya faiz dışı denge perspektifinden bakmak yeterli olmuyor.
Hem bu performansın sürdürülebilirliğini değerlendirmek hem de bütçenin kendi yaşamımıza etkilerini görmek ve demokratik denetim hakkımızı kullanmak için ayrıntılara girmek gerekiyor. Bu bilgiler açıklanıyor ama önemli olan kamuoyunun bunları kullanması.
| Şubat ayı kümülatif konsolide bütçe gerçekleşmeleri (000 YTL) | | 2004 | 2005 | % Artış | | Harcamalar | 20.574.912 | 20.362.980 | -1.0 | | Faiz Hariç Harcama | 10.617.949 | 12.291.885 | 15.8 | | Faiz Harcamaları | 9.956.963 | 8.071.095 | -18.9 | | Gelirler | 14.039.632 | 19.066.660 | 35,8 | | Vergi Gelirleri | 11.893.118 | 15.144.594 | 27.3 | | Bütçe Dengesi | -6.535.280 | -1.296.320 | -80.2 | | Faiz Dışı Denge | 3.421.683 | 6.774.775 | 98.0 | |
| Şubat ayı kümülatif faiz hariç harcamalar (% Dağılımı) | | 2004 | 2005 | | Faiz Hariç Harcamalar | 100.0 | 100.0 | | Genel Kamu Hizmetleri | 9.4 | 8.3 | | Savunma Hizmetleri | 7.6 | 7.4 | | Kamu Düzeni ve Güvenliği Hizmetleri | 10.0 | 9.9 | | Ekonomik İşler ve Hizmetler | 15.4 | 14.1 | | Çevre Koruma Hizmetleri | 0.1 | 0.1 | | İskan ve Toplum Refahı Hizmetleri | 0.0 | 0.1 | | Sağlık Hizmetleri | 6.1 | 6.3 | | Dinlenme, Kültür ve Din Hizmetleri | 2.5 | 2.4 | | Eğitim Hizmetleri | 21.0 | 20.0 | | Sosyal Güvenlik ve Sosyal Yardım Hiz. | 27.8 | 31.3 | |
| Şubat ayı kümülatif vergi gelirlerinin dağılım (%) | | 2004 | 2005 | | Vergi Gelirleri | 100,0 | 100,0 | | Gelir, Kar ve Sermaye Kazanç. Üz. Al. Ver. | 32.9 | 32.2 | | Mülkiyet Üzerinden Alınan Vergiler | 2.1 | 2.1 | | Dahilde Alınan Mal ve Hizmet Vergileri | 44.9 | 46.1 | | Uluslararası Ticaret ve Muame. Al. Ver. | 16.6 | 15.2 | | Diğer Vergiler | 1.3 | 1.9 | | İdari Harçlar ve Üc. Sanayi Dışı Arizi S. | 2.3 | 2.5 | |
foztrak@yahoo.com
|
|
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
İletişim
Kariyerim
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
Bülten
