|
 |
|
|
Kuzey-Güney savaşı
Kırgızistan'ın Özbek ağırlıklı güney bölgesinde, Celalabad'ın ardından Oş'ta da muhalefet resmi binaları ele geçirdi. Kuzeydeki başkent Bişkek'te ise durum sakin
MOSKOVA Milliyet
Kırgızistan'da 27 Şubat ve 13 Mart'ta yapılan iki turlu parlamento seçimlerine hile karıştırıldığını öne süren muhalefet, ülkenin güney kentlerini birer birer kontrol altına alıyor. Önceki gece Celalabad'daki hükümet binalarını işgal eden göstericiler, dün de ülkenin ikinci büyük kenti Oş'ta resmi binaları ele geçirdi.
Buna karşılık başkent Bişkek'in de yer aldığı ülkenin kuzey kesimlerinde sükûnet hüküm sürüyor. Kayda değer bir Özbek nüfusunun bulunduğu güneydeki protestocular, zengin kuzeyin politik hâkimiyetine son vermenin zamanı geldiğini savunuyor. Ülkenin 5 milyonluk nüfusunun yüzde 14'ü Özbek.
Dün Oş'ta taş ve sopalarla polis merkezlerine ve hükümet binalarına yürüyen 3 bin kişilik kalabalık, güvenlik güçlerini kovaladı. Göstericiler, İçişleri Bakanlığı ve gizli servise ait binaları işgal etti, belediye binasını yağmaladı. Celalabad'da havalimanı dahil bütün önemli binaları ele geçiren göstericilerin bir karakol baskınında 4 polisi döverek öldürdüğü ileri sürüldü. Emniyet Müdürlüğü'nde gözaltında tutulan 57 zanlı da salıverildi.
Devlet Başkanı Askar Akayev ise yaptığı son dakika manevrasında, protestoların olduğu bölgelerde seçim sonuçlarının yeniden gözden geçirilmesi talimatını verdi.
Ya görevden al ya da git
Kırgızistan Halk Hareketi lideri Kurmanbek Bakıyev, Devlet Başkanı Askar Akayev'in muhalefetle görüşmelere başlamasını istedi. Bakıyev, hükümet, Yüksek Mahkeme ve Merkez Seçim Komisyonu'nun görevden alınması koşuluyla Kırgız liderinin görev süresinin dolacağı ekim ayına kadar koltuğunda kalmasını kabul edebileceklerini söyledi. Bir başka muhalefet lideri Roza Otunbayeva ise Akayev'in istifasında ısrar ettiklerini söyledi.
Kırgızistan, Gürcistan ve Ukrayna'nın ardından seçimlere hile karıştırıldığı gerekçesiyle karışan üçüncü eski Sovyet cumhuriyeti oluyor. Kırgız muhalefet liderleri, Akayev'in parlamentoya akrabalarını ve yandaşlarını soktuğunu, istemediği adayların seçime katılmasını ise engellediğini öne sürüyor. Muhalefet, iki dönem görev yaptığı için anayasa engeli yüzünden yeniden devlet başkanı olamayacak olan Akayev'in anayasada değişiklik yaparak iktidarını sürdürmeyi planladığını da iddia ediyor.
ANALİZ
Çift başlı iktidar tehlikesi
CENK BAŞLAMIŞ Moskova
Askar Akayev'in 1990'ların başında Kırgızistan'da iktidara gelmesi herkesi şaşırtmıştı. Komşu Orta Asya cumhuriyetlerinde komünist liderler koltuklarını korurken, Kırgızistan'da bir akademisyen devlet başkanı seçilmişti.
Akayev, Batılı ölçülerde olmasa da, demokrat bir liderdi; hatta belki de eski Sovyet coğrafyasındaki en liberal politikacılardan biriydi. O yıllarda görüştüğü Milliyet muhabirine, yoksul Kırgızistan'ı "Orta Asya'nın İsviçre'si yapacağını" anlatıyordu. Ama başaramadı. Başaramadığı gibi, kanına giren iktidar virüsü, alçakgönüllü kişiliğini değiştirdi, aykırı seslere tahammül edemez hale getirdi.
Her şeye rağmen Akayev, klasik anlamda diktatörleşmedi. Ama oğlu ve kızının da katıldığı son parlamento seçimlerine muhalefet liderlerinin, örneğin bir zamanlar Dışişleri Bakanı olan Roza Otunbayeva'nın girmesine izin verilmedi. Aslında Akayev'in süresi ekim ayında doluyor ve bir daha başkanlık hakkı bulunmuyor. Ancak muhalefet, kendisine sadık parlamentoyla Akayev'in iktidarını doğrudan ya da dolaylı yoldan sürdürebileceğini düşünüyor.
Olaylar ister istemez Gürcistan ve Ukrayna'daki benzer halk hareketlerini hatırlatıyor. Gürcistan'da isyanın sembolü gül, Ukrayna'da turuncu renkti, Kırgızistan'da ise sembol lale. Ancak farklar da var:
Gürcistan ve Ukrayna'da hiç kan akmadı, Kırgızistan'da ise ilk günden ölümler oldu.Ülkenin güneyinde iktidarı ele alan muhalefet, başkent Bişkek'te fazla güçlü değil. Ukrayna'da Viktor Yuşçenko'yu Kiev'in desteği iktidara taşımıştı.Muhalefet dağınık, Yuşçenko ve Gürcistan'daki Mihail Saakaşvili'nin tersine karizmatik ve ortak bir lideri yok.İsyanı seçim hilesi başlatmış görünse de, çok sayıda Özbek'in yaşadığı ülkenin güneyi kuzeyden geleneksel olarak nefret ediyor, bu unsur da olaylarda önemli rol oynuyor.
Bu koşullarda, iktidar, muhalefetin öfkesini dindirecek adımlar atmazsa, ülkenin bölünmesi ve çift başlı iktidar tehlikesi gündeme geliyor.
|
|
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
İletişim
Kariyerim
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
Bülten
