|
 |
|
|
Ekspres devrim...
KIRGIZİSTAN'daki devrime henüz -"kadife", "gül", "turuncu" gibi- bir sıfat bulunamadı; ama galiba buna Fransız "Libération" gazetesinin dünkü haberinde belirttiği gibi "ekspres devrim" demek (en azından şimdilik) doğru olacak.
Nedeni açık: Muhalefet güçlerinin başkent Bişkek'te hükümet binalarını ele geçirmesi ve devrik Başkan Askar Akayev'in ülkeden kaçması, birkaç saat içinde oldu bitti...
Baş döndürücü bir hızla gerçekleşen bu değişimden sonra şimdi sorulan bir dizi sorunun yanıtını bulmak için herhalde daha fazla zamana ihtiyaç olacak.
Kırgızistan'da düzen ve istikrar sağlanacak mı, yoksa ülke kargaşaya mı sürüklenecek?.. Dünkü muhalefet, şimdiki iktidar otoritesini kurabilecek mi? Güçlü bir lider ortaya çıkacak mı?.. Dış güçler -özellikle Rusya ve ABD- nasıl hareket edecek? Değişim rüzgârları öteki Orta Asya ülkelerine de yayılacak ve şimdiki rejimleri alaşağı edecek mi?..
* * *
İLK soruya şu anda kesin yanıt vermek zor; çünkü Akayev yönetiminin yıkılmasından sonra bir belirsizlik hüküm sürüyor. Gerçi eski (ve yeni) Başbakan Kurmanbek Bakiyev -şimdilik- bir lider olarak ortaya çıktı, ancak ülkenin gerçek "güçlü adamı" olup olamayacağı belli değil. Muhalefet hâlâ bölünmüş durumda. Çeşitli grupların liderlerinin "birleştirici" bir lider üzerinde mutabık kalması olasılığı zayıf görünüyor.
Devrimin ilk gecesi Bişkek'te olanlar (geniş çapta yağmacılık), otorite boşluğunu gözlerin önüne serdi. Bu da Kırgızistan'da meselenin sadece "daha fazla özgürlük ve demokrasi" davasından ibaret olmadığını, bunun bir de "ekmek kavgası" ile ilgili olduğunu ortaya koydu. Nüfusun yüzde 65'inin fakirlik sınırının altında kaldığı, yüzde 55'inin iş güç sahibi olmadığı (ücretlerin de 15-20 dolardan ibaret olduğu) bir ülkede, bir de yolsuzluklar almış yürümüşse ve belirli bir "hâkim sınıf" türemişse, halkın bu şekilde "patlaması"na şaşmamak lazım.
* * *
KIRGIZİSTAN enerji kaynaklarına sahip bazı komşularının aksine, doğal zenginlikleri olan bir ülke değil. Bir Türk diplomatının belirttiği gibi, Akayev dengeli bir politika ile "ülkenin stratejik konumunu değerlendirmesini bilmiştir." Gerçi bu, halkını zenginleştirmemiştir; ama bu sayede dış mali destek elde edebilmiştir. Bu denge politikası çerçevesinde Kırgızistan'da hem ABD, hem Rus üslerinin kurulması mümkün olmuştur.
Ama şu da bir gerçektir ki, son dönemde ABD'nin itibarı artmış, Rusya'nın nüfuzu gerilemeye yüz tutmuştur. Akayev'in devrilmesi de Putin için hiç de iyi bir haber olmamıştır. Buna karşılık Washington'un sevincini, bizzat Bişkek'teki ABD Büyükelçisi dile getirmiştir.
Artık ABD ile Rusya arasındaki rekabetin Orta Asya'ya uzandığı açık...
Kırgızistan'daki değişim rüzgârının diğer Orta Asya ülkelerini de etkisi altına alıp almayacağı sorusuna gelince, böyle bir havanın esmesi despotların yönetimindeki Özbekistan, Kazakistan ve Türkmenistan'da olası görünse de, başarı şansı doğrusu yüksek değil. Bişkek'teki değişimden sonra, bu ülkelerde rejimler daha sertleşebilirler de... Yani oralarda "ekspres devrimler" beklememek lazım...
skohen@milliyet.com.tr
|
|
|
 | Taha AKYOL | | Kırgızistan ve Ukrayna neden farklı?
HALK hareketi Ukrayna'da yakıp yıkmadı, yağma... | |  | Çetin ALTAN | | Hayatta, kaç kez izlenebilir güneş batışı?
ALEVLERİ gün günden daha çok dışarıya vurmaya... | |  | Melih AŞIK | | İncirlik pazarlığı
ABD, İncirlik Üssü'nü Irak ve Afganistan için... | |  | Fikret BİLA | | Demirel: Ben uyarmıştım
Orta Asya Türk cumhuriyetleriyle en fazla ilg... | |  | Hasan CEMAL | | Düşmanla vatansever!
Anımsıyorum, ne büyük kıyamet kopmuştu kamuoy... | |  | Güneri CIVAOĞLU | | İp / saniye / yıllar
Eski ABD Başkanı Eisenhower (İke), lideri, "i... | |  | Can DÜNDAR | | Nisan kaygısı
Bahar keyfinizi kaçırmak istemem; ama nisanda... | |  | Abbas GÜÇLÜ | | Çanakkale şehitleri
Canakkale Zaferi'nin önemi gün geçtikçe daha ... | |  | Sami KOHEN | | Ekspres devrim...
KIRGIZİSTAN'daki devrime henüz -"kadife", "gü... | |  | Mehmet Y. YILMAZ | | Dina'nın patlıcanlı gül böreği
Fotoğraf 1936 yılında Moda İskelesi'nde çekil... | |  | Meliha OKUR | | Bir zamanlar maziye bak!
Bu öykü tirajikomik. Kapitalist dünyayla bütü... | |  | Hasan PULUR | | Vicdani, Efruz ve "Çırak"...
"KÜLTÜR Adamı" diye bir deyim vardır; iki şar... | |  | Derya SAZAK | | Çöküş
Kavgam'dan sonra Hitler'in son günlerini 'ins... | |  | Meral TAMER | | Turkcell'in Wall Street'e girdiği gün...
Yer: New York Borsası | |  | Tamer HEPER | | Yanlışlar doğrular
Görsel olsun, yazılı olsun basının toplumdaki... | |  | Yaman TÖRÜNER | | Kapitalizm ve merkez bankacılığı (II)
Yabancıların gelişmekte olan ülkelerden aldık... | |  | Güngör URAS | | Reyhanlı'nın derdi pamuk - soğan fiyatı, göç ve işsizlik
Reyhanlı'dayım. Reyhanlı'nın Cilvegözü sınır ... | |  |  | M. Ali BİRAND | | SERENGETİ DİYE BİR CENNET
Ngongoro'dan özel arabalara bindik, kraterin ... | |
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
İletişim
Kariyerim
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
Bülten
