|
|
|
 |
|
|
Parfüm kokulu sergi
Yakında başlayacak "Kutsal Dumandan Sihirli Damlaya Parfüm" adlı sergide özellikle ortaçağ İslam dünyasına, Osmanlı İmparatorluğu'na ve Cumhuriyet dönemine ait yaklaşık 500 şişe ve belge yer alacak
ELİF BERKÖZ
Mis gibi kokan bir sergi geliyor. Antik çağdan günümüze büyük uygarlıkların parfüm kültürünü ele alan bu sergide ortaçağ İslam dünyası ve Osmanlı parfümcülüğü ile Cumhuriyet döneminde üretilen kokular da olacak. Yapı Kredi Vedat Nedim Tör Müzesi'nin gelecek ay ev sahipliği yapacağı serginin adı "Kutsal Dumandan Sihirli Damlaya Parfüm". Yapı Kredi Yayınları, 14 Nisan-30 Temmuz tarihleri arasında düzenlenecek sergiyle aynı adı taşıyan bir de kitap yayımlayacak. Hem koku yapılan bitkileri hem de parfümün tarihini merak edenler bu kitabı satın alabilirler.
Serginin en kapsamlı bölümü Osmanlı İmparatorluğu dönemine ilişkin. Bu bölümde Osmanlı pazarına ilk giren Avrupa parfümleri, Osmanlı ve Cumhuriyet döneminde yerli üreticilerin ürettikleri kolonya ve parfüm çeşitleri bulunuyor. İkinci bölüm ise koku fizyolojisi ve hammadde bölümüne ayrılmış. Bitkisel, hayvansal hammaddeler bölümü damıtma ve diğer koku elde etme yöntemleri, parfümcülüğün bilim ve teknoloji tarihi açısından gelişimi bu bölümde işlenen konulardan.
Danışmanlığını Nejat ve Aybala Yentürk'ün yaptığı serginin orijinal eserleri Aybala-Nejat Yentürk, İsmet-Özkan Arıkantürk, Rüksan Ürgüplü, Güler Arnas, Ferit Edgü, Turgay Tuna, Işıl-Mehmet Akgül ve Cengiz Şahin koleksiyonlarından seçildi.
Yapı Kredi Kültür Merkezi'nin yöneticisi ve serginin koordinatörü Şennur Şentürk sorularımızı yanıtladı.
Sergide toplamda kaç şişe parfüm olacak?
Yaklaşık 500 şişe. 200 civarında da kağıt belge ve reklam olacak.
Sergide Mısır'dan alınan duvar resimleri var. Parfüm ilk kez Mısır'da mı ortaya çıkmış?
İlk kokulu merhemler MÖ 7000-4000 yılları arasında zeytin ve susam yağı ile kokulu bitkilerin karıştırılmasıyla ortaya çıkmış. Ama insanlar ilk olarak Mısır döneminde tenlerine güzel kokular sürmüş. Onun için Mısır piramitlerinden aldığımız duvar resimleri var sergide. Eski Mısır'da kadınlar yıkanmak yerine kafalarına sıcakta eriyen ve güzel kokan bir maddeden yapılan bir huni koyuyorlarmış. Sıcakta eriyen huni vücuda güzel kokular yayıyormuş. Mısır'dan sonra Roma döneminde de parfüm çok önemli olmuş. O dönemden kalan ince parfüm şişeleri de var bu sergide. Urartu ve Hitit kazılarında da parfüm şişesi olarak kullanılan küçük şişeler bulunmuş.
"Avrupalılar suyun zararlı olduğuna inandıkları için parfüm sanayii gelişti"
Parfümün Türkiye'ye ilk girişi ne zaman?
Osmanlı İmparatorluğu'nda hamam kültürü olduğu için vücut parfümü pek yok. Ortaçağ Avrupa'sında suyun sağlığa zarar vereceği konusunda bir inanç varmış. Bu yüzden insanlar vücutlarını parfümle ovarak temizleniyormuş. Parfüm sanayiinin Avrupa'da daha çok gelişmesinin nedeni bu. Osmanlı İmparatorluğu döneminde tüm evlerde gülsuyu varmış. Kadınlar tenlerine gülsuyu sürermiş. 1800'lerde İtalya ile olan ilişkilerimiz sayesinde Osmanlı dönemindeki kadınlar parfüm kullanmaya başlamış. 1900'lü yıllarda ticari ilişkilerin gelişmesiyle birlikte Avrupa tipi parfümler Osmanlı'ya girmiş. Renkli kristal şişeler ise Endüstri Devrimi'nden sonra girmiş hayatımıza. 1900'lü yılların başında ilk Türkçe isimli parfümler çıkmış. Kolonya sanayii çok gelişmiş. O dönemde "Unutma Beni" adında kolonya, "Senin İçin" isimli bir parfüm var. Yine o yıllarda ilk parfüm reklamları ortaya çıkmış.
Yabancı müzelerden yardım aldınız mı?
Türkiye o kadar zengin ki parfüm koleksiyonu açısından buna hiç gerek yoktu. Yabancı müzeler ve yabancı koleksiyoncular Ortadoğu kokularından ve parfümlerinden pek haberdar değil. Halbuki Baharat Yolu, Ortadoğu'dan geçiyordu. Ortaçağ İslam dünyası ve Osmanlı parfümcülüğü ile Cumhuriyet döneminde üretilen kokular gibi daha az bilinen konuları incelemek bize daha mantıklı geldi. Yaklaşık dört aydır da üniversitelerde görevli hocalardan ve koleksiyonerlerden bu konularla ilgili bilgi topluyoruz.
"İpek mendil takan ve parfüm sürenler sürgüne gönderilmiş"
Geçmiş dönemlerde parfüm genelde zenginliğin simgesiymiş değil mi?
Evet. Fransız İhtilali sırasında zenginliği belirleyen iki şey varmış: İpek mendil ve parfüm. İpek mendil kullananlar ve güzel kokanlar aristokrat diye yakalanıp sürgüne götürülüyormuş.
Erkekler ne zaman kullanmış parfümü?
Antik Yunan ve Mısır'da ölüleri aynı kokulu yağlarla kokulandırıyorlarmış. Kadın ve erkek parfümlerinin ayrılması Endüstri Devrimi ile başlıyor.
|
|
|
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
İletişim
Kariyerim
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
Bülten
