|
 |
|
|
39 YILLIK REKOR
Ekonomi 2004'te yüzde 9.9 büyüdü. Gayri Safi Milli Hasıla 428.9 katrilyon lira oldu. Bu büyüme oranı 1966'dan sonraki 39 yılda gerçekleşen en yüksek büyüme
TARIK YILMAZ
Türkiye ekonomisi, 2004 yılında yakaladığı yüzde 9.9 oranıyla son 39 yılın en yüksek büyüme hızına ulaştı. Devlet İstatistik Enstitüsü (DİE) 2004'ün son üç aylık dönemi ile 2004 yılına ilişkin gayri safi milli hasıla (GSMH) ve gayri safi yurtiçi hasıla (GSYİH) sonuçlarını açıkladı.
Verilere göre, Türkiye ekonomisi, 2004 son çeyrekte yüzde 6.6 büyüdü. GSYİH artış hızı da yüzde 6.3 olarak ölçüldü. Son çeyrekte GSMH cari fiyatlarla 119.5 katrilyon lira olarak gerçekleşti.
1966'da yüzde 12'ydi
GSMH, 2004'ün tamamında ise cari fiyatlarla yüzde 20.3 artışla 428.9 katrilyon liraya, 1987 bazlı sabit fiyatlarla da yüzde 9.9 artışla 135.3 trilyon liralık bir büyüklüğe ulaştı. GSYİH ise cari fiyatlarla yüzde 19.7 artarak 430.5 katrilyon liraya, sabit fiyatlarla ise yüzde 8.9 büyüyerek 136.7 trilyon liraya çıktı.
Böylece GSMH'de son 39 yılın en yüksek oranına ulaşıldı. Türkiye ekonomisi, daha önce 1966'da yüzde 12 büyümüştü. 1966 sonrasında da 1972, 1987 ve 1990 yılında yüzde 9'un üzerinde büyümeler olmuştu. Öte yandan, GSMH'de cari fiyatlarla artış hızıyla sabit fiyatlarla artış hızının birbirine oranlanmasıyla hesaplanan GSMH zımni fiyat deflatörü (yıllık ortalama fiyat artışı) ise yüzde 9.5 olarak hesaplandı. 2003 yılında bu oran yüzde 22.4 düzeyinde gerçekleşmişti.
Revizyonla 1 puan arttı
DİE'nin ilk üç çeyreğe ilişkin büyüme oranlarını revize etmesi, 2004 yılı büyüme rakamlarını değiştirdi. Daha önce açıklanan çeyrek büyüme rakamları geçerli olsaydı 2004 büyümesi yüzde 9.9 değil, yüzde 8.9 olacaktı.
Daha önce yılın ilk 9 aylık dönemine ilişkin sabit fiyatlarla GSMH rakamını 101.1 trilyon lira olarak açıklayan DİE, dün bu rakamı 102.3 trilyon lira olarak değiştirdi. Ayrıca daha önce yüzde 12.4 açıklanan ilk çeyrek büyümesi yüzde 13.9'a, yüzde 14.4 açıklanan ikinci çeyrek büyümesi yüzde 15.7'ye, yüzde 4.7 olarak açıklanan üçüncü çeyrek büyümesi de yüzde 6.6'ya yükseltildi. Son çeyrek rakamlarının eklenmesiyle birlikte değişiklik olmasaydı 134.2 trilyon lira olacak GSMH, revizyonun ardından 135.3 trilyon liraya çıktı. Böylece 2003 yılındaki 123.2 trilyon liralık GSMH rakamına göre büyüme yüzde 8.9 değil yüzde 9.9 oldu. Yüzde 8.9 olarak açıklanan GSYİH de revizyon yapılmasaydı yüzde 8.1 gerçekleşecekti.
Tarım sektörü şaşırttı
Büyüme rakamlarının ayrıntıları içinde en fazla dikkati çeken sektör tarım oldu. Son çeyrekte yüzde 9.1 büyüme hızı yakalayan tarım sektörü yıl bazında yüzde 2 büyüdü. Tarımdaki bu beklenmedik büyüme, genel ekonomide 2004 son çeyrek için beklenen yüzde 4 - 5 oranındaki GSMH büyümesinin de yüzde 6.6'ya çıkmasında etkili oldu.
Tarım üretimindeki artışta hububat üretimi belirleyici oldu. GSMH'ye 0.2 puanlık katkı yapan tarımsal üretim artışını hububat üretimindeki yüzde 11.1'lik artış belirlendi. 2004 yılının tamamında sabit fiyatlarla yüzde 2 oranında büyüyen tarım sektörünün toplam üretimi 48 katrilyon 395 trilyon liraya ulaştı.
Revizyondan önce yılın ilk dokuz aylık döneminde yüzde 1.2 küçüldüğü açıklanan tarım sektörü, rakamların revize edilmesiyle birlikte, 2004 yılını yüzde 2 büyümeyle tamamladı.
60 katrilyonluk özel yatırım
Büyümenin kaynakları üretim cephesinde sanayi, hizmetler ve ithalat vergisi; harcama cephesinde ise özel tüketim ve yatırım harcamaları oldu. Harcamalar yöntemiyle hesaplanan GSYİH rakamlarına göre özel sektör yatırımı 2004'te yüzde 49.3 artarak 60.7 katrilyon liraya ulaştı. Özel tüketim harcamaları yüzde 10.1 artışla 284.6 katrilyon lira oldu.
Yüzde 8.9 büyüyen GSYİH'deki artışın 6.38 puanı (devletle birlikte yüzde 6.42'si) tüketimden kaynaklandı. Büyümenin 6.37 puanı yatırımlardan geldi. Kamu yatırımlarındaki azalma GSYİH artışı hızını 0.24 puan aşağı çekerken, özel sektör yatırımları büyümeye 6.61 puan katkı sağladı.
İhracatın GSYİH'e 5.38'lik katkısına karşın ithalat 10.03 puanlık olumsuz etki yaptı. Üretim yöntemiyle GSYİH hesaplamalarına göre 2004 yılında GSYİH'deki yüzde 8.9'luk büyümeye en yüksek katkı 2.9 puanla ticaretten geldi. Yüzde 9.4 büyüyen sanayinin katkısı da yüzde 2.7 oldu.
Üç yılın ortalaması yüzde 7.9
Yapılan hesaplamaya göre 2001 krizi sonrası yüksek büyüme hızı yakalayan Türkiye'nin son üç yıllık büyüme ortalaması yüzde 7.9. Ancak, orana 2000 yılı dahil edildiğinde ortalama büyüme yüzde 3.2'ye geriliyor. Türkiye'nin son 10 yıllık büyüme ortalaması yüzde 3.5, 1994 krizinden önceki yıldan bu yana geçen 12 yıllık büyüme ortalaması ise yüzde 3 oldu.
1996'dan bu yana en yüksek büyüme hızı yakalandı
|
|
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
İletişim
Kariyerim
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
Bülten
