|
 |
|
|
Belisario'nun trajedisi
Aşk yerine, vatan ve evlat sevgilerinin yoğun olarak işlendiği, Bizans döneminde geçen Donizetti'nin 'Belisario' operası Türkiye'de sahneleniyor
Yasemin Bay
Donizetti'nin pek fazla sahnelenmeyen operası "Belisario", Türkiye'de ilk kez sahneleniyor. Donizetti'nin 1836'da bestelediği "Belisario" operası, 6. yüzyılda Bizans İmparatorluğu'nun en parlak döneminde, Jüstinyen devrinde geçiyor. 19. yüzyılda sahnelenişinin ardından neredeyse unutulup giden "Belisario" operası, Leyla Gencer tarafından İtalya'da 1969, 1971 ve 1973'te sahnelendi. Operanın rejisörü Yekta Kara ile Donizetti ve Belisario üzerine konuştuk:
Donizetti'yi nasıl tanımlarsınız?
Donizetti, Bel Canto döneminin 3 önemli bestecisinden biri. Çok üretken. Mozart, Wagner ya da Puccini 3-4 yılda bir opera besteliyor. Donizetti ise yılda 4 opera besteliyor.
Nasıl bu kadar üretken olabiliyor?
Donizetti'nin üslubunu, müzik anlayışını yansıttığı, yönlendirdiği gençler var etrafında. Bir operaya başlıyor, omurgasını belirliyor, ana çerçevesini kuruyor. Sonra onu işlemek üzere asistanlarından destek alıyor.
"Belisario"yu nasıl yorumladınız?
"Belisario"yu ilk okuduğumda ve dinlediğimde gördüm ki metin çok zayıf. 19. yüzyılın başında 1836'da bestelenmiş ve oynanmış, o dönem seyircisine hitap etmiş bir eser. "Belisario"daki olaylar 6. yüzyılın Bizans İmparatorluğu'nda geçiyor. Ama ben Bizans ile günümüzü harmanladım.
Minimalist bir dekor kullandık. Bizans'ı simgelerle anlatmak istedim. Durağan bir oyun "Belisario". Durağanlığı kırmak için dekoru hareket ettiriyoruz. 6. yüzyılda geçmiş bir olay, 19. yüzyılda Donizetti tarafından yaratılıyor ve 21. yüzyılda sahneleniyor. 3 dönemi harmanlamak bana çok cazip geldi doğrusu.
Operaların konusu genelde aşk olur. "Belisario"da aşk yok. Vatan ve evlat sevgisi yoğun bir şekilde görülüyor. Donizetti'nin yaşamından izler olabilir mi?
Donizetti'nin 3 çocuğunu kaybetmiş olmasının etkilerini görüyoruz. En güzel sahneler baş karakterimiz Belisario'nun çocuklarıyla olan sahneler. Donizetti'nin evlat özlemini bariz hissediyorsunuz. Oyunda bütünüyle iyi olan karakterler çocuklar. Diğerlerinin hep bir kötülüğe bulaşmışlığı var.
Donizetti'nin eserleri arasında "Belisario"nun yeri nedir?
"Aşk İksiri", "Don Pasquale", "Alayın Kızı", Donizetti dediğimizde ilk akla gelen eserlerdir. "Belisario" aynı kategoride değil. Donizetti'nin akıl sağlığını kaybetmeye başladığı bir döneme denk düşüyor. Müzik olarak çok cazip ama metin arkada kalıyor. "Belisario" ile hesaplaşmak gerekiyor. Onunla uğraşmak, yepyeni bir konsept oluşturmak gerekiyor. Galiba Batı dünyasında bu zahmete katlanan olmamış.
Donizetti kimdir?
Gaetano Donizetti 1797'de İtalya'da doğdu. 40'lı yaşlarında akıl hastası olan Donizetti 51 yaşında vefat etti. Hukuk ve mimarlık eğitimi gördü, sonrasında besteci olmaya karar verdi. 'Donizetti Paşa' adıyla bilenen abisi, Osmanlı döneminde İstanbul Beyoğlu'nda Nuri Ziya Sokak'ta yaşadı.
|
|
|

|