|
 |
|
|
İşte tarihi protokol
Türkiye ile AB arasında imzalanacak Ankara Anlaşması Uyum Protokolü'ne göre, Kıbrıs Rum Kesimi, Ankara'nın 40 yıldır tanımadığı "Kıbrıs Cumhuriyeti" adıyla, 'taraf' durumuna geliyor
Utku Çakırözer
Güney Kıbrıs Rum Kesimi'nin, 3 Ekim'e kadar imzalanmaması durumunda Türkiye'nin AB ile tam üyelik müzakerelerini veto etme tehdidinde bulunduğu Ankara Anlaşması Uyum Protokolü'nün içeriği ortaya çıktı.
Dışişleri Bakanlığı ile AB Komisyonu arasında yürütülen pazarlıklar sonucunda nihai halini alan ve Türkiye'nin "İmzalamaya hazırız" diyerek resmi mutabakatını bildirdiği belgeye Milliyet ulaştı.
Türkiye ile AB Dönem Başkanı ülke (30 Haziran'a kadar Lüksemburg, 1 Temmuz'dan itibaren İngiltere) arasında imzalandıktan sonra TBMM'de onaylanacak 16 madde ve 22 sayfadan oluşan belgenin önemli bölümleri şunlar:
KIBRIS CUMHURİYETİ TARAF: Protokol, Güney Kıbrıs Rum Kesimi'ni, Ankara'nın 40 yıldır tanımadığı "Kıbrıs Cumhuriyeti" adıyla, Türkiye ile AB arasındaki Ankara Anlaşması'na "taraf" durumuna getiriyor. "Anlaşmanın tarafları" başlığı altında aralarında "Kıbrıs Cumhuriyeti"nin de yer aldığı AB'ye 2004'te giren 10 yeni üyenin, 12 Eylül 1963 tarihli Türkiye - AB Ortaklık Anlaşması'na taraf olacağı ve Türkiye - AB arasındaki her türlü anlaşmayı ve imzalanan protokolü kabul edecekleri vurgulanıyor.
PROTOKOLE "ARACILI" TARAF: Belgede isimleri tek tek sıralanan ve taraf olarak sayılan üye ülkelerin AB Konseyi'nce temsil edileceği kayıt altına alınarak, "AB Konseyi tarafından temsil edilen 25 üye devlet ve AB'nin bir taraf" ve "Türkiye Cumhuriyeti'nin de diğer taraf" olduğu belirtiliyor. Dışişleri yetkilileri, bu ifadelerin Türkiye'yi Rumlarla doğrudan muhatap kılmadığını, protokolün Türkiye ile Rumlar ve diğer yeni üyeler arasında değil, Türkiye ile AB Konseyi adına dönem başkanı ülke arasında imzalanacağını kaydediyor.
AB'NİN SINIRLARINI KABUL: Belgenin "geçerli olacak coğrafya" başlıklı bölümünde, Ankara Anlaşması'nın AB'yi oluşturan Kurucu Anlaşma'yla belirlenen bölgede geçerli olacağı belirtiliyor. AB daha önceki belgelerinde, "Kıbrıs Cumhuriyeti"ni Rumların iddia ettiği gibi Kıbrıs'ın tamamında egemen olarak kabul ettiği için, Türkiye'nin bu coğrafya tanımına onay vermesi de tartışmalara yol açacak. Dışişleri yetkilileri ise AB ile Güney Kıbrıs arasında 16 Nisan 2003'te imzalanan Katılım Anlaşması belgesinde, KKTC için, "Kıbrıs Cumhuriyeti'nin etkin kontrol uygulayamadığı alanlar" ifadesi kullanıldığına dikkat çekerek, protokolle kabul edilen coğrafya tanımının da Kuzey Kıbrıs'ı kapsamadığını savunuyor.
RUMLAR DA ONAYLAYACAK: Protokolün 13 ve 14. maddelerinde belgenin, "taraflarca kendi işleyişlerine göre onaylanacağı" ve bu onay süreci tamamlanmadan yürürlüğe giremeyeceği hükme bağlanıyor. Bu ifadeler, protokolün yürürlüğe girmesi ve yeni üyelerin Ankara Anlaşması ve Gümrük Birliği uygulamasına taraf olabilmesi için Türkiye'nin yanı sıra Rumlar da dahil tüm yeni üyelerin belgeyi onaylaması olarak algılanıyor. Ancak Dışişleri yetkilileri, AB içindeki onay sürecinin AB Konseyi ve Avrupa Parlamentosu ile sınırlı olduğunu belirtiyor.
|
|
|

|