|
 |
|
|
Tekel'de 'kalıcı vergi' için çalışma yapılıyor
Tekel Sigara'nın özelleştirilmesine, 'sık sık değişen vergilerin engel olduğu' değerlendirmesi üzerine Maliye harekete geçti. Firmalardan görüş alan bakanlık, 'kalıcı vergi düzeni' için çalışma başlattı
Tekel Sigara'nın son ihalesine 'yüksek ve sürekli değişen vergilerden' dolayı teklif gelmemesi nedeniyle, sigarada yeni bir vergilendirme stratejisi üzerinde çalışmalar başlatıldı.
'Kalıcı' bir vergi sistemi getirmek isteyen Maliye, sigara şirketleri ve DPT'den görüş istedi. Çalışmada, vergilemedeki grup sayısının azaltılmasından, ilk kademedeki yerli tütün oranının yüzde 75'lere kadar çıkarılmasına ve maktu - nispi vergilerin yeniden düzenlenmesine kadar pek çok alternatif üzerinde duruluyor.
Artık sık değişmeyen bir vergi sistemi istediklerini belirten bir üst düzey Maliye yetkilisi, "Geniş bir çalışma yaptık. Yeni sistem sürdürülebilir olacak, sık sık değiştirilmeyecek. Sektör de, kamu da, önünü görecek. Bütçe hedefleri de risk altında kalmayacak. Son ilkemiz ise sağlıklı ve adil bir sistem. Alternatifleri ele alıyoruz" dedi.
Teklif gelmemişti
Tekel Sigara için 2003'te blok satış yöntemiyle açılan ilk ihaleye Japan Tobacco 1.15 milyar dolar tutarında teklif vermiş, ancak teklif yetersiz bulunarak ihale iptal edilmişti. Nisandaki son ihaleye ise teklif veren olmadı.
Sigarada halen hem maktu hem de nisbi vergi alınıyor. Nisbi vergi oranı yüzde 28 - 50 arasında değişirken, ayrıca adet başına maktu vergi alınıyor. Maktu vergi oranları yüzde 7.4 ila yüzde 35 arasında artırılmıştı.
Üreticiler de anlaşamadı
Sigara firmalarının Maliye'ye ilettiği öneri paketlerinde de farklı görüşler ortaya çıktı. Bazı firmalar, şu anda uygulanan üçlü dilim yerine ikili bir dilim önerirken, ilk dilimdeki yerli tütün oranının da yüzde 80'e çekilmesini istiyor. Bazı firmalar ise yüzde 40'lar civarında nispi bir vergilendirme, paket başına da 300 - 350 bin lira gibi düşük bir maktu vergileme yoluna gidilmesini ve vergilemede yerli - yabancı tütün ayrımının kaldırılmasını talep ediyor.
300 bin ton tütün yakılacak mı?
Meliha Okur
Görünen köy kılavuz istemez... Bu haliyle Tekel Sigara'nın satışı zor. Pazar payı yüzde 47'lere düşen Tekel niye bu hale geldi? Tablo acıklı, açıklaması basit.
Japonya'nın devlet şirketi JTI, ürünleriyle global bir marka olurken, ABD'nin güçlü şirketi Philip Morris, dünyanın en iyi şark tütününe sahip bu ülkede sigarada pazar payını yüzde 31'lere çıkarıyor? 1987 yılında Türkiye'ye gelen Philip Morris, Tekel'in sigara bölümü için geri sayımın adresi.
Tekel, 1990'dan bu yana pazarın istediği sert kutulu ürün yerine yumuşak kutulu ürün yapmaya ısrarla devam ediyor. Yatırım planlaması hatası, 10 yıllık bir süre sonunda pazarın kaybedilmesine yol açıyor. 2002 başında özelleştirme kapsamına giren Tekel'e çivi bile çakılmıyor. 2002 yılında kurulan Tütün Üst Kurulu, Tekel'in denetim yetkisini elinden alıyor. Kurulla birlikte destekleme alımları da bitiyor. Ama gelin görün ki, ortada büyük bir sorun var.
2002 yılında, 2001 yılı ürünlerini Hazine adına alan Tekel, 300 bin ton tütün stokuyla baş başa bırakılıyor. 2001 yılı alımlarıyla birlikte Tekel'in 1980'den bu yana depolarında bekleyen stok 300 bin tona ulaşıyor. Değeri 280 milyon dolar. Bakım ister, ilaç ister, depo ister. Hazine adına yapılmış alımlar, devlet malı. Yaksan bir dert. Yakmasan bir dert. Maliyetleri şişiriyor. 300 bin ton tütünün bakımı için her yıl 120 trilyon harcanıyor.
Üç - altı yıl arası elde tutulan tütün kullanılabiliyor. Peki ondan sonrası? 10 yıldan sonra elde tutulan tütün imhalık. İmhası için kilo başına 15 ile 20 cent arasında para ödenmesi lazım.
Türkiye tütün rekoltesi 150 bin ton. Sigarasıyla alkolüyle 11 - 12 katrilyonluk pazardan Maliye bu yıl 8.5 katrilyon vergi bekliyor. Aşağı yukarı 2.5 katrilyonu da Tekel ödeyecek. Hal böyle olunca Tekel'in sigara bölümünün özelleştirilmesi de, Tütün Üst Kurulu da, Tekel'de özel bir biçimde mercek altına alınmayı gerektiriyor.
Kurumlar kavgalı. Yatırım konusunda yargıya gidilmiş. ÖTV artışlarıyla Tekel ihalesine kimse girmiyor. 1 milyar 150 milyon dolara Tekel'i satmayan Özelleştirme İdaresi, özelleştirme konusunda modelin ne olacağını kamuoyuna açıklayacak. Tekel'e nefes aldırmak şart görünüyor.
|
|
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
İletişim
Kariyerim
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
Bülten
