|
 |
|
|
Cinsiyetler arası fırsat eşitsizliğinin bedeli ağır
Bugün sizlere Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı UNDP ve Boğaziçi Üniversitesi İnsani Gelişme, Uygulama ve Araştırma Merkezi'nin birlikte hazırladıkları "Türkiye 2004 İnsani Gelişme Raporu"ndan bazı rakamlar vermek istiyorum.
Raporu 3 ay önce UNDP Türkiye temsilcisi Jakob Simonsen'le birlikte kamuoyuna açıklayan Boğaziçi Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Dr. Yılmaz Esmer'in verdiği bilgiler içimizi acıtmıştı:
Türkiye, UNDP'ye üye 177 ülke arasında ekonomik kalkınmışlıkta 76. sırada yer alıyor. Rapora adını veren insani gelişmişlik sıralamasında ise ancak 88. sırada yer alabilmişiz. Yani ekonomik kalkınmışlıktan 12 basamak daha gerideyiz.
Ama Ankara'da bizi yönetenler son günlerde her fırsatta övünüyor: "n Büyümede Çin'i bile geçerek % 9.9'la dünya rekoru kırdık.n Dünyanın en büyük ekonomileri sıralamasında 21'incilikten 18'inciliğe yükseldik."
Pekiyi bu başarılar geniş halk kitlelerine ne zaman yansıyacak? Zenginle yoksul arasındaki devasa gelir uçurumu nasıl azaltılacak?
UNDP'nin önceliği
UNDP program yöneticisi Yeşim Oruç, raporu bana iletirken "Türkiye'de eşitsizliğin en derin olduğu alan bölgeler arası değil, cinsiyetler arasıdır" diye bir uyarıda bulunmuş ve demişti ki:
"UNDP Türkiye olarak bizim bütün analizlerimiz, eğitimsiz kişiler üzerinde. Çünkü eğitimsiz insan yoksulluğa mahkum. Bugün de, yarın da... Eğitimsiz olanların büyük bölümü de kadınlar. Kadın - erkek eşitsizliğinin devam ettiği bir ortamda ne ekonomik büyümeden fayda sağlayabiliyoruz, ne yoksulluğu azaltabiliyoruz, ne de geleceğe eğitimli bir kuşak hediye edebiliyoruz. Bize göre Türkiye'de yoksulluğun belirleyici faktörlerinden biri, kadınların eğitimsiz olması."
Erkeklere iltimas
Türkiye 2004 İnsani Gelişme Raporu'nda yer alan 81 ilimizle ilgili verilere Oruç'un uyarısı doğrultusunda bakıldığında, cinsiyetler arası eşitsizliğin ne boyutlara vardığı net olarak görülüyor. Rapordaki verilerden yola çıkarak sizler için alttaki tabloyu hazırladım: Cinsiyetler arası fırsat eşitsizliği! Tabloyu kız çocuklarının okullaşma oranının (birleşik ilk ve orta öğretim brüt okullaşma) en düşük olduğu illere göre sıraladım. Yanda 30 il yer alıyor, ama okullaşmanın daha yüksek olduğu illerimizde de cinsiyetler arası fırsat eşitsizliği çok belirgin. Gördüğünüz ve bildiğiniz gibi erkeklere hep iltimas geçiliyor.
TBMM'de 22 kat fazla
Türkiye'de eşitsizliklerin en derin olduğu alan bölgeler arası değil, cinsiyetler arası. Kadınların her alanda hayata katılması, aslında bir kadın sorunu falan değil. Erkeklerin de daha başarılı olabileceği bir ortamın yaratılması, çıtanın toptan yükselebilmesi için kadınlara her alanda pozitif ayırımcılık şart. Tabii cinsiyetler arası eşitsizlik makul düzeye ininceye kadar. Kız çocuklarının okula gönderilmesinden, erkek milletvekili sayısının kadın milletvekillerinden tam 22 kat fazla olduğu bugünkü Parlamento tablosunun değişmesine kadar yapacak çok iş var. Özellikle bu tabloyu değiştirebilecek pozisyonlardaki erkeklere büyük görev düşüyor.
Bu tür bir hamleyi dört koldan başlatmazsak, dünkü köşemde yayınladığım tablo, sittin sene değişmez: Eğitimden meslek edinmeye ve siyasete, kadınların toplum yaşamına katılmasının engellendiği Müslüman ülkeler arasında, kalkınmış tek bir devlet dahi bulunmaması da kesinlikle tesadüf değildir.
| Cinsiyete göre fırsat eşitsizliği | | Okuryazarlık(%) | | Okullaşma(%) | | Kişi başına GSMH($) | | | Kadın | Erkek | Kadın | Erkek | Kadın | Erkek | | Bitlis | 55 | 87 | 41 | 64 | 1 854 | 2 002 | | Ağrı | 48 | 86 | 44 | 70 | 1 626 | 1 968 | | Muş | 48 | 86 | 45 | 70 | 1 369 | 1 787 | | Van | 48 | 85 | 49 | 86 | 2 068 | 2 810 | | Urfa | 47 | 84 | 52 | 74 | 2 337 | 3 320 | | Bingöl | 57 | 87 | 53 | 77 | 1 873 | 2 757 | | Şırnak | 36 | 83 | 55 | 85 | 1 580 | 2 012 | | Gümüşhane | 76 | 95 | 55 | 62 | 2 625 | 3 882 | | Siirt | 45 | 85 | 57 | 94 | 2 215 | 3 837 | | Mardin | 50 | 85 | 58 | 82 | 2 286 | 2 739 | | Çankırı | 80 | 94 | 58 | 64 | 2 969 | 4 011 | | Diyarbakır | 50 | 85 | 59 | 81 | 3 175 | 4 210 | | Hakkari | 44 | 85 | 60 | 90 | 1 766 | 3 014 | | Erzurum | 72 | 93 | 61 | 78 | 2 669 | 3 658 | | Yozgat | 77 | 93 | 61 | 69 | 2 144 | 3 323 | | Erzincan | 77 | 94 | 61 | 69 | 2 592 | 4 010 | | Tokat | 77 | 92 | 61 | 70 | 3 463 | 4 279 | | Batman | 51 | 85 | 64 | 90 | 3 322 | 3 496 | | Bayburt | 76 | 95 | 64 | 80 | 2 597 | 3 125 | | Ordu | 71 | 92 | 66 | 73 | 2 596 | 3 427 | | Afyon | 93 | 95 | 67 | 75 | 3 304 | 4 247 | | Trabzon | 79 | 96 | 68 | 74 | 3 694 | 4 742 | | Isparta | 86 | 97 | 68 | 71 | 3 905 | 5 244 | | Konya | 83 | 96 | 69 | 75 | 4 269 | 5 529 | | Sivas | 74 | 93 | 70 | 81 | 3 011 | 4 629 | | Adıyaman | 65 | 89 | 71 | 82 | 2 519 | 2 951 | | Giresun | 70 | 94 | 71 | 75 | 3 562 | 4 634 | | Aksaray | 76 | 95 | 71 | 80 | 2 838 | 3 414 | | Kırıkkale | 81 | 96 | 71 | 77 | 5 691 | 9 176 | | Kütahya | 82 | 95 | 71 | 84 | 3 749 | 6 098 | |
Kaynak: UNDP,İnsani Gelişme Raporu 2004 GSMH: Satın alma gücü paritesine
mtamer@milliyet.com.tr
|
|
|
 | Taha AKYOL | | Kürtler ve siyaset
ESKİ DEP'li Orhan Doğan bir dostluk eli uzatt... | |  | Çetin ALTAN | | Türkiye açısından dünya, dünya açısından Türkiye...
Bendenizin çocukluğunda da, gençliğinde de; "... | |  | Melih AŞIK | | Küçük'e 40 milyar
Başbakan Tayyip Erdoğan, Yalçın Küçük'ün "İsy... | |  | Fikret BİLA | | Milliyetçilik...
Mersin, Trabzon, Sakarya, Balıkesir-Gönen ola... | |  | Hasan CEMAL | | Erdoğan ile AB yolu!
Bir yandan Türkiye'nin Avrupa Birliği yolu...... | |  | Güneri CIVAOĞLU | | İMKB / AB Anayasası
Fransızlar, referandumda büyük olasılıkla Avr... | |  | Abbas GÜÇLÜ | | Neden bizim de lobimiz yok? (2)
Ülkemizin tanıtımı için misyoner gibi çalışac... | |  | Hurşit GÜNEŞ | | Mali disiplinde başarı var mı, sürüyor mu?
2002 Kasım'ından bu yana geniş bir kesim, hük... | |  | Nail GÜRELİ | | Basın turu
Gazeteci kitapları, daha doğrusu gazetecileri... | |  | Sami KOHEN | | Umut var henüz işaret yok...
BM'den ABD'ye, AB'den Rusya'ya kadar bütün dü... | |  | Mehmet Y. YILMAZ | | Gençler için çok daha fazla seçenek olmalı
Benim liseyi bitirdiğim yıllarda dershaneler ... | |  | Hasan PULUR | | Karen Fogg kına yaksın...
DENKTAŞ için yazılanları okuyunca aklımıza bi... | |  | Meral TAMER | | Cinsiyetler arası fırsat eşitsizliğinin bedeli ağır
Bugün sizlere Birleşmiş Milletler Kalkınma Pr... | |  | Osman ULAGAY | | Dünyadan Türkiye'ye yüksek gerilim
Dünya ekonomisinin fay hatlarında yüklü bir e... | |  | Güngör URAS | | Ereğli'yi 'yabancı'ya satmak yanlış olur
Özelleştirme İdaresi dün sabahın erken saatle... | |  |  | M. Ali BİRAND | | "Müzakereler 3 Ekim'de başlıyor"
Pazartesi akşamüstü Avrupa Komisyonu Başkanı ... | |
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
İletişim
Kariyerim
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
Bülten
