|
 |
|
|
7. durak ADANA
'Çukurova'da büyük vozurdama var'
Antalya'dan, "AKP için vozurdama süreci başlamış" diye yazmıştım. Biri takılmış bu sözcüğe. Beni görünce, "Yaz gazeteci bey, yaz! Çukurova'da büyük vozurdama var, büyük! Çiftçinin hali harap" diye sesleniyor.
Hasan Cemal AKP tabanının nabzını tutuyor - 7
ADANA - FOTOĞRAFLAR: Yurttaş Tümer
Devlet hastanesi civarında, eski Buğday Pazarı'ndan dalıyoruz Çukurova'ya. Çiftçinin, tarım üreticisinin nabzını tutmak için en iyi mekânlar burada çünkü. Gübrenin, tarım ilacının, tohumun satıldığı dükkânlar yan yana, iç içe. Çiftçi gülerse buraları da gülüyor, ağlarsa ağlıyor.
Geçen hafta başı Antalya'da tura başlarken yazmıştım, "Vozurdama süreci başlamış AKP için; bunun adı iktidar yıpranmasıdır" diye.
Biri takılmış vozurdama sözcüğüne.
Beni görünce, "Yaz gazeteci bey, yaz!" diye el ediyor, "Çukurova'da vozurdama yok, büyük vozurdama var, büyük! Çiftçinin hali harap... Gel hele bir otur da acı kahvemizi iç, derdimizi dinle ama yaz!"
Oyunu AKP'ye atmış.
Narenciye bahçesi var.
Zirai ilaç satıyor.
Dertli:
"Eskiden sabahın köründe işe gelirdim. Babam kızardı. Nerede kaldın diye. Şimdi dokuzda, onda geliyorum, babamın sesi çıkmıyor. İş yok çünkü. Yarım saattir telefonum çalmıyor. İki yıl önce 660 bin liraya sattığım limonu, geçen yıl eylül ayında 330 bine, o da rica minnet satabildim."
Bir başkası söze giriyor:
"Ana firmadan telefon geldi bu sabah. Hemen 100 milyar istiyor. Nereden bulayım? Çiftçiye tohum vermiştim, ödeyemedi ki. Ben şimdi nasıl para gönderebilirim ki İstanbul'a?"
Büyük vozurdama işte bu!
Tarım ilaçları satıyor.
Aynı zamanda çiftçi.
"Tarıma sırtını dönüyor bu hükümet" diye yandan atış yapıyor, "Narenciyede desteklemeyi kaldırdı. Destekleme primi uygulamasına son verdi. Narenciye dalda kaldı. İhracat şansı bitti. Buğday biçilecek, taban fiyatı hâlâ verilmedi. Soğan tarlada... Yine destek yok. Ukrayna ve Romanya'ya narenciye ihraç ediyorduk. Bu da kesildi. Destekleme bitince limon ve portakal dalda kaldı."
Bakıyorum, pür dikkat dinliyor.
Söze karışmıyor.
Ama sanki sonunda dayanamıyor:
"Biraz da beni dinleyin. Ben 2002'de Doğru Yol'a verdim. Ama bu kez AK Parti'ye gidecek oyum. Niye mi? Özal'dan başla, Demirel'den başla, Çiller'e, Ecevit'e kadar hepsi benim 1000 dönüm tarlamı erittiler. Nasıl mı? Yüksek faizle erittiler benim tarlamı. Şimdi faizler düştü. Borçlarımı ödedim. Tarlamı kurtardım. Bu sefer oyum AKP'ye..."
Karşı taarruz sürüyor: Öbürleri, yani eskiler kalaydı, çiftçi hiç ayakta kalamazdı. Biterdik o enflasyonla... Tayyip ölü teslim aldı, ölü..."
Adana yedinci durağım.
AKP'ye sıcak bakan, oyunu kendi deyişleriyle Tayyip'e atmış esnafla, üreticiyle her temasta hiç değişmedi. Sürekli olarak "Piyasada para dönmüyor, pazar kazanmıyoruz, piyasa durgun!" yakınmasını duydum. Enflasyonsuz yaşama doğru kayışın şikâyetleri denebilir bunlar için.
Ama aynı zamanda yüksek enflasyonun, yüksek faizlerin kötülüğünü görenlerle her durakta karşılaştım. Piyasalarda bugün yaşanmakta olan sıkıntıların enflasyonsuz yaşamdan, mali disiplinden kaynaklandığını, diş sıkılırsa ekonomide iyi günlerin gelebileceğini söyleyenlerle de konuştum.
Bunlardan biriyle Adana'da, eski Buğday Pazarı'nda tanıştım. Tartışmaları sessizce dinliyordu.
Pala bıyıklıydı.
Ecevit kasketliydi.
Şalvarlıydı.
Bir ara yerinden kıpırdadı, devamlı piyasadaki durgunluktan, parasızlıktan yakınanlara, dalda kalan tarım ürünlerinden söz edenlere bağırdı:
"Doğru konuşmuyorsunuz!"
Bunu söyledikten sonra da "Ben gidiyorum" diye yerinden davrandı. Güç bela durdurdular. Konuşmasını rica ettim. Önce nazlandı, "Doğruyu söylemiyorlar" dedikten sonra birkaç cümle etti: "Biz acıya dayanamıyoruz beyim. Vakti zamanında Doğru Yol'a verdik. Satıyorduk malımızı ama, elde, evde kalmıyordu. Enflasyon, yüksek faiz alıp götürüyordu, ne kazandıysak. Satıyorduk ama elde kalmıyordu."
"Doğruyu söyleyin, doğruyu" dedikten sonra, "Acıya dayanamıyoruz" diye tekrarladıktan sonra ricalara aldırmadı, kalktı gitti pala bıyıklı, şalvarlı dayı.
Arkasından:
"Doğru Yolcuydu ama AK Partili oldu" dediler.
'AKP, dine yakın parti'
Adana'nın biraz dışına çıkıyoruz. Havutlu beldesinin oralarda bir çiftliğe. Darı, yani mısırla narenciye ekili. 1000 dönüm tarla.
İki Kürt işçi çalışıyor.
Biri, Adıyaman'ın Gerger ilçesinden. "Biz Kürt'üz, HADEP'e verdim" diyor. Diğeri, Elazığ'ın Palu'sundan. "Hem dine yakın parti, hem deneyelim dedik. Ailecek Tayyip'e attım. Şimdi düşünüyorum. Ama Allah için daha iyisini de göremedim" diyor.
Kocavezir Mahallesi.
Köşe başında şırdan satıyor, koca tencerenin içinde çekip gösteriyor, "Bak abi, koyunun iç organı, midesi... Tayyip mi abicim? O bizim babamız, Allah başımızdan eksik etmesin" diyor alaylı bir sesle, gürültülü gürültülü, kocaman gülerek...
Metro Sineması sokağı.
"En pahalı, en lüks alışveriş merkezi. Bütün markaları bulabilirsin." Nesrin Çıtırık Hanım'ın dükkânı. Kimsecikler yok. "AKP'ye oy vermedim ama yine de güveniyorum. Eskilere göre daha iyiler. Öteki partiler çözüm üretemiyorlar. Alternatifsizlik..." diyor Nesrin Hanım.
1980 öncesi Adana CHP'nin, Ecevit'in kalesi. Sonra sıra Özal'a geliyor. Oylar bölünüyor, 1991'de Baba'yla birlikte DYP çıkıyor. 1995 seçimi Erbakan Hoca'nın, 1999 MHP'nin oluyor.
2002 yılı seçimlerini yüzde 26.8'le AKP kazanırken, CHP yüzde 21'le ikinci çıkıyor. Genç Parti'nin yüzde 8.8, DEHAP'ın 9.2 oyu var Adana'da.
2004 yerel seçimlerinde Aytaç Durak, Adana'nın realitesi, ANAP ve DYP'den sonra bu kez Tayyip Erdoğan'la sahne alınca, AKP oyların yüzde 39.7'sini alıyor.
Adana'da AKP'nin uğradığı iktidar yıpranması çok belirgin. Ama umut tümüyle kesilmiş mi? Bunun gözüktüğü söylenemez.
'Bol kepçe giderdi Baba'
Bir mühendis, Adana'nın yerlisi.
Tarım ilacı satıyor. 15 yıldır bu işte.
Anlatıyor: MHP'ye verdim. Son seçimde çiftçi daha çok AK Parti'ye verdi. Beklediğini bulamadı. Yumurtalık köylerine gidiyorum. Hep AK Parti'ye verdiler. Durumları düzelmezse yeniden MHP ya da Doğru Yol'a dönerler. Soğan hiç para etmedi. Alacaklarımı toplayamıyorum. Mazot, gübre fiyatları... Çiftçi ateş püskürüyor. Stres içinde... Doğru Yol en mutlu oldukları dönemdi. Bol kepçe giderdi Baba. Ama bu da iyi mi oldu?... Biliyorum, mesela 'MHP'ye oyun boşa gider, barajı geçemez' diyecekler. Ama bu sefer kesin geçer barajı..."
'Faizden geçinen şikâyet ediyor'
Bir başkası lafa giriyor: "Açıktan para kazananlar, yüksek faizden geçinenler şimdi şikâyet ediyor. Ben tarlada dişimle tırnağımla kazanıyorum."
Tekstil mühendisliği okumuş.
Zirai ilaç satıyor. Narenciye bahçesi var. Yakınıyor: "Mevye dalında kaldı. Destekleme yok. Çiftçi bu kadar ayağa düşürülmez."
"Gözünüzü toprak doyursun. Ne talihsiz açıklama..."
"Bakın beyim, tarımdaki çarpık düzen bizleri bugünlere getirdi. Reform yapılmalı, Avrupa'daki gibi... Planlama, organizasyon, pazarlama... Çok eksiğimiz var. Beceremiyoruz. Narenciye dengesiz ekiliyor. Soğanda, karpuzda planlama yok. Bir yıl ona yığılıyoruz, öbür yıl elimizde kalıyor. Tarım reformu şart! Sıkışırız ama sonra düzelir."
"Dişimizi sıkarız!"
"Zamanla düzelir."
Dalda kalan üründen şikâyet edenlerle sohbet derinleştiğinde, sağduyuyu yansıtan bu sözler de kulağa çalınıyor. Bir başka dükkân sahibi:
"CHP'ye vermiştim. Derviş'in programının üstüne inşa etmeye devam ediyorlar, sapmadan. Bu takdire şayandır. Faiz düşüyor, enflasyon düşüyor. Bir dönem sonra sıkıntı geçebilir."
Yarınki durak EDİRNE
h.cemal@milliyet.com.tr
|
|
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
İletişim
Kariyerim
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
Bülten
