|
|
|
 |
|
|
Global çenenin öğüttükleri
Buyur ola ölmüş ya da bir ayağı çukurdaki diller içinde gezinme testusuna bu hafta
Testus Papamus
Bugün dünyada konuşulan dil sayısının yaklaşık 6 bin 800 olduğu biliniyor. Bunlar Çince gibi dillerden tek kişinin konuştuğu dillere kadar çeşitlilik taşıyor. Örneğin Kafkaslarda yalnızca bir kadın tarafından konuşulduğu söylenen ölü dil Ibıhça... 350 kadar dil ise yalnızca 50 kişi tarafından konuşuluyormuş... Küçük dillerin yüzde 96'sı dünya nüfusunun yalnızca yüzde 4'ü tarafından konuşulurken, yaklaşık 270 dil toplam nüfusun yüzde 96'sı tarafından kullanılıyor. İşte özellikle bu çok sayıdaki küçük diller büyük tehdit altında... Dilin küçük veya büyük olması önemli değil... Büyük küçük her dil bir düşünme ve dünyayı algılama tarzı. Ekosistemin bütün öğeleri gibi, yaşamı tehdit altında bir bitki veya hayvan türü gibi asal önemde... Bugün gündemdeki bir numaralı konu olan soykırım tartışmaları içinde unutulmaması gereken bir kırım daha var: Dilkırım... Yani bir soyun binlerce yıl boyunca ürettiği bilginin kıyımı. Sonuç: İnsanların o bilgiden ilelebet yoksun kalışı... Örneğin Hawaii dilinin sömürgeciliğe kurban edilmesiyle yerlilerin balıklar hakkında biriktirdiği 2 bin yıllık bilginin büyük bölümü uçup gitmiş. Haydi bakalım beyaz adamın bilimcileri! Bu bilgileri geri kazanabilmek için binyıllarca uğraşın durun. Tabii, bu mümkünse... Son 500 yılda ölmüş olan dil sayısı 750. Amerika yerlilerinin, Avustralya yerlilerinin ölmüş dilleri bunların bir bölümünü oluşturuyor. Ama içinde bulunduğumuz
yüzyılda öleceği tahmin edilen dil sayısı
2 bin 600! Güney Amerika'da yalnızca Peru'da bir ayağı çukurdaki dil sayısı 50'nin üzerinde. Dilbilimcilere göre her 15 günde bir dil yok olmaktaymış! Dil ölümlerindeki bu büyük artışın en büyük nedeni globalizm dedikleri şu yeni sömürgecilikten başka ne olabilir? Buyur ola ölmüş ya da bir ayağı çukurdaki diller içinde gezinme testusuna bu kez de...
1 Önce mmmmmmmmmmm sesi... Maymun-insanların bir grubu el ayak sürünmekten vazgeçip ayağa kalktıklarında etrafa şöyle bir bakmışlardır zahir. Neandertal denen ilk insanda henüz ses telleri gelişmemişti, konuşamıyordu deniyor. Dillerin daha sonra ortaya çıkan Kromanyon denen insanla geliştiği kabul ediliyor. Peki, yaklaşık kaç yıl önce dersiniz?
a. 400 bin
b. 200 bin
c. 80 bin
d. 40 bin
2 Artık çocuklar tarafından anadil olarak öğrenilmeyen diller ölü dil diye tanımlanıyor. Çocukların bu yüzyılın sonuna doğru artık öğrenmemeye başlayacakları dillere tehlike altındaki dil anlamında bir ayağı çukurda dil diyebiliriz. Sağlam kalacak dil sayısı pek az. Peki, dillerin ölüm nedeni nedir?
a. Sömürgecilik
b. Globalleşme
c. İstilalar
d. Boyunduruk
3 İçinde konuşulan dil sayısı 694 olan ülke hangisi?
a. Türkiye
b. Endonezya
c. Yeni Zelanda
d. Papua Yeni Gine
4 Dünyada en çok konuşulan dil hangisidir?
a. Mandarince (Çin)
b. Fransızca
c. Hintçe
d. İngilizce
5 Peki, dünyada en çok konuşulan ikinci dil hangisi?
a. Türkçe
b. İspanyolca
c. Arapça
d. Rusça
6 52 ülkenin resmi dili olan resmi dil şampiyonu hangisi?
a. Latince
b. Almanca
c. İngilizce
d. Japonca
7 İnternetin yüzde kaçı İngilizce dilindedir?
a. Yüzde 12
b. Yüzde 25
c. Yüzde 43
d. Yüzde 86
8 Dilbilimcilere göre 21'nci yüzyılın sonuna gelindiğinde şimdiki dillerin ne kadarı ölmüş olacak?
a. Hepsi
b. Yarısı
c. Dörtte biri
d. Üçte biri
9 Diğer dillerde olduğu gibi Türkçede de ölü ve bir ayağı çukurda dillerden bazılarının kelimeleri yaşamakta. Dil ölse de kültür öğesi kelimeler yaşamlarını sürdürebilmek için yaşayan dillerin içine göçüyorlar. Aşağıdaki cümlede kırmızı kelimeler bir ayağı çukurdaki dillerden hangisine ait?
"Viski içip slogan atanlardan bıktık."
a. İskoç dili (Gaelik)
b. İzlandaca
c. İrlandaca
d. Norveççe
10 Peki, şu cümledeki kırmızıyla yazılan kelimeler hangi bir ayağı çukurdaki dillerden?
"Bu anorak beni ısıtmıyor, bana parkamı getir." Hani solcuların meşhur parkası hangi dildenmiş?
a. Çekçe
b. Sanskritçe
c. Çingenece
d. Eskimo Aleut
11 Şu cümledeki kırmızı yazılı kelimeler hangi ölü dilden?
"Pampalarda kauçuk, kinin ve kına kına bulmak işten değildi."
a. Baskça
b. Keçuaca (İnka dili)
c. Gagavuzca
d. Mayaca
12 Peki aşağıdaki cümledeki kırmızı yazılı kelimeler hangi ölü dilden?
"Barbeküde mısır patlatıp patates közledikten sonra hamaklara çekilip tömbeki tüttürdüler."
a. Latince
b. Karib-Tainoca (Güney Amerika)
c. Patangonyaca
d. Nogayca
Yanıtlar: 1) d, 2) a, b, c, d, 3) b, 4) a, 5) b, 6) c, 7) d, 8) b, 9) a, 10) d, 11) b, 12) b.
Yazara e-mail
|
|
|
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
İletişim Kurumsal
Kariyerim
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
Bülten
