|
|
|
 |
|
|
Sansürkondu gazetecilik
Testus Papamus
Yeni Türk Ceza Kanunu'nun yürürlüğe girdiği 1 Haziran 2005'ten itibaren fena halde tedirginim. Nasıl tedirgin olmayayım? Bütün gazeteciler gibi beni de birçok tehlike bekliyor. Yolsuzlukla ilgili bir yazı mı yazdım? 4,5 yıla kadar hapis istemiyle yargılanabilirim. Kıbrıs veya Ermeni konusunda resmi politikaya aykırı görüş mü belirttim? 15 yıl hapis cezası yiyebilirim. Yeni kanunda müstehcenliğin tanımının bile yapılmadığını söylemedi mi hukukçular? Öpüşen bir çiftin resmini mi bastım? Belki 10 yıl içeri buyur ederler beni. Bilgisayarın başına yazı yazmak için oturuyorum... Sırtım gıdıklanmaya başlıyor... Bu durumda önce kahraman olmalıyım diyorum. Sonra gazeteci...
Kahraman demişken... Kendime kahraman gazeteciler arıyorum. İşte size ilklerden biri... Gazeteciliğin ilk çıktığı yer olan İtalya'dan... Sene 1587... Annibale Capele'nin elleri kesiliyor... Dili koparılıyor... Gazetelerin babası sayılan haber mektuplarını izinsiz basıp yaydığı için... Bu işi yapan ilk gazetecilere "menanti" deniyormuş... Tehdit edici demek! Yazdıklarıyla Roma prenslerini ve papayı rahatsız etmişti de ondan. İktidarlar basılı gazeteyi istemedikleri için... Gutenberg'in baskı makinesini icadından yıllarca sonraya hatta 16. Yüzyıla kadar... Gazeteler elle çoğaltılmıştı...
O gün bugün, kaynağı gizlilik olan iktidar kapısı, açık edilmiş haberden hazzetmiyor... Her fırsatta üzerine gölge örtmeye çalışıyor... Gazeteci çoğu kez Don Kişot gibi çarpa çarpışa gidiyor gölge oyununun üzerine. Her mevsim bütün gün de koyu gölgeler altındaki arenasında ter dökerek çalışıyor durmadan, yasallaştırılmış yasak gölgesinin ve kendinden menkul otosansür gölgesinin altında. Bakalım gazeteciler hiç edebildi mi bu cangılı viran, buyur ola bu haftaki sansür testusuna heman...
1 Osmanlı'da basınla ilgili ilk yasaklar 1858 tarihli Ceza Kanunu'yla başlar. Bu kanun çıkmadan önce İstanbul'da iki gazete çıkmıştır. Biri devletin temsili gazetesi sayılan Takvim-i Vakayi idi. İkincisinin adını kestirebilecek misiniz?
a. Muhbir
b. Basiret
c. Tasvir-i Efkar
d. Ceride-i Havadis
2 İlk Türkçe gazete Takvim-i Vakayi, ikincisi ise Ceride-i Havadis idi. 1840 yılında neşrolunmaya başlanan Ceride-i Havadis'in sahibi William Churchill'e bu imtiyaz nasıl sağlanmıştı ki?
a. Churchill, Kadıköy'de avlanırken bir çocuğu vurdu ve hapse atıldı. İngiltere karıştı ve Osmanlı İmparatorluğu'na baskı yaptı. Adam hem hapisten kurtuldu hem de sus payı olarak gazete çıkarma hakkı verildi.
b. İbrahim Müteferrika'nın damadı olduğu için kayırdılar.
c. Gazete için açılan uluslararası ihaleyi tezgahladı.
d. Müslüman olmayı ve sünnet edilmeyi kabul etti.
3 1841 yılında İngiltere'nin Times gazetesi dünyanın en önemli gazetecilik olaylarından birini başarıyor ve bütün Avrupa'yı kasıp kavurmuş büyük bir kalpazan şebekesini ortaya çıkarıyordu. Başarısı ise ilginç bir biçimde ödüllendiriliyordu. Nasıl?
a. Gazetenin baş editörü Avustralya'ya sürülmüştü.
b. Patrona "sör" unvanı verilmişti.
c. Okuyucular gazetenin masrafına katkıda bulunabilmek için aralarında 5 bin sterlin toplamışlardı.
d. Gazeteye özel Scotland Yard "HMG" ödülü verildi.
4 27 Mayıs Devrimi'nden sonra "Fikir İşçileri Yasası" çıkartılınca gazete patronları, gazetecilik mesleğinin profesyonelleştirilmesi için önemli olanaklar sağlayan bu yasayı protesto etmişlerdi. Hem de nasıl?
a. Personellerinin yüzde 50'sini kovmuşlardı.
b. Yayınlarına üç gün ara vermişlerdi.
c. Yasayı topluca Cemal Aga'ya şikayet etmişlerdi
d. Personellerine zorla zeka testi uygulamışlardı.
5 Hıfzı Topuz'un "Türk Basın Tarihi" kitabının yazdığına göre 1980-1990 yılları arasında açılan basın davalarının sayısı 2 binin üstünde olmuş. Kaç gazeteci, yazar, sanatçı ve yayıncı sanık olarak yargılanmış?
a. 2 bin
b. 3 bin
c. 8 bin
d. 10 bin
6 "Hükümetim, gazetecilerin tenkitlerine mukavemet kudretine malik değilse, yaşamaya layık değildir." Bu ünlü sözü hangi muktedir söylemişti?
a. İsmet İnönü
b. Turgut Özal
c. Oliver Cromwell
d. Süleyman Demirel
7 Osmanlı tarihinde "İstibdat Dönemi" denen Sultan II. Abdülhamid'in otuz buçuk yıllık dönemi Türk basınının en karanlık çağlarındandır. Bu dönemde hükümetin en büyük düşmanları gazeteler ve kitaplardı. Kitap yakma o zaman başladı. Peki yakma işi nerede yapılırdı?
a. Kağıthane
b. Çemberlitaş Hamamı
c. Taş Fırın
d. Kara Fırın
8 Katharine Graham adlı bir kadın, dünyanın en büyük gazetelerinden birinin patronu. Ondan UFO'cular bile korkar. Banker babasını ikna edip gazete satın aldırmıştı. Sonra hem mirasa hem de gazeteye sahip oldu. Daha da önemlisi basının özgürlüğünden yana olan kişileri gazetesinin başına getirmesini bildi. Bu gazeteyi anımsayabilecek misiniz?
a. Washington Post
b. USA Today
c. New York Times
d. Daily News
9 Kime göre cinayet sansürün ekstrem yani en uç formudur?
a. Kahraman Bapçum
b. Robert Fisk
c. Art Buchwald
d. George Bernard Shaw
10 Gazete, İtalyancada "gazetta"dan, Venedik lehçesinde bozuk para anlamındaki "gazeta"dan. Kökeni Latince "gaius". Ne demek acepus?
a. Saksağan
b. Geveze alakarga
c. Dereyi dikkatsiz geçen kimse
d. Hepsi
Yanıtlar: 1) d, 2) a, 3) c, 4) b, 5) b, 6) c, 7) b, 8) a, 9) d, 10) d.
|
|
|
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
İletişim Kurumsal
Kariyerim
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
Bülten
