|
|
|
 |
|
|
Proton döndü, ilk iş Jet Fadıl'ın yarattığı kötü imajı silmek
Proton, Jet Fadıl olarak bilinen Fadıl Akgündüz'ün temsilcisi olduğu dönemdeki imaj kaybı ile uğraşıyor. Türkiye'ye üçüncü girişini gerçekleştiren şirketin yeni distribütörü Ulu Motor, eski müşterileri tek tek arıyor, 'Buradayız, emrinizdeyiz' deniliyor
ŞULE YÜCEBIYIK
syuce@milliyet.com.tr
Malezya'nın milli otomobili Proton'un Türkiye'de başına gelenler, 'pişmiş tavuğun' başına gelenleri aratır nitelikte. Markaların talihi diye bir kitap yazılacak olsa Proton'un Türkiye macerası 'kör talih' kısmında incelenebilir.
Son 10 yılda, Türk pazarına iki kez girmeyi deneyen firma, yanlış ortak seçiminden ötürü satışından hem de imajından zarar ederek Malezya'ya geri döndü. Üstelik ardında 6 bini aşkın 'mutsuz müşteri' bırakarak.
'Jet Fadıl' ile ortaklık
Proton'un ilk distrübütörü, Jaguar'ın temsilcisi Ortaklar Otomotiv'di. Ancak kısa bir süre sonra aracın satış fiyatı konusunda çıkan bir anlaşmazlık sonucu Malezyalı üreticiyle yollarını ayırdı. 'Denize düşen yılana sarılır' misali, ortada kalan Proton, dönemin en tartışmalı isimlerinden biriyle, Fadıl Akgündüz, namı diğer Jet Fadıl'ı ortak seçti. Refah Partisi iktidarı döneminde Malezya hükümetiyle kurulan 'islami bağlar' etkili oldu.
Hatta dönemin başbakanı Necmettin Erbakan'ın, Proton - Jetpa evliliği için devreye girdiği ve firmanın kurucusu Malezya Devlet Başkanı Mahatir Muhammed'den Proton'u Jet Fadıl'a bizzat istediği de biliniyor.
Jetpa'nın dünyada eşi benzeri görülmemiş pazarlama sistemiyle, Proton, özellikle Anadolu'daki geniş kitlelerce kabul gördü. Otomobil ve ev pazarlarken 'dini motifleri' bol bol kullanmaktan çekinmeyen Fadıl Akgündüz, 'müslüman' bir müşteri kitlesi yaratmıştı. Jetpa modeli, başlangıçta tuttu. Hatta Jet Fadıl, o kadar heyecanlandı ki hızını alamayıp memleketi Siirt'e bir otomobil fabrikası kuracağını cümle aleme ilan etti.
Foyası ortaya çıktığında ise Proton için çok geçti. Jetpa, binlerce kişiye arabasını teslim etmemiş, ödenen paralar buhar olmuştu. Malezyalılar, bir kez daha Türkiye'den çıktılar. Pazarda, 'İslami kesimin otomobili' olarak tanınıyorlardı ama çoğu bu profilden altı bini aşkın Proton sahibinin de ahını almış, güvenini kaybetmişlerdi.
'Bu son şansımız'
Ve aradan beş yıl sonra Proton yeniden Türkiye pazarında şansını denemeye karar verdi. Bu kez 'yoğurdu üfleyerek' yediklerini söylüyorlar.
Geçtiğimiz hafta yeni modelleri Waja'nın lansmanı için İstanbul'a gelen Proton CEO Yardımcısı Tan Lye King, şimdiki distribütörleri olan Ulu Motor'la iki yıldır görüştüklerini söylüyor.
Türkiye'ye yeniden girmeye karar verdiklerinden bu yana, 20 şirketin distribütörlük için kendilerine başvurduğunu anlatan King şöyle diyor:
"Geçmişte büyük hatalar yaptık. Proton bu nedenle sorunlu bir marka. Dolayısıyla, sadece Proton'a vakit ayıracak, konsantre olacak bir yatırımcıya ihtiyacımız vardı. Çünkü bu son şansımız."
'İslami araç' değiliz
Tan Lye King, Proton'un ne dünya ne de Türkiye pazarında 'islami otomobil' olarak anılmasını istemediklerini belirterek, "Malezya'nın müslüman bir ülke olmasından ötürü, Avrupa'da dini çağrışımlar yapmasını engellemek için logomuzu değiştirdik. Ama dünyada böyle bir algılama yok. Bulunduğumuz bölgede her ırk ve dinden insan bu otomobili kullanıyor. Önemli olan kalite..." diyor.
King, Fadıl Akgündüz'ün karakteri nedeniyle Proton'un Türkiye'de 'islami kesimin otomobil markası' olarak algılandığını da kaydederek "Bizim müşterileri dini, dili, ırkıya sınıflamamamız sözkonusu olamaz. Bu algıyı zamanla değiştireceğiz" diyor.
Ulu Motor Genel Müdürü Mert Güçlüer de, bir şirket için en zor olanın 'kaybedilmiş bir güven duygusunu yeniden kazanmak' olduğunu söylüyor. Son bir yıldır, Proton sahiplerine tek tek ulaşarak 'Hizmetinizdeyiz' mesajı verdiklerini anlatan Güçlüer, şöyle diyor: "Binlerce insanı kandırıp, fahiş fiyatla yedek parça satmışlar. 6 - 7 yıllık Proton'ların fiyatları 6 - 7 bin YTL'ye düşmüş. Sigorta şirketleri, kasko yapmayı reddediyorlardı. Biraz toparladık ama insanlara 'bize güvenin' demekle güven telkin edemeyeceğimizin farkındayız. Daha yapılacak çok iş var."
Hükümet satmak istiyor, halk karşı koyuyor
Malezya'da Proton üzerinde yapılan özelleştirme tartışmaları Türkiye'yi anımsatıyor. Ülkenin 1983'te başlattığı sanayi hamlesinin ilk meyvesi olan Proton, Malezyalılar'ın yazdığı ekonomik başarı hikâyesinin en önemli kahramanı. Bu nedenle halk, Proton'u 'milli gururu' olarak algılıyor ve yabancılara satılmasını istemiyor.
Öte yandan Volkswagen gibi global üreticiler peşini bırakmıyor. Malezya devleti şirketin yüzde 52'sine sahip. Hükümet, şirketin global ölçekte başarısını sürdürebilmesi için özelleştirilmesi gerektiği düşüncesinde. Proton CEO Yardımcısı Tan Lye King, hükümet için "Bir gün bu firmayı yabancılara satarlarsa, bu gerçekten çok cesur bir karar olur" diyor.
|
|
|
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
İletişim Kurumsal
Emlak
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
Bülten
