|
 |
|
|
Lozan'ı okumak!
Lozan'ı, öncesini ve sonrasını anlamaya çalışmak için buyur ola Lozan Antlaşması testusuna bu hafta
Testus Papamus
Bugün 24 Temmuz. Lozan Barış Antlaşması'nın imzalanmasının 82'nci yıldönümü... Lozan yıllardır gündemde... Onu ve ondan önceki Sevr Antlaşması'nı, bu iki antlaşmayı mutlaka ve derhal okumayı öneriyorum. Osmanlı İmparatorluğu'nun dibe vurması demek olan 1920 tarihli Sevr Antlaşması, 433 maddeden oluşuyordu. İmparatorluğun bölüşülme belgesi olan bu antlaşmaya göre, Çatalca'ya kadar bütün Trakya, Ege adaları ve İzmir, Yunanistan'a; Suriye ve Çukurova, Fransa'ya; Irak ve Filistin, İngiltere'ye; Antalya ve havalisi İtalya'ya veriliyor, doğuda bağımsız bir Ermenistan, güneydoğuda Kürdistan kuruluyordu. İstanbul ve Boğazlar İngiltere ile müttefiklerinin işgali altına giriyor, Boğazlar'ın yönetim ve denetimi milletlerarası bir komisyona devrediliyordu... Yıkık Osmanlı İmparatorluğu içinden yaratılan yeni Türkiye Devleti'nin kuruluşu ise 82 yıl önce 24 Temmuz 1923'te imzalanan, 143 maddeden ve pek çok ekten oluşan Lozan Barış Antlaşması'yla belgelenmişti. Kitapçılardan veya internetten mutlaka bulunup okunmaları gerek. Okullarımızdaki tarih kitaplarımız ve derslerimiz ne yazık ki bu okumalarda çok yetersiz. Detaysız. Bu antlaşmaları okumak bugünü daha iyi anlamamıza yardımcı olacak. Lozan Antlaşması'nın sayfalarını gelişigüzel çevirelim... Irak sınırı, dokuz ay içinde Türkiye ile Büyük Britanya arasında dostça belirlenecekti! Kıbrıs adasının Büyük Britanya tarafından ilhakı tanınıyor, ilhak tarihinde adaya yerleşmiş olan Türklerin İngiliz uyruğuna geçeceği kabul ediliyordu. Antlaşmada kapitülasyonların tümüyle kaldırıldığı açıklanıyordu. Azınlıkların korunmasıyla ilgili maddelerde Müslüman olmayan azınlıklara mensup yurttaşların Müslümanlar kadar özgür olduğu, yasa önünde onlarla eşit bulunduğu ve kendi anadillerini istedikleri gibi kullanabilecekleri belirtiliyordu. Bu okumalarda temel olarak Lozan Antlaşması'yla Türkiye'nin egemenliğinin kesinlikle belgelendiği ancak onu elde edebilmek için pek çok diğer sorunun çözümünün zamana bırakıldığı mı çıkıyor? Daha da önemli değil mi bugün Lozan'ı, öncesini ve sonrasını okumak ve anlamaya çalışmak... Neyi, neyin pahasına ve nasıl kazanmışız? Mücadelenin bugün neresindeyiz? Çeşitli kaynaklardan ve özellikle Prof. Dr. Baskın Oran'ın editörlüğünü yapmış olduğu "Türk Dış Politikası" adlı kapsamlı eserden yararlanarak derlediğim Lozan Antlaşması testusuna buyur ola bu kez de...
1 Kurtuluş Savaşı'nda askeri zaferin ardından yapılan Mudanya Silah Bırakışması'ndan bir hafta sonra İngiltere, Fransa, İtalya ve Japonya bir konferans çağrısı yapmıştı. Görüşmelere çağrılanlar Türkiye, Yunanistan, Romanya, Sırp-Hırvat-Sloven devleti ve ABD idi. ABD'nin rolü aşağıdakilerden hangisi olmuştu?
a. Bir tür gözlemci gibi davranmıştı, idari görev üstlenmemişti.
b. Görüşmelere katıldığı halde oy kullanmamıştı.
c. Antlaşmayı imzalamamıştı.
d. Hepsi
2Ankara hükümetinin konferans yeri olarak önerdiği şehir yeterli haberleşme ve altyapısı bulunmadığı gerekçesiyle kabul edilmeyince toplantının Lozan'da yapılmasına karar verilmişti. Peki, Türklerin önerdiği yer neresiydi?
a. Ankara
b. İstanbul
c. İzmir
d. Çanakkale
3 Lozan Konferansı'nın 24 Temmuz 1923'te sonuçlandığı uluslararası anlaşma türüne ne ad verilir?
a. İnatlaşma
b. Antlaşma
c. Anlaşma
d. Sözleşme
4 21 Kasım 1922'de başlayan Lozan Konferansı, İtilaf Devletleri'nin 1920'de imzalanmış Sevr Antlaşması'nın acımasız koşullarını dayatmasına Türk heyetinin direnmesi ve görüşmelerin zaman zaman kesilmesi nedeniyle sekiz ay sürmüştü. Konferansta esas mücadele Türkiye ile hangi ülke arasında cereyan etmişti?
a. İngiltere
b. Yunanistan
c. Ermeniler
d. Rusya
5 Konferansta Türk heyetinin başkanı İsmet İnönü'nün karşısında iki önemli diplomatik şahsiyet vardı: Biri ünlü İngiliz Dışişleri Bakanı Lord Curzon. Diğeri kimdi?
a. İtalyan Makyavelli
b. Fransız Talleyrand
c. Amerikalı Benjamin Franklin
d. Yunanistan eski Başbakanı Venizelos
6 Konferans, Lozan Barış Antlaşması'nın 24 Temmuz 1923'te imzalanmasıyla son bulmuştu. Bu imza töreni Lozan'da bir şatoda gerçekleşmişti. Bu şatoyu kestirebilecek misiniz?
a. Perili Şato
b. Ouchy (Uşi) Şatosu
c. Chauteaubriand'ın şatosu
d. Kafka'nın Şato'su
7 Lozan Barış Antlaşması'nın Türkiye açısından en büyük önemi hangisidir?
a. Bu antlaşma bir eşitlik belgesidir. Sevr'in dayatmaları kaldırılmıştır.
b. İktisadi bağımsızlık belgesidir. Kapitülasyonlar kalkmıştır.
c. Siyasal bağımsızlık belgesidir. Yeni Türkiye devletinin kurucu belgesidir.
d. Hepsi
8 Azınlık konusu sürekli gündemde. Lozan Antlaşması'nda da Türkiye'de yaşayan kimler azınlık olarak tanımlanmış; mal, mülk ve ibadet hakları güvence altına alınmıştı?
a. Rumlar
b. Ermeniler
c. Museviler
d. Hepsi
9 Patrikhane konusu gündemde! Lozan Barış Konferansı'na göre Fener Ortodoks Patrikhanesi'nin ekümenik sıfatını kullanmaması ve ulusal nitelikte bir kurum olarak sadece cemaatin dinsel sorunlarıyla ilgilenmesi koşuluyla Türkiye'de kalmasına izin verilmişti. Peki, ekümenik ne demek?
a. Cennetin anahtarını ekü karşılığında satma yetkisi
b. "Üzerinde insan yaşayan her yeri kapsayan"
c. Dediğim dedik
d. Evcimen
10 Antlaşma ile Türkiye ve Yunanistan arasında nüfus mübadelesi yapılmasına karar verilmiş, bunun sonucunda 1924 yılında yaklaşık 1 milyon Hıristiyan-Rum Yunanistan'a, 500 bin Müslüman-Türk de Türkiye'ye göç etmiştir. Peki, mübadele ne demektir?
a. Yabancı Damat
b. Değiş tokuş
c. Sayım
d. Yarışma
11 Lozan Antlaşmasıyla Türkiye ne kazanmıştı?
a. "Memnun değiliz Lozan Antlaşması'nın müzakeresinden. Hiçbir dediğimizi yaptıramadık. Reddettiklerinizin hepsini cebimize atıyoruz. Harap bir memleket alıyorsunuz, bunu kalkındırmak için mutlaka paraya ihtiyacınız var. Bu parayı almak için gelip diz çökeceksiniz. Cebime attıklarımın hepsini çıkaracağım size" diyen İngiliz Lord Curzon gibi diplomatların ebedi nefretini
b. Ülkesinde egemenlik haklarını kayıtsız şartsız kullanabilen ve diğer ülkelerle eşit bir devlet statüsünü
c. Atatürk'ün, "Lozan Antlaşması Türk milleti aleyhine asırlardan beri hazırlanmış ve Sevr Antlaşması'yla tamamlandığı zannedilmiş büyük bir suikastın yıkılışını ifade eden bir vesikadır" sözlerini
d. Hepsi
Yanıtlar: 1) d, 2) c, 3) b, 4) a, 5) d, 6) b, 7) d, 8) d, 9) b, 10) b, 11) d.
|
|
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
İletişim Kurumsal
Emlak
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
Bülten
