|
 |
|
|
'Medrese' ve terör
LONDRA saldırıları ile "Pakistan'daki medreseler" sorunu yeniden gündeme geldi.
Medreselerin bir bölümü din 'okul'u gibi... Bir bölümü de biraz uzun süreli Kuran kursları gibi... Basında zaman zaman Kuran kurslarına benzetilmesi bu yüzden. Aslında bizde devlet denetiminde olan Kuran kurslarıyla alakası yok.
Medreseler ideolojik olarak da türdeş değiller. Gerçekten Vahabi-Selefi doktrinini ve terörizmi besleyen medreseler de var, klasik medreseler de var. Pakistan hükümeti tarafından 'reforme edilmiş', yani Eğitim Bakanlığı'nın kontrolü altına alınmış ve matematik, fizik, coğrafya falan gibi modern derslerin okutulduğu medreseler de...
Taassubun medrese kökleri
İslam dünyasında medrese (ders görülen yer) çok eski bir eğitim kurumu. Osmanlı tarihinde açık fikirli Sivasi Efendi de mutaassıp Kadızade Mehmet Efendi de medresede okumuştu.
Pakistan kurulmadan önce Hint Müslümanları arasında ilk Vahabi-militan hareketini Seyid Ahmed Barelvi 1820'lerde başlattı. Ilımlı bir Müslümanken, hac ziyaretinde Vahabiliği benimsedi, dönüşte Patna şehrinde Vahabi medresesini kurdu. 1826'da durup dururken Sihler üzerinde 'cihat' ilan etti, Afganistan'a müritler gönderdi, 20. yüzyılındaki Taliban'ın tohumları atılmış oldu.
Fakat Barelvi hareketi Hint (Pakistan) Müslümanları arasıda fazla tutmadı. 'Dobendi' denilen ılımlı ve 'reformist' medreselerin anlayışı daha yaygındı. Dobend şehrindeki "Medrese-i dar-ül Ulûm" denilen Sünni yüksek din eğitimi kurumlarına bağlı gelenek...
Bugünkü terör, o zamanki ılımlı Dobendi medreselerinden çıkıyor!
Afgan ve Amerikan faktörü
27 Temmuz 2005 tarihli Christians Science Monitor gazetesinin yazdıklarına dayanarak diyebiliriz ki, Pakistan'da ve diğer ülkelerde medreselerin radikalleşmesinin üç temel sebebi var:
Afganistan'da 1979'da Rus işgaline karşı başlayan 'cihat'ın etkileri... 1979 İran devriminin yarattığı ihtilalci duygular ve aynı zamanda bu Şii devriminin yayılmasını durdursun diye desteklenen Vahabi militanizmi. Amerika'nın bu iki faktörü de bütün gücüyle desteklemesi...
Gazete, İran devrimine karşı bir set oluşturma ve Afgan cihadını destekleme amacıyla, Amerikalıların medreseler için hazırladığı matematik kitabından bir örnek aktarıyor:
"Bir kalaşnikov mermisi saniyede 800 metre gider. Eğer bir Rus bir mücahitten 3.200 uzakta ise ve mücahit Rus'un başını hedef almışsa, kaç saniyede Rus'u yok eder?"
Mutaassıp olsun, ılımlı ve hoşgörülü olsun, Pakistan'daki medreseler bu süreçte militanlaştı.
Pakistan'a sığınmış milyonlarca Afganlı için açılan 'kurs' niteliğindeki 'cihatçı' medreseler ve onları destekleyen Pakistan medreseleri, Suudi Arabistan'dan gelen 'öğretmen' ve 'mücahitler' eliyle Vahabiliğin en militan tarzının medreselere girmesi...
Gazetenin belirttiği gibi, "medreselerin çoğu hâlâ saygıya layıktır" ama, taassup ve militanizmi besleyen çok geniş bir şebeke böyle oluştu.
Bin Ladin'ler, Abdullah Azzam'lar, Ayman Zahiri'ler böyle ortaya çıktı.
Geniş bir şebeke
Ünlü İslam araştırmacısı John Esposito, 19. yüzyılda Dobandi akımının geleneksel ve klasik İslamla modern hayatını uyumlaştırmayı amaçlayan reformist bir hareket olarak ortaya çıktığı halde, Afgan savaşı, Suudi faktörü ve İran devrimine karşı Vahabi seti oluşturma gibi sebeplerle Vahabileştiğini, Taliban rejiminin Pakistan'daki bu medreselerde eğitilmiş "talebeler" tarafından kurulduğunu anlatır ve rakam verir:
Sadece 1994 ve 1999 döneminde 80.000 ile 100.000 arasında Pakistanlı bu tür medreselerde eğitildi. (Unholy War, sf. 110)
Sayıdan da önemlisi, cihatla terörü eşitleyen "cihadizm" ruhudur. İstanbul'da, Madrid'de, Londra'da da bombalarla masum insanları öldüren, bu ruhtur!
Pakistan hükümetinin eğitim reformu bizdeki 1914 medrese reformu düzeyinde bile değil henüz! Sorun Pakistan'la da sınırlı değil üstelik.
Uzun soluklu ve eğitimden ekonomiye kadar çok kapsamlı bir "terörle mücadele" gerekiyor.
t.akyol@milliyet.com.tr
|
|
|
 | Taha AKYOL | | 'Medrese' ve terör
LONDRA saldırıları ile "Pakistan'daki medrese... | |  | Çetin ALTAN | | III. Mustafa'nın kafası yumruk kadar mıydı, fındık kadar mıydı, mercimek kadar mıydı?
Bugün ortaokuldan belge almış bir çocuk dahi,... | |  | Yasemin CONGAR | | Müslümanız, sorumluyuz!
Türkiye'ye Batı'dan bakanların odağı, 11 Eylü... | |  | Abbas GÜÇLÜ | | Gençler neden uzağa gitmek istiyor?
Gençler arasında, son yıllarda, giderek artan... | |  | Semih İDİZ | | Muhalefet bazı şeyleri ne çabuk unutmuş!
"Kıbrıs Protokolü" imzalandı ve muhalefet, be... | |  | Faik ÖZTRAK | | İlk yarıda dış ticaret
2005 yılının ilk yarısında gerçekleşen dış ti... | |  | Hasan PULUR | | Kimse Vahdettin'e hırsız demedi ki...
İNCİ Enginün, Milli Mücadele dönemi ile hayli... | |  | Ece TEMELKURAN | | Yemezler!
Sokaktan bir dilenci geçiyor; genç bir adam. ... | |  | Yaman TÖRÜNER | | Laik - Müslüman mı, Müslüman - Laik mi?
Amerika'nın İstanbul Başkonsolosu önceki haft... | |  | Güngör URAS | | Yabancılar gücenmesin, AB kızmasın (!)
Aman ha... "Yabancıları üzmeyelim. AB'yi kızd... | |
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
İletişim Kurumsal
Emlak
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
Bülten
