|
 |
|
|
"4 Eylül'de Galata'ya Yahudi kültürünü tanımak için gelin"
4 Eylül Pazar günü Galata semti Yahudi Kültürü Avrupa Günü'ne ev sahipliği yapacak. Sefarad yemekleri yenecek, müziği dinlenecek, film izlenebilecek, ibadethaneler gezilebilecek. Etkinliklerin koordinatörü İzel Rozental: "Yahudilere ait kültürel varlıklar yok oluyor. Bunları canlı tutmamız lazım çünkü bunlar bir tek cemaatin değil, tüm insanlığın değerleri"
ASLI ÇAKIR
aslicak@milliyet.com.tr
Galata semti 4 Eylül günü bir kez daha Yahudi yemeklerine, müziğine, geleneklerine, kültürüne ev sahipliği yapacak. Bir kez daha diyoruz çünkü Galata 2001 ve 2003 yıllarında da eylül ayının ilk pazar günü kutlanan Yahudi Kültürü Avrupa Günü'ne ev sahipliği yapmıştı. Bu günün amacı tüm Avrupa ülkelerinde Yahudi tarihini, dini mekanlarını, töre ve geleneklerini topluma tanıtmak. İlk olarak 1996'da Fransa'da başlayan etkinlikler sonraki yıllarda Avrupa Yahudi Cemiyetleri Konseyi'nin öncülüğünde devam etmiş ve 2001 yılında Türkiye'de, İstanbul'da da kutlanmaya başlamış. 4 Eylül Pazar günü 26 ülkede birden gerçekleştirilecek olan bu yılki etkinliklerin teması ise mutfak kültürü.
4 Eylül günü Galata'ya gidenler sinagogları gezebilecek, film izleyip panele katılabilecek, konserler sayesinde Sefarad müziğini dinleyebilecekler. Ama tabii tema nedeniyle en çok yemekler ön plana çıkacak. Galata Kulesi Meydanı'nda bir sokak mutfağı kurulacak, semtteki bazı lokanta ve kafelerde Sefarad yemekleri sunulacak. Anneannelerinin, teyzelerinin yemeklerini özleyenler şimdiden rezervasyonlarını yaptırmaya başlamışlar bile.
Sadece Yahudilerin birbiriyle buluşmasını ve kaybolan değerlerine sahip çıkmasını değil, Yahudi kültürünü bilmeyen ya da yanlış bilenlerin de katılmasını arzu ettiklerini söyleyen İzel Rozental bu yılki etkinliğin Türkiye koordinatörü. Bu görevi ona Türkiye Hahambaşılığı vermiş. Kendisi 15 yıldır Şalom gazetesinde politik karikatürler çiziyor. Aynı zamanda mizah yazarı, kitapları var. Bu görevin ona teklif edilmesinin en büyük nedeni ise bir depo alarak kullanılan Schneidertempel Sinagogu'nu sergilerin, dinletilerin olduğu bir sanat merkezine çevirmesi.
"Türkiye'de çok güzel sinagoglar yok oldu. Oysa ki bunlar tüm insanlığa ait değerler"
Etkinlikler 26 ülkede birden düzenleniyor. Böyle bir günün yapılmasının, Yahudi kültürünü tanıtmak istemenizin nedeni nedir?
Biliyorsunuz, Yahudiler asırlardır dünyanın çeşitli yerlerine dağılmış, çeşitli coğrafyalarda yaşamışlardır. Hem kendi kültürleri hem de birlikte oldukları kültürden bir sentez oluşturmuşlar. Ama zamanla entegrasyonun ötesinde asimilasyonla birlikte, karma evliliklerle, kaynaşmayla birlikte nüfusu azalmış. Bir yandan kültürel birtakım varlıklar var. Bunları canlı tutmak gerekiyor. Ama nüfus azaldıkça bunları canlı tutma ihtimali de azalıyor. Bir cemaat bir ibadethaneyi, yani sinagogu terk ettiği zaman orası yok olur, yıkılır, depo olur, garaj olur.
Yani yok olmaya yüz tutuyor bu kültür ve böyle bir gün fikri ortaya çıkıyor...
Evet, Fransızlar böyle bir şey başlattılar. En azından "Yılda bir gün bütün kültürümüzü paylaşalım" dediler. Ne paylaşılıyor? İbadethaneler, mezarlıklar ziyarete açılıyor. Müzik, yemek, sanatsal etkinlikler... Türkiye'deki çok güzel sinagoglar yok oldu. Milas'ta, Edirne'de yok olmak üzere olan sinagoglar var. Gönül ister ki bunlar muhafaza edilsin. Bunlar sadece Yahudilere değil, insanlığa ait değerler. Korunmaları lazım.
2001'den, 2003'ten sonra etkinlik yeri olarak yine Galata'yı görüyoruz. Neden?
Galata yalnız Yahudilerin değil, Rumların, Ermenilerin, tüm etnik grupların neredeyse yerleşik oldukları bir yer. Yahudilerin 19 ve 20'nci yüzyılın ilk yarısında damgasını vurdukları çok önemli bir semt. Dört-beş tane sinagog var burada. 500. Yıl Vakfı Türk Musevileri Müzesi burada...
Sonuçta Yahudi kültürünü tanıtmak istiyorusunuz ama bunu herhalde sadece Yahudiler içinde yapmak istemiyorsunuz.
Biz bunu bize yapmıyoruz. Yani Yahudi Yahudiye yapmıyor bu günü. "Ne olur" diyoruz, "gelirken yanınızda iki dostunuzu getirin. O dostlarınız da Yahudi olmasın, bizim cemaatten olmasın lütfen." Günün önemi Yahudi kültürünü tanıtmak.
Dünyadan da bahsedebiliriz ama özellikle burayı sormak istiyorum. Bu topraklarda Yahudi kültürü eskiden daha mı çok biliniyor, tanınıyordu?
Osmanlı döneminde bir çerçeve içindeydi gruplar; Yahudiler, Ermeniler, Rumlar... Kendi içinde kendi kültürünü oluşturuyordu. Cumhuriyetle birlikte, tek millet, tek ulus, ulus-devlet tanımıyla birlikte bazı şeyler değişti. Neticede entegrasyonla birlikte bir asimilasyon doğdu. Bu kaynaşma içerisine İsrail'e gidenleri de katarsak cemaatte sayıca bir azalma oldu. Bir de Türkiye'de, bazı kesimlerde kötü bir Yahudi imajı var. Bir adamla tanışıyorum, ismimi duyuyor "Alman asıllı mısın?" diye soruyor, "Hayır Yahudiyim" diyorum, "Estağfurullah" diyor. Bu yanlış bir imaj. İşte bu yüzden bu etkinliğe iki dostunuzu da getirin diyoruz. Görecekler ki farklı değiliz.
Başka semtlerde, illerde de yapmayı düşünüyor musunuz böyle etkinlikleri?
Ben bunu başka bir semtte de yapmak istedim ama tepki görür, güvenlik sorunu olur diye yapamadık.
"En çok Sefarad mutfağına özlem var. Çok önceden yer ayırtıyorlar"
Bu etkinliklerde gördüğünüz kadarıyla en çok özlenen, merak edilen değeriniz hangisi?
Mutfağa büyük bir özlem var. Yahudi aileleri hep birlikte bu güne katılıyorlar ama daha 11.00'den yemeğe gidiyorlar, kalmayacak korkusuyla. Çok önceden yer ayırtıyorlar. "Anneannemin yaptığı, büyük teyzemin yaptığı yemek" diye. Bu yıl mesela Karakıyı Restaurant'da İzmir Sefarad mutfağını sunacağız. Açık hava mutfağımız olacak. Orada hanımlarımız börekler, bayramlarda yapılan küçük çöreklerden sunacak. Bunlar sembolik paralarla satılacak.
Bu etkinliğin güvenliği nasıl sağlanacak?
Emniyetin, kaymakamlığın desteği çok. Alternatif bir trafik belirliyorlar o gün için. Yol trafiğe kapanacak. Özel tim gibi güvenlik önlemleri alınacak.
Sizce başka illerden gelenler de olacak mı?
Keşke olsa. Ben Hahambaşılık vasıtasıyla çağrıda bulundum. Sanıyorum İzmir cemaati gelecek.
Yurtdışından katılım olur mu?
Bizim programımız 26 ülke içindeki en güzel programlardan biri. Bu sene belki çok turist gelmez ama bu etkinlik böyle devam ederse bunun için bir turizm oluşabilir.
Yahudi Kültürü Avrupa Günü programı
Dinletiler ve sunumlar
10.30 Sinagog Maftirim Korosu Konseri (İtalyan Sinagogu)
11.00 Estreyikas d'Estambol Çocuk Korosu (Neve Şalom Kültür Merkezi)
12.30 Sefarad Sinagog İlahileri Korosu (İtalyan Sinagogu)
13.00-15.00 Şiir Dinletisi / Habib Gerez ve Yahudi şairler (Habib Gerez Sanat Evi)
14.00 Erensya Sefaradi / Açıklamalı Sefarad Müziği Konseri (Schneidertempel Sanat Merkezi)
14.45 Renan Koen ve Melodias Epicas Topluluğu Konseri-Lirik Düğün Şarkıları (Aşkenaz Sinagogu)
16.00 Yeşua Aroyo Konseri (Aşkenaz Sinagogu)
17.00 Yinon Muallem ve Grubu (Galata Kulesi Meydanı)
17.10 Berna Sidi Konseri-Kol Nidrei ve Sefaradik Şarkılar-Klasikten Folklora (Neve Şalom Kültür Merkezi)
18.00-18.45 Los Paşaros Sefaradis Konseri-Türk Sefarad Şarkıları (Galata Kulesi Meydanı)
21.30 Yinon Muallem ve Grubu (Nardis Caz Kulübü) (Ücretli) Panel
14.30-15.30 Panel- "Şehrin Ötekisi: Galata" Yöneten Edhem Eldem, katılanlar: Ayhan Aktar, Mehmet Ali Kılıçbay, Mario Levi (Osmanlı Bankası Müzesi)
Sergiler
11.00-18.00 Jak Belman Fotoğraf Sergisi. 'Sessiz Senfoni' (Schneidertemmpel Sanat Merkezi)
11.00-18.00 Fotoğraflarla Yahudi Yaşamı / İzzet Keribar'ın fotoğraf sergisi (Osmanlı Bankası Müzesi)
12.00-19.00 Sokak Mutfağı ve Kitap Standı-İzmir Sefarad Mutfağı Kitabı imza günü Film
12.00-17.00 Dantelacı-Yönetmen: Eytan İpeker (500. Yıl Müzesi)
|
|
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
İletişim Kurumsal
Emlak
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
Bülten
