|
Bizdeki yabancı bankalar çok mu?
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu'nun "Bankacılık Sektörüne Yabancı Girişi" raporu, güncelliğini korumaya devam ediyor. Rapora göre, 1968 yılında ABD'nin yurtdışında iş yapan 26 bankası, 375 banka şubesi ve temsilciliği bulunurken, 1979'da bu rakamlar 139 banka ve 779 şubeye ulaşmış durumda. Yine, 1979 yılında kendi ülkesinde yabancı banka açılmasına izin vermeyen Fransa'nın, Avrupa'da 71 şubesi ve Afrika'da 67 şubesi var. Doğal olarak, bu rakamlar günümüze katlanarak gelmiş. 2003 yılında ise, 103 ülke toplamında, ortalama yabancı banka payı sektörün % 27'sine ulaşmış vaziyette. Üstelik, günümüzde bankalar diğer ülkelerde şube açmakla kalmıyor, orta boy bankalar küçük bankaları, büyük bankalar da orta boy bankaları yutuyor.
2000 yılı itibariyle, komünist yönetimden kurtulmuş olan Doğu Avrupa ülkelerinde yabancı bankaların payı ortalama % 35'i buluyor. Latin Amerika'da ise, 2000 yılında yabancı banka varlıklarının sektörün toplam varlıklarına oranı % 40.
Gelişmiş piyasalarda yabancı katılımının en yüksek olduğu ülke İngiltere. Bu ülkede, yabancı bankaların varlıklarının toplam sektör varlıklarına oranı 2001 itibariyle % 46 civarında. Bu oran, Almanya'da % 4.3, ABD'de % 19, Hollanda'da % 2.2, İtalya'da % 5.7. Fransa, Belçika, İrlanda ve İsveç'te ise yabancı banka açılmasına izin verilmemiş.
Gelişmekte olan aşağıdaki ülkelerde sektörün toplam varlıkları içinde yabancı payları yıllar içinde şöyle artmış (%):
| | 1994 | 1999 | 2001 | | Çek Cumhuriyeti | 5.8 | 49.3 | 90.0 | | Macaristan | 19.8 | 56.6 | 88.8 | | Polonya | 2.1 | 52.8 | 68.7 | | Arjantin | 17.9 | 48.6 | 31.8 | | Brezilya | 8.4 | 16.6 | 29.9 | | Meksika | 1.0 | 18.8 | 82.7 | | Güney Kore | 0.8 | 4.3 | 29.5 | |
Görülen o ki, uluslararası bankaların ülkeleri istilası karşısında kimse duramıyor. Globalleşmenin ilk adımları da böyle atılıyor. Kapitalizmin en büyük temsilcileri bankalar. Global kapitalizm de kayıt dışılığın en az olduğu ve en sıkı denetlenen bu sektör aracılığı ile en risksiz biçimde ülkelere girip, ülke ekonomilerini kontrol ediyor.
Avrupa Birliği ortalamasına bakılırsa, 2001 yılında Birliğin eski üyeleri arasındaki yabancı banka varlığı ortalaması % 20. Aslında bu oranı % 46 ile İngiltere ve % 94.6 ile Lüksemburg yukarıya çekiyor. Örneğin, Yunanistan'da oran % 10.8. Avrupa Birliği'ne yeni giren 12 ülkenin aritmetik ortalaması ise % 66.
Bizde yabancıların sektördeki payı , 2004 itibariyle, yani Yapı Kredi, TEB, Garanti, Şekerbank ve Dışbank'ın hisseleri satılmadan önce % 3.33 olarak hesaplanıyordu. Bu banka hisselerinin satışından sonra, Haziran 2005 itibariyle yabancıların sektördeki payı % 12.3'e yükseldi.
Gelişmelerin bu aşamada gözetim altında ve risksiz olduğu anlaşılıyor.
ytoruner@milliyet.com.tr
|
|