|
 |
|
|
Rekor işgücü veriminin düşündürdükleri
2005 yılı ikinci dönem imalat sanayiinde çalışanlar ve verimlilik endeksleri yayımlandı. Piyasa analistinin endekslerle ilgili ilk yorumu işgücü verimliliğinde rekor kırıldığı yönünde olmuş. Bu enflasyon ve büyüme konusunda umutlarını artırmış. Rekor doğru da endeksteki yıllık artışa baktığımızda yüzde 2,8'le bir önceki dönemin altına düşmüş. Bunun 2001'in sonundan bu yana ikinci en düşük artış olması işgücü verimliliği artışında sınıra dayanıldığını gösteriyor.
Gözden kaçan bir başka husus da bu verimlilik artışının nasıl sağlandığı. Özel imalat sanayiinde çalışanların sayısı 2001'in son çeyreğinden bu yana ilk defa bir önceki yılın aynı dönemine göre azalmış. İnsanlar işini kaybetmiş. Üretim işçi yerine daha fazla makine kullanılarak yapılmış. Verimlilik artarken işsizliğin artması büyüme açısından sürdürülemez bir durumdur.
Rekabet baskısı
Hem dış ticaret, hem de cari açık artmış.. Enflasyon kısa vadede düşebilir. Bu, nominal faizleri de düşürür ve mali piyasa oyuncularına yüksek sermaye kazançları da sağlar. Ancak TL'nin hızlı değer kazanması sürdükçe bunun getirdiği rekabet baskısıyla ekonominin büyüme gücü zayıflıyor. Büyüme potansiyeli zayıflayan bir ekonomide ne düşük enflasyon kalıcı olur, ne de işsizlik ve yoksulluğa çözüm bulunur.
Aynı gün Uluslararası Para Fonu, sonbahar dönemi toplantıları nedeniyle yayımladığı raporda dünya ekonomisine ilişkin beklentilerini açıkladı. Bu raporda Türk ekonomisine ilişkin tahminler de var. 2005 yılı sonunda büyümenin yüzde 5.0, yıllık ortalama enflasyonun yüzde 8.4 ve cari açığın da 19.832 milyon dolar olacağı öngörülmüş. IMF, Türkiye'nin cari açığını alttan ıskalamayı alışkanlık haline getirdi anlaşılan. Yıllık cari açık temmuz ayında 19.924 milyon dolar oldu bile. Ön göstergeler bunun ağustos ayında 21 milyar dolar civarına ulaşabileceğini gösteriyor.
Gerçi Türkiye ile ilgili bölümde politikaların cari açığı azaltmaya odaklanması gereğine işaret ediliyor. Ama burada önerilen sadece reform programına devam ve yüzde 6.5'lik faiz dışı fazla hedefinin tutturulması olmuş.
Merkez memnun
İçinde Türkiye'nin de yer aldığı bölümün başlığı "Avrupa Yükselen Piyasaları: Kredi Patlaması bir Endişe Kaynağı mı?" Bu bölümün giriş paragrafında 2004 yılında Avrupa'nın yükselen ekonomilerinin paralarında yaşanan değerlenmenin dış denge üzerindeki etkilerine kısaca da olsa değinilmiş. Onu izleyen iki paragrafta Bulgaristan, Romanya, Macaristan ve Baltık ülkelerindeki kredi patlaması, bunun yarattığı kırılganlık, alınan ve alınması gereken tedbirlere ilişkin ipuçları var. Raporda yeni AB üyesi veya potansiyel üyeliği kesinleşmiş bu ülkelere, geçmişte benzer diğer ekonomilerde yaşanan ve dışarıdan fon girişine dayanan kredi patlamalarının yarattığı kırılganlıkları unutmamaları gerektiği söyleniyor. Türkiye'de olan biten bakımından da bu daha tam bir analiz. Belki de IMF Türkiye masası yetkilileri sadece faiz dışı denge ve yapısal reformlara yoğunlaşmaya ara verip Bulgaristan, Romanya, Macaristan ve Baltık ülkelerinden sorumlu masaların yetkilileriyle konuşabilseler daha bütüncül bir analize ulaşmaları mümkün olurdu.
Tabii iş bu kadar basit değil. Aslında mevcut durumdan birçok kişi ve kurum memnun. Mali piyasalarda kârlar artıyor, IMF alacağını tahsil ediyor, Hazine rahat borçlanıyor, kur baskısı enflasyonu düşürdükçe TCMB memnun, hükümet de dışarıdan fon geldikçe seçim öncesi harcama yapma imkânının arttığını düşündüğü için mesut. Bazıları görmüyor, bazıları ise kral çıplak deyip oyun bozan olmak istemiyor. İşyerini kapatma noktasına gelen işadamının, esnafın, işini kaybeden işçinin feryadını yapısal değişimin sesi sananlar var.
Dış açık artıyor
Ama hükümetin ve ekonomi yönetiminin şunu unutmaması gerekir: Ekonomi yavaşlarken dış açık artıyor. Bir noktada dış piyasalar bunu sürdürülemez bulmaya başlayacak. İşte o zaman en acımasız eleştirileri piyasa analisti ve IMF'den duyacağız. Hükümetin ve ekonomi yönetiminin artık olan bitene sadece piyasaların gözüyle bakmaktan vazgeçip mevcut kırılganlığı azaltacak tedbirleri, gerektiğinde piyasaları da ikna ederek, alması gerekiyor.
foztrak@yahoo.com
|
|
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
İletişim Kurumsal
Emlak
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
Bülten
