|
İhaleden sonra 'ağlaşmak' işe yaramaz
Bir mal satışa çıkarılıyor. Hem de saklı gizli değil. "Ey ahali... Bu mal satılacak... En yüksek fiyatı teklif eden malı alacak" diyerek, davul zurna ile satış dünyaya duyuruluyor... Bu durumda en yüksek fiyatı veren malı alır...
Satıcı, "Efendim, ben fiyatı beğenmedim" veya "Alıcının kara kaşını kara gözünü sevmedim" diyemez. Alamayanlar ise, "Ben daha çok para ödemeye hazırım" diyemez. İhaleye girmeyen, "Bilseydim, ben alırdım" diyemez...
(1) Özelleştirme kapsamında nelerin satılacağını karar vermeye hükümet yetkilidir.
Demek ki bir fabrikanın, bir bankanın, bir arsanın özelleştirilip özelleştirilmemesi konusundaki tartışmalar, hükümetin özelleştirme konusundaki kararından önce yapılmalıdır. Hükümet özelleştirme kararı verdikten sonra yapılacak tartışmalar, itirazlar işe yaramaz.
(2) Hükümet özelleştirme politikalarını belirlemek yetki ve sorumluluğunu taşır. Hükümet, özelleştirilecek fabrikanın, bankanın, tesisin ne amaçla, ne şekilde kullanılacağını belirlemek zorundadır. "Alan alsın da ne yapar ise yapsın" diyerek kamu varlıkları haraç mezat satılamaz.
Ülke yararı önemli
(3) Bazı fabrikaların, bankaların, arsaların (hadi daha da ileriye gideyim, radyoların TV kanallarının ve gazetelerin) belli sermaye gruplarının eline geçmesi, ülkenin ekonomik, sosyal dengelerini bozabilir. Değiştirebilir.
Bunu dikkate alarak hükümet özelleştirilecek fabrikanın, bankanın, arsanın, işletmenin özelliğini dikkate alarak, ihaleye katılacaklar için sınırlama koyabilir. Sadece yerli sermaye gruplarının ihaleye katılabilecekleri şartını getirebilir. Veya yabancıların yerli sermaye grubuyla ortaklık halinde ihaleye girmelerine izin verilebilir. Veya yerli ve yabancı sermayenin eşit şartlarda yarışmasına imkân tanınabilir.
(4) Özelleştirmeyi gerçekleştirecek olan Özelleştirme İdaresi, satılacak fabrikaların, bankaların, radyoların, TV kanallarının, gazetelerin, belli amaçla satışa çıkarılan arsaların, ihalesine katılacak olanlar için, ön yeterlilik şartı getirebilir. Örneğin liman özelleştirilmesinde, ihaleye katılacak olanlarda liman işletmesi tecrübesi aranabilir. Petrokimya tesisi satın alanın, bu konuda bilgi ve tecrübesi olup olmadığına bakılabilir.
(5) Özelleştirme İdaresi, ihaleye katılacaklara satılan malın ne yapılacağı, nasıl kullanılacağı konusunda hiçbir sınırlama getirmeden, "En yüksek fiyatı verin de ne yapacaksanız yapın. İster kapatın. İster fabrikayı yıkarak yerine konut yapıp satın" şeklinde bir politika izleyebilir. Veya ihaleyi kazanacaklar için satılacak varlıkların kullanımı konusunda bağlayıcı şartlar koyabilir. Bağlayıcı şart konulmamış ise, satın alan aldığı malı istediği şekilde değerlendirebilir. Bu onun suçu değil, Özelleştirme İdaresi'nin sorumluluğu olur.
(6) Buraya kadar sıralananların tamamı, ihale dosyasının hazırlanmasından önce yapılması gerekenlerdir.
(7) Alıcıyı, ihale dosyasında ne yazılı ise o bağlar. İhale dosyası hazırlandıktan, ihale şartları "şeffaf" biçimde açıklandıktan sonra, alıcılar dosyaya bakarak fiyat belirler.
İhale dosyası önemli
(8) İhale dosyası isteyene verilmiş ise, şeffaf şekilde hazırlanmış ise, ihale tarihi belli ise, ihaleden sonra kimsenin "Benim haberim olsa idi, ben de katılırdım..." "Fiyatın böyle düşük olduğunu bilse idim ben de alırdım..." "Ben en yüksek fiyatı vererek ihaleyi kazanandan daha da çok ödeme yapmaya hazırım..." şeklinde ağlamaya, sızlanmaya hiç mi, hiç hakkı olamaz.
(9) İhale usulüne göre yapılmış ise, mal en yüksek fiyatı verenindir. İhale bitmiştir. Bundan sonra "Yağmur yağsa idi, rüzgâr esse idi, şöyle olurdu, bu kazanırdı..." şeklinde yaklaşım kimseye yakışmaz.
(10) Özelleştirme İdaresi'nin ilan ettiği şartlara uygunluğu belirlenerek ihaleye katılması uygun gören isteklilerden biri, en yüksek fiyatı vererek malı satın alma, kiralama, kullanma hakkını elde edince dosya kapanır. "İhaleyi kazananın kaşı kara, boyu kısa, yürürken de aksıyor..." şeklindeki eleştiri ve değerlemeler, işin ciddiyetini yok eder.
Özetleyeyim: (1) Özelleştirmeye karşı mısınız?.. Kamu malının ihaleye çıkarılmasını önleyiniz. (2) Malın yabancıya satılmasına karşı mısınız? Fabrikanın hurdacıya gitmesini istemiyor musunuz? Bunların ihale dosyasında yer almasını sağlayınız. (3) Özelleştirme kararı alındıktan sonra marifet malın, en iyi değerlendirecek olana, en uygun fiyatla satılmasıdır. (4) Mal ihale dosyasına göre satılır. En yüksek fiyatı veren alır. Ondan sonra da yapacak bir şey kalmaz.
İhaleden sonra ağlaşmak işe yaramaz.
guras@milliyet.com.tr
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
İletişim Kurumsal
Emlak
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
Bülten
