Sık Kullanılanlara Ekle   Açılış Sayfası Yap   İletişim    Kurumsal 19 Ekim 2005 / Çarşamba  
   Milliyet Online    Emlak    Arabam    Kariyerim    Cumartesi    Pazar    Ege    Seri İlanlar 
   
 » Detaylı Arama

  SON DAKİKA
  ANA SAYFA
  YAZARLAR
  SİYASET
  EKONOMİ
  FİNANS
  DÜNYA
  SPOR
  GÜNCEL
  YAŞAM
  MAGAZİN
  ASTROLOJİ
  TEKNOLOJİ
  HAVA DURUMU
  OMBUDSMAN
  ÇİZERLER
  Bilişim
  Eğitim
  TV Rehberi
  Tatil

Haber İndeksi Arşiv Haberci Üyelik Bülten
Paradan 6 sıfır atıldı ama milyon kaldı


Bu yıl paradan altı sıfır atılmasına ne kadar sevindiğimi anlatamam. Turizm sektörü Türkiye'de gelişti. Yabancılar oluk oluk akıyor. Ve ilk defa kendi paramızdan utanmıyorum. İnsanlar rahat rahat hesaplarını yapabiliyorlar. Bir zamanlar bol sıfırlı para kullanmış İtalyanlar bile paramıza bakıp gülümsüyorlardı. Tek biz kalmıştık bu ucube para sistemiyle.
Paradan altı sıfır atılınca bazıları yuvarlama etkisiyle enflasyonun kıpırdayacağını düşünüyordu. Oysa hiç de öyle olmadı. Kimileri hâlâ, şu andaki paralel sistem sona erince, bunun oluşabileceğini savunsa da, pek gerçekleşmeyecek görünüyor. Çünkü önemli olan, paranın kaç sıfır taşıdığı değil, ne ölçüde gereksiz paranın tedavüle çıktığı.

Şaşıran az
Paradan sıfır atılınca büyük paralardan kurtulacaktık. Pek kurtulamadık. Merkez Bankası her banknotun aynı renginden yeni para çıkararak geçişi epeyce kolaylaştırdı. Gençler olsun, yaşlılar olsun para birimleri arasında şaşıran çok az kişi oldu.. Öte yandan küçük paralar, özellikle madeni paralar çoğalacaktı. Bu bir anlamda gerçekleşti. Artık daha çok bozuk para cebimize giriyor. Ama hâlâ erkeklerin çoğunun bozuk para cüzdanı yok. Yani cepler artık şakırdıyor.
Malum, 3 aşamalı bir tanıtım kampanyası tasarlanmıştı. Geçiş öncesi eylül ve ekim aylarında farkındalık yaratılacak, sonra banknotlar tanıtılacak ve bilgi verilecek, nihayet geçişle birlikte yine iki ay daha bilgi verilecekti. Aynen uygulandı.
Aşağıdaki grafikte de görüldüğü gibi, 1,5 ay içinde tedavüldeki paranın yarısı YTL'ye dönüştü. Nisan sonunda YTL tüm paraların yüzde 80'ini, şu anda da yüzde 91'ini oluşturur hale geldi. 3 büyük kupürde adet olarak değişim oranı yüzde 90'a ulaştı, fakat 1 milyon ve 500 bin TL'de oran yüzde 70'i bulmadı. Tıpkı madeni paralarda olduğu gibi, düşük değerli kupürlerde yeni para birimine dönüş yavaş gerçekleşiyor.
YTL'ye geçişten bu yana madeni paralar 4 kat arttı. Bunun yüzde 20'si eski, gerisi ise artık yeni madeni para. Şu anda emisyonun yüzde 3'e yakını madeni paralardan oluşuyor. Oysa YTL öncesi bu yüzde 1 kadardı. Yani bozuk paralar giderek sistemde artıyor. Gerçi AB'de bozuk para ortalaması yüzde 5,2. Bir başka deyişle daha epeyce yolumuz var.

'Milyon' diyorlar
Kısacası, paradan 6 sıfır atılmasıyla çok şey oldu. Ancak halk YTL'ye milyon demeye devam ediyor. Anlaşılan yıllar boyu "milyon" sözcüğü dilimize adeta bir para birimi gibi nakşedilmiş. "Beş milyon" demek, "beş lira" anlamına geliyor. Bu hem bir geçiş kolaylığı, ama aynı zamanda da geçişi idare etmenin yolu.
Üstelik cebinden 5 YTL çıkaran bir kişi "Al sana beş milyon" diyor. Demek ki, önemli olan YTL'nin cisimsel olarak ne kadar dolaşıma sokulduğu değil, ağızlarda ne kadar yeni bir para birimi olarak telaffuz edildiği. Belki bu da zamanla geçer. Ama bu konuda da bir bilgilendirme kampanyasına ihtiyaç olduğu kesin.




hgunes@milliyet.com.tr








Taha AKYOL
Eğitimde özel okullar
HÜKÜMET yeni tasarıyı Bakanlar Kurulu'nda imz...
Çetin ALTAN
AB üyeliği, İstanbul depreminden önceye mi, sonraya mı rastlayacak?..
Artık Türkiye'deki "yaşam kalitesi"ne karşı e...
Melih AŞIK
Van cumhuriyeti
Üniversite rektörleri bugün YÖK'ün çağrısıyla...
Fikret BİLA
Rumlar ipleri geriyor
Türkiye'nin Avrupa Birliği (AB) müzakere süre...
Hasan CEMAL
Sol ve arayış!
Kendimi bildim bileli, solda arayış vardır bu...
Güneri CIVAOĞLU
Nuh'un torunları Ermeniler
Ermenilerin kendilerini "Nuh Tufanı'nda Ağrı ...
Abbas GÜÇLÜ
Özel okul yasası kimler için?
Hatırlarsınız, rahmetli Özal, memurun iş biti...
Hurşit GÜNEŞ
Paradan 6 sıfır atıldı ama milyon kaldı
Bu yıl paradan altı sıfır atılmasına ne kadar...
Nail GÜRELİ
Hangi Sol
Raftan bir kitap çektik. Attilâ İlhan'ın Bilg...
Sami KOHEN
Yalnız sembolik olmamalı...
DAVET birçok bakımdan sembolik bir önem taşıy...
Hasan PULUR
Haberlerden esinlenerek...
KÜLTÜR Bakanı Atilla Koç'tan mecbur olmayınca...
Meral TAMER
Bienalin yerli sponsorlarını kayda geçelim
9 Uluslararası İstanbul Bienali'nin açılışınd...
Ece TEMELKURAN
Kültürel elit lümpenleşirken
İbrahim Tatlıses, köşe yazarı oldu. Bundan bö...
Osman ULAGAY
Yabancılara banka satmak doğru mu?
Küreselleşme "finansallaşma"yı da beraberinde...
Güngör URAS
Bütçe "hizmet" getiriyor mu?
Devlet ciddiyetinin "çivisi çıktı"... Maliye ...
M. Ali BİRAND
Böyle milletvekili olmaz olsun (!)
CHP milletvekili Haşim Oral'ı uzaktan tanırım...

© 2005 Milliyet