|
 |
|
|
Irak'ta, '60 ülkeden 2 bini aşkın şirket rüşvet verdi' iddiası...
Birleşmiş Milletler (BM) özel komisyonunun raporuna göre 2 bin 200 şirket, Irak'a, ambargo döneminde yaptığı satışlar sırasında yönetime 1.8 milyar dolar yasadışı ödeme yaptı. Listede 138 Türk şirketi de yer aldı
EKONOMİ SERVİSİ
Birleşmiş Millitler (BM) özel komisyonunun raporuna göre, yedi yıl içinde 2 binin üzerinde şirket Irak'a yasadışı ödemelerde bulundu. Irak'tan düşük fiyatlı petrol satın alan firmalar, 'ek vergiler' yoluyla yaklaşık 229 milyon dolar yasadışı ödeme yaptı.
İnsani amaçlı mal satan firmalar ise, 'satış sonrası hizmet bedeli' adı altında 1 milyar dolar ve 'ülke içi taşıma ücretleri' adı altında da 530 milyon dolar olmak üzere toplam 1.5 milyar dolar yasadışı ödeme yaptı. Saddam yönetimine yapılan toplam yasadışı ödeme 1.8 milyar doları buldu.
Rapora göre, petrolde 'ek vergiler' 2000 - 2002 yılları arasında alındı. Ödemeler Ürdün ve Lübnan'daki bankalardaki Irak hesaplarına aktarıldı. Ayrıca, Moskova ve diğer bazı ülkelerdeki elçiliklere peşin ödemeler yapıldığı da belirlendi.
2 bin 200 şirket var
Raporda, Irak'ın petrolünü, dost kabul ettiği ülkelerden şirketlere satmayı tercih ettiği, özellikle de ambargonun getirdiği kısıtlamaları hafifletecek BM Daimi Konsey üyeleri arasından seçtiği belirtildi. Bu bağlamda, Rus şirketler en fazla petrolü alırken, Fransız şirketlerin ikinci sırada yer aldığı açıklandı.
En büyük yasadışı ödemeler insani amaçlı mal satışında yaşandı. Raporda, Irak'ın mal almak için seçtiği bazı firmaların 'komisyon' adı altında yasadışı ödemeler yaptığı, mal satan firmalardan yüzde 10 komisyon alınmasının bir politika haline geldiği belirtildi.
Birçok şirket Irak'ın isteklerine boyun eğdiği, 2 bin 200 şirketin ülke içi taşıma ücreti, satış sonrası hizmet bedeli veya her ikisini birlikte ödediği açıklandı. Programa 60 ülkeden 4 bin 500 firmanın katıldığı, bu şirketlerin yarısından fazlasının ek vergi ve komisyon ödediği belirlendi. Raporda Fransız BNP bankası da program hesabını idare şeklinden dolayı eleştirildi.
BM Genel Sekreteri Kofi Annan, yasadışı ödeme yapan şirketlere yaptırım istedi.
138 Türk şirketinin adı geçiyor
BM özel komisyonunun raporunda, 'Saddam rejimine yasadışı ödeme yapan firmalar' listesinde 138 Türk şirketi de yer aldı. Türk şirketlerinin de yaklaşık 50 milyon dolar ödeme yaptığı belirtildi. Irak'tan petrol alan, 6 Türk şirketinin 6 milyon 367 bin dolar ödeme yaptığı ifade edildi.
Bu şirketler arasında o dönemde özelleştirilmemiş olan bir kamu şirketinin adı da yer aldı.
'Annan'ı yıpratma raporu'
Özel komisyonun raporunda adı geçen Türk şirketleri, herhangi bir yasa dışı ödeme yapmadıklarını belirtti. Milliyet'e açıklamalarda bulunan şirketlerin yetkilileri özetle şu bilgileri verdi:
Bununla ilgili ne BM'nin ne de Irak'ın ortaya koyabileceği bir belge, bilgi yok. Bir itham var. Bu, Irak ile BM arasındaki bir sorun. Irak'ın bu uygulaması biliniyordu. Konu saptırılıyor. Annan'ın oğlu bir Amerikan şirketindeydi. İsmi de geçti. Onu yıpratmak için yapılıyor.Irak'ın devlet olarak uygulaması vardı. Biz buna muhatap değiliz. BM bunu kabul etmiyor olabilir. Ama bu rüşvet tanımına girecek bir şey değil. Silah, cephanelik göndermedik. Türkiye'deki bir bankadan başka bir bankaya akredite açılmış bir işlemde gizli ödeme olmaz.
'Yazı geldi'
Muhatabımız resmi kurumlardı. 3 - 4 ay önce BM'den yazı geldi. Sözleşmeleri yenilemeyi isteyip istemediğimizi sordular. Yenileyeceğimizi söyledik. Ancak kontratlarınızın yüzde 10'unu keseceğiz dediler. Nedenini sorduk. Eskiden yaptığımız sözleşmelerdeki yüzde 10'lik komisyoları dikkate almadıklarını söylediler.
Volvo: Bizim için rüşvet değil vergi
DIŞ HABERLER SERVİSİ
Dünyanın önde gelen tır ve inşaat ekipmanaları üretim grubu İsveç'li Volvo, Irak'ta iş yapabilmek için gıda karşılığı petrol programı kapsamında ülkedeki otoritelere rüşvet verdiğini itiraf etti. Yapılan açıklamada şirketin Irak'taki temsilcisinin Saddam Hüseyin rejimine iş yapabilmek için para verildiği belirtildi. Volvo, Birleşmiş Milletler'in raporuna göre o dönemde Irak'la rüşvet karşılığı iş yaptığı belirtilen 2.200 şirket arasında gösteriliyor.
Yüzde 10 sistemi
Şirket sözcüsü Maarten Wikforse, "Bu, bir tür vergi veya orada iş yapabilmek için yüzde 10 oranında ödenen bir paraydı. İsmi de 'yüzde 10 sistemi' olarak biliniyordu. O dönemde rüşvet olarak değerlendirilmiyordu" diye konuştu. Volvo'nun iş yapma biçiminde rüşvetin yerinin olmadığını belirten Wikforse, "İş yaparken asla rüşvet kullanmayız. Bu bizim açımızda kabul edilemez bir şeydir" diye konuştu. Öte taraftan raporda İsveç'ten aralarında sanayi grubu Atlas Copco Airpower ve Astra Zeneca gibi ünlü şirketlerin isimleri de yer aldı. İsveç Anti-Yolsuzluk Enstitüsü tarafından yapılan açıklamada da "Bu durum şirketleri bağlamıyor çünkü bu bölgelerde serbest acenteler ve aracılar kullanıyorlar" denildi.
|
|
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
İletişim Kurumsal
Emlak
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
Bülten
