|
Brezilya, IMF'den kurtuldu Türkiye'yi cari açık zincirledi
Borçlarını bir kerede ödeyerek IMF ipoteğini kaldıracak olan Brezilya ile Türkiye arasındaki temel farklılık cari işlemler dengesindeki eğilimler. Brezilya, sermaye haraketlerinin yönetiminde Türkiye'den çok daha başarılı
Geçtiğimiz hafta Brezilya IMF'ye olan borçlarının tamamını (15.5 milyar dolar) bir defada ödeme kararını açıkladı. Böylece Brezilya artık IMF'yle ilişkilerini normalleştiriyor ve ekonomik programı üzerindeki IMF ipoteği kalkıyor.
Piyasalar bu kararın arkasındaki stratejiyi ekonomik açıdan doğru buldu ve ilk tepkisi olumlu oldu. Brezilya'nın uluslararası faiz farkları geriledi.
Türkiye deneyebilir mi?
Bunu Arjantin'in aynı yönde kararı izledi. Ancak piyasalar bu karara aynı tepkiyi vermedi. Çünkü Arjantin'in ekonomik dengeleri bu kararın ardında ekonomik gerekçelerden çok politik motiflerin bulunduğu izlenimini veriyor.
Bu gelişmeler ülkemizde de tartışılacaktır. Özellikle seçimlerin yaklaştığı bir dönemde böyle bir stratejinin hükümet tarafından ciddi bir şekilde değerlendirileceğini düşünmek yanlış olmayacaktır. Tabii sonuç bunun gerekçelerinin uluslararası piyasalarda nasıl algılanacağına bağlıdır (Türkiye'nin IMF'ye toplam borcu 12.1 milyar dolar). Bunu değerlendirebilmek için aynı yatırım kategorisinde bulunan Brezilya ve Türkiye'nin 2000 yılından bu yana ekonomide izledikleri yola bakmak gerekiyor.
Büyüme ve enflasyon eğilimleri bakımından her iki ülke arasında belirgin bir fark yok. Onlarda enflasyon seviye olarak bizden düşük. Bizde de büyüme daha yüksek. Her iki ülke de oldukça yüksek faiz dışı fazla vermiş ve kamu net borç seviyesini düşürmüş. Türkiye her iki konuda da daha başarılı ancak Brezilya'nın net borç stokunun GSYH'ye oranı bizden düşük.
Brezilya dış dengede başarılı
İki ekonomi arasında temel farklılık cari işlemler dengesindeki eğilimlerde ortaya çıkıyor. Bu, iki ekonominin uluslararası sermaye hareketlerinde 2003 yılında meydana gelen değişiklik karşısında izledikleri strateji farkının göstergesi. Brezilya 2003 yılından başlayarak cari işlemler fazlası verirken Türkiye'nin 2002'de dengede olan cari işlemler hesabı izleyen dönemde süratle artan bir açık vermiş. Brezilya dış borç/GSYH oranını 2003-2005 arasında yaklaşık 20 puan düşürürken, Türkiye aynı dönemde daha hızlı büyümesine rağmen dış borç/GSMH oranını ancak 10 puan düşürebilmiş. 2005 yılında Brezilya'nın dış borç/ GSYH oranı yüzde 22,8, Türkiye'nin dış borç/GSMH oranı ise yılın ikinci çeyreğinde yüzde 50,0. Dikkatle bakıldığında 2000-2002 döneminde Türkiye dış denge bakımından Brezilya'dan çok daha başarılı bir trend gösterirken 2003 ten itibaren durum tersine dönmüş.
Son dönemde sermaye hareketlerinin yönetiminde Brezilya bizden çok daha başarılı olmuş. Bugün Brezilya'yı IMF ile ilişkilerini, uluslararası piyasaları rahatsız etmeden, normalleştirme noktasına getiren başarının sırrı burada. Bizim dış dengemiz ise bu noktadan uzaklaşmış. Bu arada Brezilya sosyal destek programlarının da katkısıyla 2004 yılında yoksulluk oranını ve gelir dağılımı eşitsizliğini de sırasıyla 1992 ve 1981 yıllarından bu yana en düşük seviyelere indirmiş.
Yoksulluğu da yendiler
İki ülke arasında 2003-2005 döneminde gözlenen bir diğer temel fark da iktidarların siyasi yapısında. Brezilya küresel ekonomi oyunun gerçeklerini reddetmeden yoksulluk ve dışlanmışlıkla mücadeleyi öne alan bir sol iktidarla IMF ipoteğini kaldırdı.
Biz ise dini motifleri öne alan, sağda bir iktidarın yönetiminde IMF ile yeni bir stand-by yapmak zorunda kaldık. Dünyada yaşanan olumlu konjonktürü lehimize kullanamadık, kısa vadeli etkisinin cazibesine kapıldık.
| Brezilya, Türkiye ekonomik göstergeler (%) | | 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005Tah. | | BREZİLYA | | GSYİH Büyümesi | 4.4 | 1.3 | 1.9 | 0.5 | 4.9 | 3.3 | | TÜFE Yıl Sonu | 6.0 | 7.7 | 12.5 | 9.3 | 7.6 | 5.1 | | Kamu Faiz Dışı Denge/GSYH | 3.5 | 3.6 | 3.9 | 4.3 | 4.6 | 4.7 | | Kamu Net Borç Stoku / GSYH | 51.1 | 55.1 | 65.5 | 58.7 | 54.2 | 52.2 | | Cari İşlemler Dengesi / GSYH | -4.0 | -4.5 | -1.6 | 0.8 | 1.9 | 1.6 | | Dış Borç / GSYH | 36.1 | 40.9 | 44.9 | 42.1 | 33.3 | 22.8 | | Rezerv Artışı (Milyar $) | 7.7 | -3.7 | -13.6 | 3.1 | 8.0 | 21.1 | | TÜRKİYE | | GSYİH Büyümesi | 6,8 | -7,8 | 8,1 | 5,7 | 9,1 | 5,0 | | TÜFE Yıl Sonu | 39,0 | 68,5 | 29,7 | 18,4 | 9,3 | 8,0 | | Kamu Faiz Dışı Denge/GSMH | 3.0 | 5.5 | 4.2 | 6.2 | 6,4 | 6,5 | | Kamu Net Borç Stoku / GSYH | 57,5 | 90,5 | 78,5 | 70,4 | 63,5 | 58,4 | | Cari İşlemler Dengesi / GSYH | -4,9 | 2,3 | -0,8 | -3,3 | -5,2 | -6,0 | | Dış Borç / GSMH | 59,3 | 78,0 | 72,0 | 60,7 | 54,0 | 50,0 | | Rezerv Artışı (Milyar $) | 0,4 | -2,7 | 5,6 | 3,3 | 6,8 | 9,9 | |
Kaynak: IMF,DPT,Hazine ve TCMB
foztrak@yahoo.com
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
Sitene Ekle
İletişim Kurumsal
Emlak
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
Bülten
