
|
|
|
 |
|
|
"KİMLİK KAVRAMI ÇOK KAT VE KATMANLI BİR OLGUDUR."
Türk mü, "Türkiyeli" mi?
"Alt kimlik-üst kimlik" tartışmaları, son dönemlerde gündemin ilk maddeleri arasında yer alıyor. Bu kavramların anlamları ve konuyla ilgili okuyabileceğiniz kitaplar listesi...
PROF. DR. BOZKURT GÜVENÇ / Güncel
Kimlik, yaygın ve işlevsel tanımıyla kişinin "Kimsin?" sorusuna verdiği yanıt(lar)dır. Soru tek veya evrensel olsa da, cevaplar çok çeşitli olabilir. Kimlik kavramı -soğan gibi- çok kat ve katmanlı bir olgudur. Köküne, tabanına inilirse, 'kendini bil'meye çabalayan ama bilemeyen 'insan' çıkar karşımıza.
İnsan'ın, toplumsal, kültürel veya tarihi bir miras olarak hazır bulduğu ya da benimsediği bireysel (kartlı), kişisel (duygusal), dini ya da resmi (ulusal) kimlikleri (aidiyet tercihleri); 'öteki'lerin kimliğiyle ilgili 'imge/imajları' olabilir. Ancak bu kimlik ve imajları, davranışları belirleyen 'temel kişilik' ile karıştırmamak gerekir. Kimlik tercihleri, zemin-zaman ve koşullara göre değişikliğe uğrarken, bireyin kişiliği ve toplumun karakteri "huy gibi canın altındadır", kolay kolay değişmez.
Sanayi ve Fransız devrimlerini izleyen 'ulusal-devletler'den önce, kralların, sultanların, papa ve imparatorların yönettiği ırklar, kavimler, coğrafi bölge, yöre ve yerleşmeler, 'Roma vatandaşlığı', Hıristiyanlık (Kilise üyeliği), feodal bey ve beylikler; bir 'üst kimlik' olan İslamiyet'in yönetiminde yaşayan gayri müslim kültürler vardı.
Demokratik çeşitlilik
Ulusal devletler, farklı kültür ve topluluklardan, aynı dili konuşan -simgesel olarak- aynı kaderi paylaşan, ortak kültüre sahip uluslar yaratma ülküsüyle kurulmuştur. Bu umut, 19. ve 20. yüzyıllarda yayıldı, çağdaşlığın gücü olarak tarih yaptı ve yazdı. Son yıllarda iletişim (teknoloji) devrimine paralel olarak, ulusal devletin ve kimliğin sona erdiğini savunanlar çıktı. Ardından, 'küreselleşme'nin sözcüsü Fukuyama, ulusal devletler çağının kapandığını ilan ederken hocası Huntington, ulusal devletlerin denetimindeki semavi (kitabi) dinlerin er geç çatışmasının kaçınılmazlığını savundu.
Oysa, "Ulus devlet bitti" diyen süper güçler, bugün Ortadoğu'da, Avrasya'da küresel demokrasi uğruna değil, -hak saydıkları- kendi ulusal çıkarları için savaşıyor. Türkiye Cumhuriyeti, Osmanlı mirası milli cemaatlerden laik bir ulus yaratarak çağdaş uygarlık düzeyine erişmek amacıyla kuruldu. Türk ve Türkiye - tıpkı Osmanlı ve İslam gibi - kurucu öğelerin tarihi ve kültürel varlıklarını reddetmeyen, demokratik hak ve özgürlüklere saygılı, çoğulcu ve örnek bir 'Kültür Devrimi' yaptı. Türk kimliği'nin, bir üst 'Türkiyeli'ye ihtiyacı yoktu. Türk'ün üst kimliği, zamanla, AB, Dünya ve 'insan kimliği' olabilir ki; böylece, söz başındaki, kimliğini arayan 'insan'a geliyoruz.
Fukuyama bile, son "Devlet İnşası"nda, küreselleşen dünyada yeniden ulusal devlete dönmüş; küreselleşmenin sakıncalarına karşı, ulusal devletini güçlendiren Yeni Zelanda'nın başarısını övüyor. Umalım ve dileyelim ki, başbakanımızın bu ülkeyi ziyaretindeki gerekçe ve hedefler, yorgun düşen devletimizin yeniden yapılandırılması olsun. Ulusal devlet ve kimlik gerçeği tükenmiş ya da tükenecek gibi görünmüyor henüz. Gönlümüzü ferah tutalım; güvenimizi yitirmeyelim. Ulusal birliğin güvencesi demokratik-çoğulcu-çeşitliliktir.
PROF. DR. BOZKURT GÜVENÇ'TEN OKUMA ÖNERİLERİ
"L'Illusion identitaire (Kimlik yanılsaması)" / J. F. Bayart / A. Fayard / 1996"Zamanların Sonu Üstüne Söyleşi" / Umberto Eco / Cogito, YKY / 2001"Tarihin ve İnsanın Sonu" / F. Fukuyama / Gün Yayınları / 2004"Türkçülüğün Esasları" / Ziya Gökalp / TTK / 1970"Türk Kimliği" / Bozkurt Güvenç / Remzi Kitabevi Yayınları / 2003"Language and Nationalism" / Y. Fishman / Ruthlege / 1973"Laiklik, İnanç ve İfade Hüriyeti" / Z. Hafızoğulları / US-A Yayını / 1997"Medeniyetler Çatışması" / S. Huntington / Okuyanus / 2004"Küreselleşen Dünyada Türkiye'nin Yeri" (yarışması) / Kadir Has Üniversitesi Yayınları / 2003 "Dünyada Türk İmgesi" / Kitapyayınevi / 2005 (Sempozyum bildirileri)"Atatürk Devrimi" / S. Kili / T. İş Kültür Yay. / 1981"Kimlik ve Kültür III", Kültür Araştırmaları Sempozyumu / Koç Üniversitesi SAM / 2005"Avrupa'yı Düşünmek" / E. Morin / İletişim / 2001"Identity Spaces (Kimlik mekânları)" / Morley&Robins /Ruthlege / 1995"Çok Kültürlülüğü Yeniden Düşünmek" / B. Harikh / Phonix Yayınları / 1996"Küreselleşme: Büyük Hayal Kırıklığı" / J.E. Stiglitz / Plan-b / 2002"Osmanlı Kimliği" / T. Timur / Nil / 1995"Küreselleşme Korkusu" / Osman Ulagay / Timaş / 2001"Bildiğimiz Dünyanın Sonu" / I. Wallerstein / Metis Yayınları / 2000"Giscard d'Estaing'e Yanıt" / N. Yalman / The Financial Times / 2004
|
|
|

|
|