|
 |
|
|
2005 enflasyonunun düşündürdükleri
2005 yılının enflasyon karnesi belli oldu. Tüketici fiyatları endeksindeki (TÜFE) yıl sonları itibariyle 12 aylık artış yüzde 7.7 ile son 37 yılın en yüksek seviyesine gerilerken, 2002 yılında başlayan hedefin altında kalma eğilimini de sürdürdü. Diğer taraftan üretici fiyatları endeksindeki (ÜFE) yıl sonu artışı da yüzde 2.7 ile yayımlanmaya başladığından bu yana en düşük seviyesinde gerçekleşti.
Önümüzdeki yılın enflasyonuna ışık tutması bakımından 2005 yılındaki eğilimlere bakmakta yarar var.
Birinci grafikte sol eksende 12 aylık TÜFE ve ÜFE artışları, sağ eksende ise 1 dolar ve 1.5 euro'dan oluşan döviz sepetinin YTL cinsinden nominal değerindeki değişme yer alıyor.
Sepetin değeri
2005 yılında döviz sepetinin değerindeki değişme ile ÜFE arasında çok güçlü bir ilişki var. Ancak sepetin değeri düşerken, ÜFE artışları yavaşlamakla birlikte sürüyor.
Buna karşılık ikinci grafikte DPT tarafından yayımlanan dolar cinsinden birim ücret endeksinin geçen yılın üçüncü çeyreğinde 2003 yılının başından bu yana en yüksek seviyesine ulaştığı ve artışın hızlandığı dikkat çekiyor.
İşgücü verimliliğindeki artışa rağmen, YTL cinsinden reel ücretlerin artmadığı bir ortamda bu gelişme tamamen doların YTL karşısında hızlı değer kaybından kaynaklanıyor. Maliyetlerdeki dolar cinsinden bu artış, ÜFE'nin döviz sepetiyle aynı oranda düşmesini engelliyor. Önümüzdeki dönemde politikalar böyle devam ederse ithalatın yerli sanayi üretiminin yerini alma sürecinin daha da hızlanacağı görülüyor. Bu ise, potansiyel büyümeyi, dolayısıyla enflasyondaki düşüşün sürdürülebilirliğini tehdit ediyor. Ancak kurda ani düzeltmelerin ÜFE bazında enflasyonu hızlandırması riski de birinci grafikten görülebilir.
Enerji fiyatlarında artış
Kur sepetinin değerinde ve ÜFE artışlarında önemli gerilemelere rağmen TÜFE'deki artışlar 2005 yılında yüzde 7.5-8 aralığında katılaşmış.
Dünyada enerji fiyatlarındaki artışın buna neden olduğu akla gelen ilk açıklama.
Ancak üçüncü grafiğe baktığımızda yıl sonunda enerji fiyatları hariç endeksin TÜFE'den daha hızlı artması tam tersine bu yıl sonunda enerji fiyatlarının enflasyonu aşağı çektiğini gösteriyor. Yani katılık konjonktürel değil.
Enerji fiyatları hariç, endeksten alkollü içkiler ve tütün fiyatlarını çıkardığımızda ise artış yüzde 6.6 ile TÜFE'nin altına düşüyor. Bu durum hükümetin geçen yıl da sürdürdüğü, bütçedeki sapmaları alkollü içkiler ve sigara üzerindeki "günah vergilerini" yükselterek telafi etme uygulamasının etkisini gösteriyor. Ancak vergilerdeki artışın giderek kaçağı artırdığı da biliniyor.
Bu da, hükümetin bütçesindeki sapmaları dolaylı vergilerle telafi etme politikasının sınırına gelindiğini ortaya koyuyor.
Hedefi tutturmak zor
İçinde bulunduğumuz yılın enflasyon hedefini tutturmak hiç de kolay olmayacak. Mevcut politikalar sürerse bunun büyüme potansiyelini önemli ölçüde yıpratacağı açık.
İşgücü ve girdi maliyetlerini aşağı çekecek vergi düzenlemelerinin maliyeti, dolaylı vergilerin geldiği noktada, ancak harcama kısarak sağlanabilir. Bu ise seçime bir yıl kala hükümeti çok zorlar.
Kurdaki bir düzeltmenin ise, aynen gelişmiş ekonomilerde olduğu gibi enflasyona yansımaması TCMB'nin güvenilirliğine bağlı.
Enflasyon saplantısıyla ünlenen bir yönetim, kurdaki düzeltmenin enflasyon ve büyüme cinsinden maliyetini en düşük seviyede tutacak önemli bir koz. Hükümetin bu kozu nasıl kullanacağını önümüzdeki günlerde göreceğiz.
foztrak@yahoo.com
|
|
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
Sitene Ekle
İletişim Kurumsal
Emlak
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
Bülten
