|
Kuş gribinde patent hakkı mı, insan hakkı mı?
İnsan hakları konusunda mangalda kül bırakmayan AB, yoksul ülkelerde kuş gribine yakalanan insanların "yaşama hakkında" ne kadar duyarlı?
Kuş gribi salgınları 2003'ten bu yana Hong Kong, Endonezya, Kanada, Hırvatistan, Rusya, Romanya, Ukrayna, Çin, Kuveyt, Tayland, Tayvan, Kamboçya, Vietnam ve son olarak da Türkiye'de ortaya çıktı. Bu salgınlarda hayvanlardan insana geçen hastalık sayısı 144, ölü sayısı da 77, ölüm riski % 50.
Dünya Sağlık Örgütü 3 ay önce, kuş gribinin insandan insana geçebilecek şekilde mutasyona uğrayabileceğini, o durumda küresel çapta kuş gribi salgını olabileceğini ve böylesi bir salgında -dünyanın ne kadar hazırlıklı olduğuna bağlı olarak- 5 - 150 milyon insanın ölebileceği duyurdu.
Zenginler stokladı
DSÖ'nün uyarısı üzerine ABD Senatosu, kuş gribi için derhal 3.9 milyar dolarlık ek bütçe çıkarttı. AB ülkeleri de olası bir salgına karşı milyonlarca kutu Tamiflu stokladı.
Tamiflu, bu virüsle enfekte olduktan sonra 48 saat içinde başlanırsa, kesin tedavi için onaylanan tek ilaç.
Zengin ülkeler, Tamiflu'yu yedeklediler. Ya gelişmekte olan ülkelerde yaşayan milyarlarca insan? Onların yaşama hakları, insan haklarından sayılmıyor mu?
Hindistan'ın önde gelen ilaç şirketi Bombay Cipla, bu kritik süreçte Tamiflu'nun jenerik versiyonunu (Oseltamivir Fosfat) üretmeye başlayacağını açıkladı. Oysa patent yasalarıyla korunan Tamiflu'nun kopyalanarak üretilmesi yasaktı.
Tayvan üretti
Bombay Cipla'nın Roche'a meydan okuyan bu çıkışını, Tayvan Ulusal Sağlık Enstitüsü izledi. Roche'un "üretim süreci 10 aşamalı ve çok karmaşık" dediği Tamiflu'dan, kısa sürede 6 kilogram üretti. Kalite spesifikasyonları açısından Tamiflu ile % 99 benzer olan ilacın, Roche'unkiyle kıyas kabul etmeyecek kadar ucuza üretildiğini de duyurdu.
Bu gelişmeler karşısında Roche, Hindistan'ın en büyük jenerik ilaç üreticisi Ranbaxy, İsrail ilaç devi Teva ve Amerikan Mylan / Barr'a Tamiflu'nun jeneriğini üretmeleri için izin vereceğini açıkladı.
Tekrar sorumuza dönelim: Yoksul ülkelerde kuş gribi salgını olursa, milyonlarca insanını kaybetmemek için ne yapacak?
Batı'nın fikri mülkiyet hakları mı, yoksa gerçek insan hakları mı daha önemli?
Manyas'ta görülen ilk kuş gribi vakasında, Türkiye'den kanatlı hayvan ithalatını derhal yasaklayan AB Komisyonu, acaba bu konuda ne düşünüyor? Hindistan ve Tayvan'ın alkışlanması gereken tavrını, AB yetkilileri destekleyecek mi, karşı mı çıkacak?
Türkiye figüran mı?
Bu küresel oyunda Türkiye'nin rolü ne?
Türkiye ABD, AB ve Japonya ile aynı ligde değil. Ama Hindistan, Çin, Güney Kore, Tayvan, Küba ve Brezilya gibi gerektiğinde ulusal gücünü seferber ederek çıkış yolları bulan ülkeler arasında da değil.
Sakın Türkiye'ye, bu küresel oyunun bir aktörü olmak yerine figüranlığı yakıştırılmış olmasın?
Bunca birikimiyle Türkiye bu role razı mı olacak, yoksa denklemi bozacak ulusal çıkış yolları bulabilecek mi?
Not: Bu yazı, Tıp Kurumu Başkanı Dr. Mehmet Altınok ve Genel Sekreteri Dr. Ali Rıza Üçer'in gönderdikleri mufassal bilgilendirici notun ışığında oluştu. Kendilerine teşekkür ederim.
mtamer@milliyet.com.tr
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
Sitene Ekle
İletişim Kurumsal
Emlak
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
Bülten
