|
 |
|
|
Dış denge bozuluyor, borçlanma artıyor
Cari işlemler açığı ekonomide en önemli sorunlarından biri. Belki de en önemlisi. Önceki gün açıklanan yaklaşık 23 milyar dolarlık dış açık geçen yıla göre yüzde 46'lık artışı gösteriyor. Bu rakam milli gelir içinde yüzde 6'nın, yani kritik düzeyin üstüne çıkıyor.
Malum iyimserler şu anda cari işlemler açığının finanse edilebildiğini savunuyor. Ancak bunun üç temel nedeni var. Birincisi, dünyada ciddi bir likidite bolluğunun olması ve paranın nereye gideceğini şaşırması. Üstelik dünyada kriz riski taşıyan ülke de pek yok. Bu nedenle sermaye kaygısız biçimde gelişmekte olan ülkelere akıyor. İkincisi, birçok ekonomik faktör itibariyle Türkiye ekonomisi dengeli ve istikrarlı görünüyor. Yani Türkiye yabancı sermaye için uygun bir seçenek olarak göze çarpıyor. Nihayet, AB perspektifi Türkiye'yi cazip hale getiriyor.
3 yılda 47 milyar dolar
Ancak makul olmak gerek: 23 milyar dolarlık cari işlemler açığı olağanüstü büyük. Son üç yılda Türkiye 46.5 milyar dolarlık cari işlemler açığı verdi. Ve öyle görünüyor ki, 2006 yılında da cari işlemler açığı 2005 yılının altında kalmayacak. 2006 sonunda belki de son dört yılda 70 milyar dolar döviz kaybetmiş olacağız.
Bu sürdürülebilir mi? Mesela uluslararası likidite koşulları değişirse ne olur? Elbette bu durumda cari işlemlerin finansmanı sıkıntı yaratabilir. Gerçi kur esnek olduğundan zamanla cari işlemler dengelenebilir. Ancak, AB sürecinde çıkacak bir tatsızlık, aynı etkileri, hem de daha keskin biçimde, yaratacaktır.
Kur esnemiyor
Bu sorunu aşma konusunda nelerin yapılması gerektiği epeyce tartışıldı. 2005 yılında yüzde 14'te kalan ihracat artışı, yılın sonuna doğru büsbütün tekledi. İthalat ise geçen yıl yüzde 20'nin üstünde arttı. Böylece dış ticaret açığı daha da büyüyerek 32 milyar dolar oldu. 2005 yılında net olarak 8.603 milyon dolar olan yabancı sermaye yatırımları, 2004 yılına göre tam yüzde 332'lik bir artış gösterdi.
Portföy yatırımlarındaki artış da dikkat çekiyor. 2003 yılında 2.5 milyar dolarlık net giriş olmuştu. 2004'te bu 8 milyar doları aştı. Bu yıl ise 14 milyar dolara dayanmış.
Kısacası cari açığa rağmen kur esnemiyor. Çünkü bu açığın en az 2/3'ü portföy yatırımlarıyla, yani sıcak parayla finanse ediliyor. Petroldeki fiyat artışının yavaşlamasına rağmen, ithalat hâlâ yüzde 20'den fazla artıyor. Böylece dış ticaret açığı büyüyor. Nihayet, turizm ne kadar hızla artarsa artsın, diğer döviz gelirleri bu açığı kapatamıyor. Tedbire gelince... Dün yazdık: Piyasadan daha fazla döviz alınması gerekiyor.
| Ödemeler dengesi ayrıntılı sunum | | (Milyon ABD dolar) | 2004 | 2005 | | Cari işlemler hesabı | -15.604 | -22.852 | | Dış ticaret dengesi | -23.878 | -32.576 | | Toplam mal ihracatı | 67.047 | 76.595 | | Toplam mal ithalatı | -90.925 | -109.171 | | Hizmetler dengesi | 12.784 | 14.004 | | Yatırım geliri dengesi | -5.637 | -5.748 | | Doğrudan yatırımlar | -796 | -817 | | Portföy yatırımları | -1.195 | -924 | | Diğer yatırımlar | -3.646 | -4.007 | | Cari transferler | 1.127 | 1.468 | | İşçi gelirleri | 804 | 851 | | Resmi transferler | 323 | 617 | | Sermaye ve finans hesapları | 13.337 | 20.869 | | Sermaye hesabı | 0 | 0 | | Göçmen transferleri | 0 | 0 | | Finans hesapları | 13.337 | 20.869 | | Doğrudan yatırımlar | 1.988 | 8.603 | | Portföy yatırımları | 8.023 | 13.709 | | Diğer yatırımlar | 4.150 | 16.404 | | Net hata noksan | 2.267 | 1.983 | |
hgunes@milliyet.com.tr
|
|
|
 | Taha AKYOL | | Etnik milliyetçilik ve ekonomi
ÖCALAN'ın yakalanmasının yıldönümünde, Roj TV... | |  | Çetin ALTAN | | Kadınsız dünyaların, sönük çocukları...
Üniversitelerin, derneklerin, sivil toplum ku... | |  | Melih AŞIK | | İstanbul raporu!
İstanbul Belediyesi hangi ellerde? CHP Millet... | |  | Fikret BİLA | | Hamas'ın Ankara ziyaretinin hassas yönleri
Filistin'de seçimleri kazanan Hamas'ın lideri... | |  | Hasan CEMAL | | Unakıtan Pastörize!
Maliye Bakanı Kemal Unakıtan'ın oğlu bir işad... | |  | Güneri CIVAOĞLU | | Hamas sancısı
Kimilerine göre Hamas yöneticilerini Ankara'd... | |  | Abbas GÜÇLÜ | | 29 Mart'ta deprem olacak mı?
17 Ağustos sonrasında artık yaşamımızın bir p... | |  | Hurşit GÜNEŞ | | Dış denge bozuluyor, borçlanma artıyor
Cari işlemler açığı ekonomide en önemli sorun... | |  | Sami KOHEN | | Hamas'tan beklenen...
Ziyarete "resmi" sıfatının verilmemesinin faz... | |  | Metin MÜNİR | | Ver bir pide arası ihale, AKP'li olsun
Meclis, 2002'de, Uluslararası Para Fonu'nun z... | |  | Faik ÖZTRAK | | Rekor dış açık ve yitirilen üretim üssü olma umutları
2005 yılının ödemeler dengesi açıklandı. Buna... | |  | Hasan PULUR | | Bir sapık davası ve "Lan!" muhabbeti...
BİRİSİ, "Haksızlığa uğradım, mağdur oldum!" d... | |  | Derya SAZAK | | Mumcu'nun iması
CHP'nin Maliye Bakanı Kemal Unakıtan hakkında... | |  | Meral TAMER | | AKP'liler sevgiliden önce kadını düşünsün!
Gâvur icadı diye yılbaşını görmezden gelmeye ... | |  | Ece TEMELKURAN | | Özgürlük ve endişe yan yana
oförümüz gençten bir çocuk. Birkaç gün içinde... | |  | Güngör URAS | | Yüksek faiz döviz çekiyor
2005 yılında ülkeye belirsiz kaynaklardan 1.9... | |  |  | M. Ali BİRAND | | AKP'de Unakıtan yorgunluğu var
Maliye Bakanı ile ilgili gensoru reddedildi v... | |
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
Sitene Ekle
İletişim Kurumsal
Emlak
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
Bülten
