|
 |
|
|
Irak yazıları (4)
Barış ama nasıl?
Dünkü yazımı, "Irak'ta başarısızlık alternatif değil" diye noktalamıştım. Bugüne kadar olan biten başarı değil, başarısızlıktı çünkü. Peki, Irak'ta bundan sonra başarının ölçüsü ne olacaktı?
Başkan Bush yönetimi, Irak'ta savaş için düğmeye basarken Saddam sonrası hedeflerini şöyle özetlemişti:
Laik bir demokrasi... Bölünmemiş bir Irak... Direnişin ezilmesiyle birlikte istikrarlı bir rejimin bekçisi olacak ulusal Irak ordusu... Ve Arap dünyasına demokrasi ve özgürlük
Aradan geçen üç yılın sonunda Irak, bu hedeflerin hiçbirine yakın durmuyor.
Evet, seçimler yapıldı.
Ama laik güçler değil, İslamcılar çıktı seçim sandığından. Laikliği daha çok Kürtler temsil eder durumda.
Sandıkta radikal İslamcılar güç kazanmaya başladığından beri de Başkan Bush'un Arap dünyasında demokrasi fikriyle arasına belli bir mesafe koymaya başladığı dikkat çekiyor.
Ulusal nitelik taşıyan bir Irak ordusuna gelince, bu da şimdilik bir hayal. Ne Şiiler, ne Kürtler, ne de Sünniler kendi silahlı güçlerinden vazgeçecek gibi değiller. Ayrıca polis daha çok Şiilerin, ordu da Kürt peşmergelerin denetiminde...
Iraklılık yok, Şiilik, Kürtlük, Sünnilik, Türkmenlik var. Seçimler bu gerçeği bir kez daha gözler önüne serdi. Oylar dinsel, mezhepsel ve etnik kaygılarla kullanıldı. Saddam'ın Sünni diktası ile su yüzüne vurmuş olan Iraklılığın yapaylığı ya da zorlama tarafı ortaya çıktı.
Irak'ın birlik ve bütünlüğü halen Kaf Dağı'nın arkasında. Güney'de Şiilerin, Kuzey'de Kürtlerin ülkede yönetim ya da iktidarı Bağdat'la paylaşma gibi bir niyetleri kesinlikle yok. Sünniler ise iktidar oyununda daha çok pay istiyorlar.
Kan da bu yüzden akıyor.
Irak'taki Şii-Sünni çatışması eğer tümüyle kontrolden çıkarsa, bugünkü düşük yoğunluklu iç savaş tamamen bir iç savaş rayına oturursa, o zaman Ortadoğu'nun tam kalbindeki bu Şii-Sünni boğazlaşması Irak'la birlikte bütün bölgeyi de kana bulayabilir.
Bu nedenle, Irak'taki siyasal iktidarı paylaşım savaşında bugün bir denge sağlanması çok önemli, hatta hayati...
Ama çok da zor bir iş.
Şiiler ile Sünniler arasında keşke böyle bir denge tutturulabilse. Böylece Irak'ta ulusal birlik hükümeti kurulabilecek ve ülkede göreceli bir normalleşmenin kapısı açılabilecek.
Tabii, böyle bir hükümet kurulsa bile sonrası nasıl gelir, bu da henüz bilinmiyor.
Sorular o kadar çok ki.
Belki Irak'ı sonunda 'iç savaş'tan ve üç parçaya bölünmekten kurtaracak, kurtarabilecek tek formül, son derece gevşek bir federasyonun işlemeye başlaması... Bağdat'ta Kürt lider Talabani'yle 2003'ün mayıs ayında yaptığım sohbette bana hep aynı şeyi tekrarlamıştı:
"Irak, İngilizlerin eliyle kurulmuş zoraki bir devlet. Bölünmesi mukadder. Bundan kurtuluşun tek yolu, belki de, zayıf merkezi idareye dayanan gevşek bir federasyondan geçiyor."
Henüz bu da işlemiyor.
Irak'ta güvenlik durumu malum. Elektrik, su gibi temel hizmetler üç yıldır doğru dürüst çalışmıyor. Altyapı yatırımları başlayabilmiş değil. Petrol üretimi savaş öncesi düzeye daha çıkamadı.
Kısacası:
Hangi pencereden baksanız, durum vahim. Ama bu durum daha kötüye gidebilir. Belki de bu ihtimaldir, Şiiler ile Sünniler arasındaki iktidar paylaşımını bir uzlaşma noktasına getirebilecek olan. Keşke... Ama tünelin ucunda bir ışık hâlâ gözükmüyor.
Kant haklı çıkabilir!
Büyük filozof, kalıcı barışın er geç insanlığın kapısını çalacağına inanırmış. Bunu kaçınılmaz görür, ancak eklermiş:
"Ebedi barış, ya aklın yolunda birleşerek gelecek ya da çok büyük felaketlerin sonunda kapıyı çalacak."
Hangisi?..
Irak yazılarının beşincisi yarın.
h.cemal@milliyet.com.tr
|
|
|
 | Taha AKYOL | | Özel öğretim ve CHP
17 MART günkü yazımda özel öğretimin destekle... | |  | Çetin ALTAN | | Bir 'Matrakoloji' enstitüsü açılsa...
Galatasaray-Fener maçında, gözlerim TV ekranı... | |  | Melih AŞIK | | Mayınlı konumuz
Konu Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği Başkanı... | |  | Fikret BİLA | | Org. Özkök'ten nankör evlat dersi
Genelkurmay Başkanlığı'nın düzenlediği, "Küre... | |  | Hasan CEMAL | | Barış ama nasıl?
Dünkü yazımı, "Irak'ta başarısızlık alternati... | |  | Güneri CIVAOĞLU | | Lisede olay var
OKULLARDA "varoluş, din bilgileri, başörtüsü,... | |  | Abbas GÜÇLÜ | | Yeni vakıf üniversiteleri?..
15 yeni devlet üniversitesinin yanı sıra 10'a... | |  | Hurşit GÜNEŞ | | Kur ne zaman yükselecek?
Döviz kurunda bir kaç gündür bir oynaklık göz... | |  | Sami KOHEN | | Terörden barışa geçiş...
Beyaz maskeli, siyah bereli üç ETA militanını... | |  | Metin MÜNİR | | Merkez'den Çankaya'ya giden yolda gözyaşı var
Merkez Bankası'na kimin başkan olacağı, cumhu... | |  | Faik ÖZTRAK | | Yitirilen fırsat penceresi
2005 yılının son üç aylık dönemindeki imalat ... | |  | Hasan PULUR | | Ters adamın işi ters gider!
TERS adamın işi ters gider, aksi adamın işi a... | |  | Derya SAZAK | | Komisyonun rolü
TBMM Şemdinli komisyonuna verdiği ifadede, "H... | |  | Meral TAMER | | Başbakan'ı İSO'da görmeliydiniz
İstanbul Sanayi Odası'nın Odakule'deki çilekl... | |  | Ece TEMELKURAN | | Yalnızlık mavisi
Er ya da geç, ama mutlaka bir gün ya da zalim... | |  | Güngör URAS | | İran zenginleştirme, Türkiye santral peşinde
Ayşe Hanım Teyzem sordu: "Batı dünyası, 'İran... | |  |  | M. Ali BİRAND | | Silah bırakma sırası PKK'ye geldi...
PKK dünyadaki gelişmeleri izliyor mu bilemiyo... | |
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
Sitene Ekle
İletişim Kurumsal
Emlak
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
Bülten
