|
Gökalp'i yeniden okumak
ZİYA Gökalp'in doğumunun 130. yılındayız. Kültür ve Turizm Bakanı Atilla Koç'a, "Ziya Gökalp'in Bütün Eserleri"ni bakanlık olarak yayımlamayı düşünür müsünüz, diye sordum.
1976'da, Gökalp'in 100. doğum yıldönümünde kitap ve makaleleri Kültür Bakanlığı tarafından dizi halinde yayımlanmıştı; baskıları kötüydü ve tükenmişti. Bunlar yeniden okura sunulmalıydı.
İkincisi, AKP'li bir bakanın Ziya Gökalp'i nasıl karşılayacağını görmek istiyordum.
Koç, beklediğimden daha sıcak, hatta heyecanla karşıladı:
- Çok iyi olur! Hatırlattığınız için teşekkür ederim. Hemen talimat veriyorum. Müsteşarım sizi arayacak!
Koç'un 'okuyan' bir kimse olduğunu biliyordum; Gökalp'i de okumuş.
Sonra Müsteşar Mustafa İsen aradı. Gökalp'in 135. doğum yıldönümü için kapsamlı etkinlikler düşünüyorlarmış. Fakat bu sene "Bütün Eserleri"ni yayımlamayı veya yayımlanmasına destek vermeyi çok doğru bulduklarını, bunun için Prof. Korkut Tuna ile görüşeceğini söyledi.
Hangi Gökalp?
Sosyolog Prof. Korkut Tuna, İÜ Edebiyat Fakültesi dekanı. Gökalp için bilimsel toplantılar düzenleyen ehliyetli bir isim. 1976 basımlı yayınlardaki eksik ve yanlışlardan arınmış bir külliyat hazırlayacak kadroya sahip.
Gökalp'in "Kürt Aşiretleri Hakkında Tedkikler" adlı kitabı da bu şekilde ilk defa devlet tarafından yayımlanmış olacak. Evet, "Türkçülüğün Esasları"nı yazan Gökalp, "Kürt Aşiretleri Hakkında Tedkikler"in de yazarıdır!
"Bir ülke ki camiinde Türkçe ezan okunur" diye şiir yazmış, ama 1924'te vefatına kadar hilafeti savunmuştur!
"Türkçü"dür ama "Avrupa Beynelmileliyeti"ne girmemizin bir medeniyet davası olduğunu en iyi o anlatmıştır! "Muasırlaşma"nın sosyoloğudur ama modern liselere "Farabiye, Halduniye" gibi "İslam beynelmileliyeti"nden isimler verilmesini istemiştir!
"Turancı" şiirler yazmış ama "Türkiyecilik" fikrini sistemleştirdiği gibi Turancılığın, kendi deyimiyle, "hayal sahasında" olduğunu da belirtmiştir!
Kemalizmle örtüşen ve çatışan fikirleri vardır!..
Sosyolog Gökalp
Örnekler çoğaltılabilir. Peki, Gökalp çelişkiler içinde yüzen 'sistemsiz' bir düşünür müydü? Hayır, tam tersine Gökalp'in en önemli özelliği "sistemci" bir kafaya sahip olmasıdır. Bugün bize çelişkili gibi gözüken görüşleri, muazzam altüst oluşların yaşandığı değişik dönemlerde geliştirdiği tezlerdir.
Osmanlı'yı yaşatma, Birinci Dünya Savaşı, Mütareke, Milli Mücadele, Cumhuriyet... Asıl yanlış, bu değişik dönemlerde, aynı 'plağı' çalmak, aynı 'ezber'i tekrarlamak olurdu! Elbette "analiz" ettiği sosyopolitik yapılar değişince Gökalp de tezlerini geliştirmiştir.
Gökalp'in büyüklüğü akademik hayatımıza "sosyoloji"yi, düşünce hayatımıza "analiz"i sokarak, 'ezber'lere göre değil, sosyal gerçeklere göre düşünmeyi göstermiş olmasıdır; bu bir...
İkincisi, Gökalp'in temel vasfının bizim "milletleşme" sürecimizin sosyoloğu ve teorisyeni olmasıdır.
Bu sürecin bugünkü sorunlarını sosyolojik metotlarla analiz etmeye şimdi daha çok ihtiyacımız vardır. Çünkü toplumsal dinamiklerin daha etkin hale geldiği bir toplumsal değişme aşamasındayız.
Eskiyen fikirlerinin yanında Gökalp, bu iki yönüyle hâlâ büyüktür; onu okumamıza yeniden imkân sağlayacağı için Koç'u kutluyorum.
t.akyol@milliyet.com.tr
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
Sitene Ekle
İletişim Kurumsal
Emlak
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
Bülten
