|
İhracattaki çöküşten kaynaklanan işsizlik
Tarımdaki çöküşün işsizliğin temel ve yapısal nedenlerinden biri olduğu önceki gün açıklanan verilerden bir kez daha görüldü. Tarımda hem işgücü artışı var, hem de işgücü talebi düşüşü. Zaten tarımda gizli işsizlik olduğundan, üretimde azalışlar sürdükçe işsizlik de giderek açığa çıkıyor.
Bunun yanı sıra, sanayi ve hizmetler kesimine de bakmak gerek. Gerçi kentsel işsizlikteki artış kırsal kesim kadar güçlü değil. Ancak kırdan göçen işsizlerin kentlerde, sanayi ve hizmet sektöründe iş bulması gerektiğine göre, sanayi kesimine bakmakta yarar var.
Emek-yoğun sektörler daraldı
İşsizliğin asıl çözülmesi gereken alanı da burası. İşgücü talebi düşüyor. Özellikle emek-yoğun olan hazır, giyim ve deri sektörlerindeki daralma istihdam düzeyini olumsuz olarak etkiliyor. 2005 yılında tekstil ortalama yüzde 11.8, hazır giyim yüzde 12.5, deri sektörü de yüzde 19 daraldı.
Yukarıdaki grafikte üç sektörün bir önceki yılın aynı ayına göre aylık üretim artışları sergileniyor. Deride Aralık 2004'ten bu yana, tekstilde 2004 Mayıs'ında başlayarak, fakat 2005 yılının nisanında hızlanan biçimde, keza hazır giyimde de 2004 sonunda başlayan ancak nisandan sonra hızlanan bir çöküş gözleniyor.
Demek ki, sanayi kesiminde üç temel kesimde, bırakınız yeni iş talebi yaratmayı, mevcut istihdamın düşürülmesi eğilimi oluşmuş. Ve 2005 yılının yarısından itibaren de işten çıkarmalar hızlanmış.
Hizmet sektörü yetmiyor
Gelelim hizmetler kesimine. Bu kesimde gelişen alt sektörler var. Bunlardan biri inşaat. İnşaatta bir patlama gözlense de, bunun ortaya çıkan işsizliği bertaraf edebilme kapasitesi yok. Olamaz da. Öte yandan bankacılık da gelişiyor ama bu, istihdama yansımıyor. Son dört yılda bankacılık kesiminde istihdam sadece 9000 kişi arttı ve ancak 132 bini buldu.
Elimizde bir de turizm sektörü var. Gerçekten bu sektör son yıllarda çok iyi performans gösterdi. Ancak üç nokta da unutulmamalı. Birincisi, bu kesim nitelikli işgücü gerektiriyor. Oysa işsizler daha çok niteliksiz. İkincisi, sektör mevsimsellik gösteriyor. Ve nihayet bu kesimin de son zamanlarda bazı sıkıntılar içine girdiği anlaşılıyor.
Şu anda uygulanmakta olan IMF programı istikrarı ve borç ödemelerinin düzenlenmesini amaçlıyor. Dolayısıyla, büyüme, istihdam veya cari açık gibi konular doğrudan IMF'yi ilgilendirmiyor. Bunlarla ilgilenmesi gerekenler bu ülkenin yöneticileri. IMF'ye göre istikrar sağlarsanız sürdürülebilir büyüme kendiliğinden oluşur. Bu da istihdam sorununu çözer. Oysa her ikisi de yanlış. Her istikrar yapısı sürdürülebilir büyüme yaratmaz. Her büyüme performansı da istihdam yaratmaz.
Büyümeden büyümeye fark var. Şu anda yaşadığımız büyüme sürdürülebilir değil. Hem cari açık yaratıyor. Hem işsizlik. Her iki sorunun da temelinde ihracatın tökezlemesi var. Reel kur değer kazandıkça da bunun süreceği anlaşılıyor.
hgunes@milliyet.com.tr
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
Sitene Ekle
İletişim Kurumsal
Emlak
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
Bülten
