|
|
|
 |
|
|
20. YÜZYILIN AKSİNE 21. YÜZYIL MUHAFAZAKÂR BİR YÜZYIL OLARAK BAŞLADI...
Türkiye ve muhafazakarlık
Hoşgörüsüzlüğümüzü ortaya çıkaran kamuoyu araştırması, mart ayı boyunca gündemi işgal etti. Milliyet Gazetesi'nin farklı bir boyut kazandırdığı araştırmayı yöneten Doç. Dr. Hakan Yılmaz, Milliyet Kitap için yazdı.
DOÇ. DR. HAKAN YILMAZ / Güncel
Muhafazakârlık, Türkiye'de üzerinde çok konuşulan, kişi ve parti düzeyinde özdeşleşilen, lakin pek az değerli araştırma haricinde özellikle ampirik olarak pek incelenmemiş bir akımdır. Oysa, 21. yüzyılın içinde bulunduğumuz ilk on yılında ABD dahil birçok önemli ülkede, bu arada Türkiye'de, dünya görüşünü ve siyasi duruşunu muhafazakar olarak tanımlayan partiler iktidara geldi. Dahası, bu partilerin alternatiflerini oluşturan partilerin çoğu da en az iktidardakiler kadar muhafazakâr bir anlayış sergiliyor. "Devrimci" bir yüzyıl olarak başlayan 20. yüzyılın aksine, 21. yüzyılın "muhafazakâr" bir yüzyıl olarak başladığını söylemek yanlış olmaz. O halde, kimin, neyi muhafaza etmeye çalıştığını irdelemek gerekiyor.
Türkiye'de seçkinler seviyesindeki muhafazakârlık, günümüzde, küreselleşme ve Avrupa Birliği ile bütünleşme sürecinde tehdit altında olduğu düşünülen ulus-devleti, ulusal değerleri ve dinsel değerleri korumaya yönelik sağ veya sol tonlu milliyetçi bir tavra denk düşer. Seçkinler, muhafazakârlıklarını daha çok siyasi bir dille ifade eder ve başta devlet olmak üzere kamusal kurum ve değerlerin korunması olarak tarif ederler.
Özel hayat muhafazakârlığı
Seçkinlerin devlet merkezli siyasal muhafazakârlığıyla karşılaştırıldığında, Türkiye'de halkın ise aile merkezli bir özel hayat muhafazakârlığına sahip olduğunu gözlemliyoruz. Kadının erkekle kamusal alandaki eşitliği büyük onay görürken, ondan ev içerisinde eşitsiz bir konuma razı olması, 'sadık eş-iyi anne' rolünü oynaması talep ediliyor. Ailenin korunması, büyük ölçüde kadının bu 'hamarat ve namuslu' konumunda kalmasına bağlanıyor.
Keza, rahatsız olunan cinsel yaşantı biçimlerinin başında da, hem aile kurumunu hem de kadın ve erkeğin aile içerisinde tanımlanan 'normal' ve 'mazbut' cinsel varoluşlarını tehdit ettiği düşünülen yaşantılar geliyor: Homoseksüellik, evlenmeden bir arada yaşama, bara-diskoteğe gitme, kadınların açık giyinmesi, erkeklerin küpe takması gibi.
Türkiye'de kamuoyu seviyesindeki muhafazakârlığın, siyaset ve ekonomi söz konusu olduğunda, 19. yüzyıl Avrupa'sında ortaya çıkan karşı-devrimci ve eski rejim savunucusu reaksiyoner (tepkici, gerici) muhafazakârlıktan çok, İkinci Dünya Savaşı sonrasında İngiltere ve diğer Avrupa ülkelerinde beliren reformist (yenilikçi, değişimci) muhafazakârlığa daha yakın durduğunu söylemek mümkün.
ABD usulüne daha yatkın
Batı Avrupa'daki savaş sonrası reformist muhafazakârlığın ayırdedici karakteri, ekonomik politika alanında "laissez-faire" uygulamaları yerine sosyal devlet ve refah devleti uygulamalarını benimsemiş olmasıydı. Türkiye'deki yaygın ekonomik değişim ve eşitlik talebi bu tür bir muhafazakârlığın kamuoyundaki destek noktaları olarak yorumlanabilir.
Yalnız, Batı Avrupa'daki reformist muhafazakârlığın ekonomik reform programının yanında bir siyasal tutuculuk tavrı da vardı ki, böyle bir tavır şu anda Türkiye'de gözlemlenmiyor. Türk kamuoyu, yukarıda da belirtildiği gibi, siyaset söz konusu olduğunda ne kuvvetli bir muhafaza etme ne de kuvvetli bir değiştirme talebi öne sürer. Öte yandan, aile hayatı ve kadın-erkek ilişkileri planında ise, Batı Avrupa usulü reformcu muhafazakârlıktan çok, ABD usulü yeni-muhafazakârlığa daha yatkın bir Türk muhafazakârlığından söz etmek mümkün.
Nitekim, erkek-egemen değerlerin büyük çoğunluklarca savunulması; yine büyük çoğunlukların dinsel inançlarını kişisel kararlarında esas alacağını belirtmesi; ve nihayet kuvvetli azınlıkların din-dışı olarak addettikleri davranışlardan rahatsızlık duyacaklarını belirtmesi bakımınından, Türkiye'deki muhafazakâr eğilimler Soğuk Savaş sonrasında ABD'de belirmeye başlayan 'neo-conservatism' ya da 'yeni-muhafazakârlık' anlayışına yaklaşıyor. n
Boğaziçi Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişikler Bölümü
"MUHAZAFAKÂRLIK" ÜZERİNE BİR SEÇKİ
"Muhafazakâr Burjuva: Sınıf Atlamış Dindarların Yaşam Tarzları" / Sevda Türküsev / Akis Kitap / 2005
"Modern Türkiye'de Siyasi Düşünce 5: Muhafazakârlık" / Tanıl Bora (ed.) / İletişim Yayınları / 2003
"Muhafazakâr Çapkınlar" / Sevda Türküsev / Akis Kitap / 2004
"Satılık Kültürler: Liberal Mimarlar, Muhafazakâr Mühendisler" / İlknur Akıner / Karakutu Yayınları / 2005
"Ak Parti'nin Muhafazakâr Demokrat Kimliği" / Üzeyir Tekin / Orient Yayınları / 2004
"Ak Parti ve Muhafazakâr Demokrasi" / Yalçın Akdoğan / Alfa Yayınları / 2004
"Yeni Muhafazakârlık Nedir?" / Helmut Dubuel / İletişim Yayınları / 1998
"Neo Con : Yeni Muhafazakârlık Temel Bilgiler ve Eleştiriler" / Gamze, Erbil ve Ali Şimşek / Yeni Hayat Kütüphanesi Yayınları / 2004
"Muhafazakârlık: Akıl Toplum Siyaset" / Bekir Beraat Özipek / Liberte Yayınları / 2004
"Yeni Muhafazakârlar" / Merdan Yanardağ / Chiviyazıları Yayınları / 2004
"Muhafazakâr Siyaset Felsefesi" / Mehmet Vural / Gazi Üniversitesi Milli Kütüphane / 2000
"Muhafazakârlık Nedir, Ne Değildir?" / Mustafa Erkal, Fevzi Samuk, Asaf Ataseven / Aydınlar Ocağı Yayını / 1989
"Açık Oturumlar Dizisi" / Milli Kütüphane / 1989 "Gericilik Nedir?" teması üzerine yazılar / Doğu Batı Dergisi, Sayı 3
"Modernliğin Gölgesinde Gelenek" teması üzerine yazılar / Doğu Batı Dergisi, Sayı 25
"Özgürlükçü Demokrasiden Muhafazakâr Demokrasiye: Bir Söylemsel Değişimin Eleştirisi" / Ümit Aktaş / Birikim Dergisi, Sayı 172 / 2003
"Yeni Muhafazakârlığın Siyasal Felsefesi" / Ahmet İnsel / Birikim, Sayı 189 / 2005
"AKP, Muhafazakâr Demokrasi ve Yeni Sağ" / Fatih Yaşlı / Birikim, Sayı 180 / 2004
"Türk Sağının Üç Hilali: Milliyetçilik, Muhafazakârlık, İslamcılık" / Tanıl Bora / Birikim Yayınları / 1998
"Muhafazakâr Değişimciler ve Demokratik İslam" / Cüneyt Ülsever / Görüş (TÜSİAD) / 2001
|
|
|
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
İletişim Kurumsal
Emlak
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
Bülten
