
|
|
|
 |
|
|
İYİ BİR POLİSİYE KARAKTERİ...
Osmanlı'nın Sherlock Holmes'u
Ebüssüreyya Sami'nin kahramanı Amanvermez Avni'nin, 1913'te çıkmaya başlayan serisinin ilk kitabı yayımlandı. Kitapta Amanvermez Avni'nin merakla, heyecanla, yüzde bir tebessümle okunan maceralarının beş tanesi yer alıyor.
Sevin Okyay
Yıllardan beri Türkiye'de polisiye yazılmadığını dinler dururuz. Sanki her şey birkaç yıl önce başlamıştır, ondan öncesi (yerli Mike Hammer kitapları hariç), sadece çevirilerden ibarettir. Oysa yabancı polisiyelerden yapılmış çok sayıda çevirinin yanı sıra, zengin bir polisiye geçmişimiz de mevcut. Bu geçmişin ne kadar zengin olduğunu ben şahsen ilk kez Erol Üyepazarcı'nın "Müteferrika" dergisinde yayımlanan "Korkmayınız Mr. Sherlock Holmes" başlıklı araştırmasıyla keşfetmiştim. Sonra da aynı adlı kitabını okudum. Amanvermez Avni, Fakabasmaz Zihni gibi karakterlerin maceralarından oluşan dizileri onun sayesinde tanıdım. Cingöz Recai hariç, tabii. Server Bedi / Peyami Safa'nın kahramanı, gerçekten de en tanınmış Türk polisiye tipidir.
İyi kalpli Avni
Onlar hakkında yazılanları okudukça, "Keşke Latin alfabesi ile basılsalar da biz de okusak," diye hayıflanırdık. Oysa gerek yokmuş. Amanvermez Avni'nin 1914'te yayımlanmış 10 kitaplık polis romanı serisinin ilk beş tanesi, "Amanvermez Avni'nin Serüvenleri" adıyla ve Erol Üyepazarcı tarafından sadeleştirilmiş olarak Merkez Kitaplar'dan çıktı. Avni, hem iyi bir polisiye karakteri hem de hikâyeleri zevkle okunuyor. Hikâyelerinde o yılların İstanbul'unu gözlerimizin önüne sermesi de cabası.
1914'te "Dime Novel / On Paralık Roman" tarzındaki bu polisiye serisini yazan Ebüssüreyya Sami, kahramanı Amanvermez Avni'ye bir tarihsel gerçeklik kazandırmaya da çalışmış. Avni, Sherlock Holmes'un yerlisi olabilir ama, İngiliz meslektaşından daha iyi kalpli. Her şeyden önce, yardımcısı Arif'i Holmes'un Dr. Watson'ı azarladığı gibi azarlamıyor. İkisi, Kazancı'da bir evde oturuyorlar, orada çalışıyorlar. Holmes gibi, Avni'nin evinde de bir laboratuvar var. Onun gibi, sık sık kılık değiştiriyor ve bu kılıkların bazıları, kitabın en komik ayrıntıları arasında. Avni ile ona hayran olan yardımcısı Arif, şehre tamamen hakimler, her semte, her tabakadan insan arasına girip çıkıyorlar. Avni, bir resimdeki ayrıntılardan o fotoğrafın sahibinin fakir mi, zengin mi olduğunu, nerede oturduğunu tahmin edebildiği gibi, hangi dinden olduğunu da anlayabiliyor.
İçten teşekkür
Elimizdeki kitapta Amanvermez Avni'nin merakla, heyecanla, yüzde bir tebessümle okunan maceralarının ilk beş tanesi yer alıyor: "Yanmış Adam", "Kamelya'nın Ölümü", "Kanatlı Araba", "Kara Katil" ve "Körebe"... Kalan beş hikâye ise ikinci ciltte yayımlanacak. Bu ilk kitap tükendiği için ikinci bir baskı bekleniyor. İkinci kitabın ardından ise, Fakabasmaz Zihni'nin maceralarının gelmesini bekliyoruz.
Kemal Tahir'in F. M. İkinci müstearıyla yazdığı Mike / Mayk Hammer dizisinden üç kitap çıktı (İthaki Yayınları), çok da ilgi gördü. Ömer Türkeş, Peyami Sefa'nın Server Bedi müstearıyla yazdığı polisiyelerinden "Selma ve Gölgesi"nin de yayına hazırlandığını bildiriyor. Böylece polisiyemizin sadece son yılların bir kısmı çok başarılı yazarlarının eserlerinden ibaret olmadığı anlaşılır diye umuyoruz. Eskiye bu rağbetin epeyce bir kısmını Erol Üyepazarcı'ya borçlu olduğumuz da inkâr edilmez. Bu konudaki engin bilgisinin de katkısıyla ve büyük bir tutkuyla unutulmuşluktan, hatta kayboluştan kurtarılmasına yardımcı olduğu kitapları heyecanla okurken, kendisine içten içe teşekkür ediyoruz. Yazar şu sıralarda, "Korkmayınız Mr. Sherlock Holmes" adlı kitabını genişletiyor, önümüzdeki aylarda o da yayımlanacak.
|
|
|

|
|