|
 |
|
|
Dış finansman bağımlılığı artıyor, tedbir alınmalı...
Rakamlar ne diyor?
2006 yılı Nisan ayında yayımlanan veriler, ekonominin uluslararası likiditenin baskısı altında kırılganlaşmasının sürdüğünü ortaya koyuyor. Son dönemde yaşanan gelişmeler istikrarın sürdürülmesi için dış finansmana olan bağımlılığı artırıyor
Olumlu ortam sürmekle birlikte riskler de büyüyor
Küresel ekonomi
Her yıl nisan ayında Uluslararası Para Fonu ve Dünya Bankası'nın ilkbahar toplantıları yapılır ve dünya ekonomisindeki gelişmeler ve beklentiler değerlendirilir.
Bu yıla ilişkin değerlendirmelerde uluslararası piyasalardaki olumlu ortamın sürdüğü ve kısa vadede küresel yüksek büyümenin devam edeceği beklentisi değişmiyor. Bununla birlikte başta İran sorunu olmak üzere jeopolitik risklerin öne çıktığı görülüyor. Diğer taraftan, küresel dengesizliklerin sert iniş riskini artırdığı ve bunun önlenmesi için ülkeler arası işbirliğine duyulan gereksinim herkes tarafından kabul ediliyor.
Bunların yanı sıra likidite bolluğunda özellikle bazı yükselen piyasa ekonomilerinin cari açıklarını ve bütçe açıklarını zorlanmadan finanse etmeleri sonucunda yapısal sorunlarını çözmeye ara vermeleri de ayrı bir risk olarak algılanıyor.
Son olarak mali sistemin risklerini denetlenmeyen diğer kesimlere aktarmasının küresel ekonomide yaşanabilecek dalgalanma boyutlarını artırmasından endişe ediliyor. Sonuçta küresel düzeyde olumlu ortam sürmekle birlikte, riskler de artıyor.
Ticaret malı üreten sektörlerde rekabet baskısı artıyor
Büyüme
İçeride ise geçen ayın son günü açıklanan 2005 yılı büyüme rakamları ön plandaydı. Gayri safi yurt içi hasılanın (GSYH), geçen yılda yüzde 7.4 gibi yüksek bir artış kaydettiği görüldü.
2005 yılında büyüme iç talepten kaynaklanmaya devam etmiş. Ancak bir önceki yılda özel yatırımlar büyümenin lokomotifi olurken 2005 yılında özel tüketim artışı büyümeye en fazla katkı yapmış. Buna bağlı olarak yurtiçi tasarruf oranı önemli ölçüde düşmüş. Bu, yurtdışından sağlanan finansmanı tüketime harcadığımızı ve hızlı büyümeyle birlikte kırılganlığın da artmakta olduğunu ortaya koyuyor.
Sektörler itibariyle baktığımızda ise geçen yılın ikinci üç aylık döneminden itibaren imalat sanayii büyümesinin, 2002 yılı sonundan bu yana ilk defa, GSYH büyümesinin altına düşmesi ticarete konu mal üreten sektörler üzerinde rekabet baskısının arttığını gösteriyor.
Tüketim malı ithalatındaki artışa dikkat edilmeli
Dış açık
2005 yılında yatırımların GSYH'ye oranındaki düşmeye rağmen iç tasarruf oranının daha hızlı azalması yatırımlarla iç tasarruflar arasındaki farka eşit olan, dış tasarruf kullanımının, yani cari açığın artmasına neden olmuş.
Cari açık ve dış ticaret açığındaki artışın 2006'nın ilk üç ayında da sürdüğünü görüyoruz. Geçen yıl sonunda 23.1 milyar dolar olan 12 aylık cari açık bu yıl şubat sonunda 25.3 milyar dolar olmuş.
Aynı dönemde ülkeye giren yabancı özel kesim fonları 48 milyar dolardan 55 milyar dolara yükselerek rekor kırmış. Dış ticaret açığı ise ilk üç ayda 43.1 milyar dolardan 45.8 milyar dolara yükselmiş. İlk üç aydaki toplam ithalat artışı ise yüzde 13 olmuş.
Buna karşılık, tüketim malı ithalatı yüzde 36 gibi çok yüksek bir artış kaydetmiş. Bu durum yeni yılın ilk çeyreğinde de tüketimin oldukça yüksek seyrettiğini gösteriyor.
İstihdam verilerine dikkat, işsizlik sorunu ciddileşiyor
İşsizlik
2005'deki hızlı büyümeye rağmen standart işsizlik oranı (I) geçen yıla göre değişmemiş. Ancak buna eksik istihdam, mevsimlik çalışanlar ve çalışmak isteyen ancak iş aramayanları dahil ederek hesaplanan türetilmiş işsizlik oranı (II) 0.9 puan artmış. Gerçekleşen yüksek büyümeye ve fert başına gelirin 5.000 doları aşmasına rağmen, bunun geniş kitlelerin refahına yansımadığı şikâyetlerinin nedeni buradan anlaşılıyor. Ocak ayı istihdam verileri de işsizlik sorununun ciddileştiğini ortaya koyuyor.
| Ocak Ayı İşgücü İstatistikleri (Bin Kişi) | | 2005 | 2006 | Değişme | | İşsizlik Oranı (%) (I) | 11.5 | 11.8 | 0.4 | | İşsizlik Oranı (%) (II) | 23.6 | 25.6 | 2.0 | |
Son bir yıldır enflasyon yüzde 7 civarında katılaşıyor
Enflasyon
Türkiye 26 aydır tek haneli yıllık enflasyon rakamlarıyla yaşıyor. Önemli bir başarı. Ancak son bir yıldır enflasyonun yüzde 7 civarında katılaştığı dikkati çekiyor. Mart ayı enflasyon rakamları içinde Merkez Bankası'nın son açıklamasında para politikasının kontrolü dışında olarak nitelediği işlenmemiş gıda, enerji, tütün ve fiyatı yönetilen malları hariç tutan özel kapsamlı endeksin G kategorisindeki fiyat artışının, bir önceki aya göre 1.2 puan artarak yüzde 7.3'e çıkması dikkatle izlenmeli. Döviz sepetinin TL cinsinden değeri düşerken yaşanan bu katılık ve son aydaki artış ekonomide ısınmanın bir göstergesi.
Faiz dışı harcamalardaki artış hedeflerin üzerinde gerçekleşti
Bütçe
Bu yıl uygulanmaya başlayan merkezi yönetim bütçe tanımına uygun olarak geçen yılın ilk üç aylık bütçe verileri bu ay yayımlandı. Böylece bu yılın bütçe harcamalarındaki artışları geçen yılınkilerle karşılaştırma imkânı bulduk. İlk üç ayda faiz dışı harcamalardaki artış, yılın tamamı için hedeflenen artışın oldukça üzerinde. Özellikle sosyal güvenlik harcamalarındaki artışlar, IMF ile yapılacak müzakerelerden ek tedbir kararları çıkabileceğini düşündürüyor.
| Merkezi Yönetim Bütçe Gerçekleşmeleri (Ocak-Mart) | | (Milyar YTL) | | 3 Aylık | Yıllık Artış | | 2005 | 2006 | Artış (%) | Hedef (%) | | Harcamalar | 33.5 | 39.4 | 17.6 | 10.6 | | 1-Faiz Hariç Harcama | 21.5 | 28.1 | 30.5 | 14.4 | | - Sosyal Güvenlik Hazine Yardımları | 5.8 | 8.1 | 40.7 | 0.1 | | 2-Faiz Harcamaları | 11.9 | 11.3 | -5.5 | 1.3 | |
Genel değerlendirme
Nisan ayında yayımlanan veriler ekonominin uluslararası likiditenin baskısı altında kırılganlaşmasının sürdüğünü ortaya koyuyor. Değerlenen TL'nin yarattığı rekabet baskısı altında dış denge hızla bozulmaya devam ederken, içeride de işsizlik artıyor. Yine likidite bolluğu dünyada olduğu gibi bizde de mali disiplini sürdürme ve yapısal sorunları giderme arzusunu azaltıyor. Bütün bu gelişmeler istikrarın sürdürülmesi için dış finansmana olan bağımlılığı artırıyor. Bunu giderecek tedbirler ise henüz ufukta görünmüyor. Bu açıdan IMF ile önümüzdeki ay yapılacak müzakere süreci ilginç olacak.
foztrak@yahoo.com
|
|
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
Sitene Ekle
İletişim Kurumsal
Emlak
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
Bülten
