Herkes düşünce ve ifade özgürlüğü hakkına sahiptir; bu hak serbestçe düşünme, hangi yoldan ve nereden olursa olsun bilgi ve görüş alma, araştırma ve yayma özgürlüğünü içerir.
İnsan Hakları Evrensel bildirgesi |
|
|
|
|
 |
|
|
Tekzibin kötüye kullanılması
Nedim Şener'in AKP İzmir Milletvekili Fazıl Karaman'la ilgili haberi 'yanıt ve düzeltme hakkı'nın kötüye kullanılmasına yol açan çelişkili mahkeme kararlarına somut bir örnek
DERYA SAZAK
Okuru ve haber kaynaklarını gazete yayınlarından doğan "haksızlıklar" karşısında korumanın etkili yollarının başında "yanıt ve düzeltme hakkı" gelir.
Milliyet bu geleneksel meslek ilkesine uymayı "bağlayıcı" bir hüküm olarak anayasasına koymuştur. Esas olan, haberin doğruyu yansıtması, haksız ya da kasıtlı nedenlerle doğabilecek mağduriyetler karşısında ilgili kişi ve kurumlara açıklama olanağı tanınmasıdır.
Ancak bu anlayış son dönemde "yanıt ve düzeltme hakkı"nın gazeteler aleyhinde kullanıldığını gösteren örnekler nedeniyle "haber vermenin önünde bir engel" haline gelmeye başlamıştır. Mahkemelerin verdiği çelişkili kararlar ve ağır tazminat cezaları da bu hakkın kötüye kullanılmasına ortam hazırlamaktadır.
Milliyet Genel Yayın Yönetmeni Sedat Ergin'in Okur Temsilcisi'ne başvurusu üzerine 21 Mart tarihli, "AKP'li vekilden Evcil'e servis" başlıklı haberi inceledik.
Haberde AKP İzmir Milletvekili Fazıl Karaman'ın, Nesim Malki'nin öldürülmesiyle ilgili davada "azmettirici" olduğu gerekçesiyle yargılanan ve hakkında kara para soruşturması yapılan Erol Evcil'in kontrolündeki ERG Metal adlı şirketin mali müşavirliğini yaptığı belirtiliyordu.
İstem önce reddedildi
Nedim Şener imzalı haberde Karaman'ın Evcil'e ait ERG Metal ile sözleşme imzaladığını doğruladığı bilgisine de yer verildi. Ancak Karaman haberle ilgili olarak tekzip isteminde bulundu.
Bağcılar Sulh Ceza Hakimliği, "Basının görevi objektif ve gerçekleri yansıtacak biçimde halkı aydınlatmak, çeşitli konularda kamuoyunu düşünceye sevk etmek için tartışmalar açmak, onu toplumsal ve siyasal oluşumlar üzerine doğru ve gerçeği uygun bilgilerle donatmak, yöneticileri eleştirmek ve uyarmak, bireyleri içinde yaşadığı toplumun sorunları yönünden bilinçlendirmektir" diyerek tekzip istemini reddetti. Karaman aynı haberle ilgili olarak Ankara Sulh Ceza Mahkemesi'nden 'tekzip' kararı çıkarması ise 'hukuk skandalı' niteliğindeydi.
Karara Milliyet'in avukatları itiraz etti. Karaman'ın ilk itirazının esastan bozulduğu, aynı haber hakkında ikinci kez tekzip başvurusu yaptığı, Karaman'ın tekzip metninde, "...Evcil'in şirketinin yeminli mali müşaviri olan şirketin ortağı olduğunu, milletvekilliğinin mali müşavirlik yapmasına engel olmadığını, bunun pratikte birçok örneği olduğu..." şeklinde kendi beyanlarıyla haberi aynen doğruladığı da belirtildi.
Buna karşın mahkeme "...tekzibin kabulü kararında isabetsizlik görülmediği, daha önceki talebin reddine dair kararın usule ilişkin bulunduğu..." gerekçesiyle itirazı reddetti.
Oysa ilk tekzip talebinin reddi kararı, usule ilişkin değildi. Aksine mahkeme, haberin toplumu bilgilendirme, haber alma ve verme sınırları içinde kaldığı, kişilik haklarına saldırı niteliğinde olmadığını kabul ederek talebi esastan reddetmişti.
Milliyet yayımladı
Milliyet Yazı İşleri, 'doğruluğuna' inandığı haberle ilgili tekzibi 'hukuka saygının gereği' olarak yayımladı. Avukat Nurcan Çalışkan, "Fazıl Karaman'dan açıklama" başlığıyla yayımlanan tekzibin arka planındaki, hukuk-siyaset etkileşimine dikkat çekiyor.
Deneyimli muhabirimiz Şener de haber yayımlanmadan önce Karaman'ın görüşünü aldığını belirterek, "Haber, Karaman ile görüştükten sonra yayımlandı. Ertesi gün haber AA'dan da geçti ve gazetede yer aldı. Karaman kendisinin attığı imza ile Evcil'in ERG şirketi için mali müşavirlik yapmayı hakaret sayıyorsa o zaman anlaşma imzalamasaydı" diye görüş belirtti.
Avukat Fikret İlkiz'e göre ulusalüstü sözleşmeler ve yasalarla verilen, kişiye tanınan "cevap ve düzeltme hakkı" diğer insanlara tanınan temel hak ve özgürlükleri yok etme ve hatta böyle bir girişimde bulunma hakkı olarak kabul edilemez:
"Yargı kararlarını her koşulda kendi yararına ve kendi istediği yönde elde etmek amacıyla girişimde bulunmak ya da zorlamak hukuk tarafından korunmaz.
Cevap ve düzeltme hakkını kullandığını ileri sürerek basın yayın hak ve özgürlüklerini zedelemek demokratik toplum düzeni içinde kabul edilemez. Çünkü bu tür girişimler hak olarak korunamaz ve hepimizin ifade özgürlüğünü zedeler. Hakların kötüye kullanılması yasaktır."
Yargıtay kararları var
Hukukçulara göre, tekziplerin duruşma yapılmadan, dosya üzerinden karara bağlanması "itiraz" hakkının kötüye kullanılmasına zemin yaratmakta.
Ancak Türkiye'de "haksız tekzibe" ilişkin Yargıtay kararları da bulunmaktadır. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, bir hastanenin tekzibini yayımlamak zorunda kalan "Batman Doğuş" gazetesinin "haksız tekzip"ten tazminat davası açmasına hak verdi.
Yargıtay, hastanenin tekzibini yayımladıktan sonra gazete sahibi Mahfuz Uyanık'ın açtığı davada tazminatın reddedilmesine ilişkin kararı 20 Ekim 2004'te bozdu.
Yargıtay kararında "Tekzip kararı öncelikle evrak üzerinde alınan kararlardan olup itirazı kabildir. Aksinin iddia edilmesi her an olanaklıdır" denildi.
Ombudsman'ın görüşü:
Şener'in Karaman'la ilgili haberi "yanıt ve düzeltme" hakkının kötüye kullanılmasına yol açan çelişkili mahkeme kararlarını ortaya koyan somut bir örnektir.
Yaptığımız inceleme haberin doğruluğunu gösteriyor.
Milliyet, habercilik açısından üzerine düşeni yapmış. Demokratik toplumlarda özgür basını savunmak, yargının da görev ve sorumluluk alanına girmektedir.
AA'dan Gülen açıklaması
Geçen haftaki "Gülen'e beraat haberinde acelecilik" başlıklı değerlendirmemiz Anadolu Ajansı'nı üzdü. AA Genel Müdürü Hilmi Bengi arayarak haberi incelettiğini ve hatalı bir durum göremediğini anlattı. AA Haber Yayın Daire Başkanı Muzaffer Şahin de bir açıklama göndererek ajansın bugüne kadar hiçbir abonesini yanıltma gayretine girmediğini belirtti ve şu bilgiyi verdi:
"Muhabirimizin doğru ve hızlı biçimde verdiği 'atlatma' haberin acelecilik olarak yorumlanması gazeteciliğin teori ve pratiğine aykırı düşmektedir. Böylesi bir davanın gerekçeli karar metni Milliyet ya da diğer gazetelerin muhabirlerince elde edilseydi haber yapılmayacak mıydı?"
AA'nın haberini zaten içerik yönüyle eleştirmemiştik. İmzalar tamamlanmadan haberin "karar" diye geçilmesindeki "aceleciliğe" dikkat çekmiştik.
Anlaşılan AA muhabiri haberi erken alarak gazeteleri atlatmış!
Cumhurbaşkanı kabul edilir mi?
Yavuz İnandık adlı okurumuz Milliyet'te gözüne çarpan kimi yanlışlıkları iletmiş:
"1- Litvanya Cumhurbaşkanı'nın Başbakan Erdoğan tarafından "kabul edildiği" belirtiliyor. Bildiğim kadarıyla bir devlet görevlisi, şayet kendinden alt kademedekilerle görüşürse buna "kabul etti" deniliyor.
2- Spor bölümü 32. sayfada "Almanlar, şampiyon oldukları 54 ve 74 kupalarının rakamlarını çarpıp 1990'dan çıkarıldığında 2006'ya ulaşılmasını 4. şampiyonluğun göstergesi kabul ediyor" cümlesinde yanlışlık yapmış. Çarpımda çıkan rakam 3996 olduğuna göre burada da dikkatsizlik göze çarpıyor.
3- Nihayet, yazılarını beğeniyle okuduğum Sayın Ercan Güven, sanıyorum dalgınlık eseri olarak, kupanın sürpriz takımı olarak gruptan çıkan Ekvador'u ülkesine göndermiş."
'Bulgar göçmeni'
Ervin Atasoy adlı okurumuz 18 Mayıs tarihli Milliyet'te "Kemal Abiniz sizi temsil ediyor" başlıklı haberde geçen "Bulgar göçmeni" ifadesinden duyduğu rahatsızlığı dile getirerek şöyle diyor:
"Bildiğiniz üzere -size birçok defa yazdık- şahsım ve hemşerilerim adına biz Bulgaristan Türkleri bu tanımlamadan çok büyük rahatsızlık duymaktayız."
Defalarca düzelttiğimiz hatalı yazım konusunda Yazı İşleri dikkatli olmalı.
okur@milliyet.com.tr
dsazak@milliyet.com.tr
Tel: 0212 505 62 03
Faks: 0212 505 68 09
Doğan Medya Center, Bağcılar 34204 İstanbul
|
|
|
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
Sitene Ekle
İletişim Kurumsal
Blog
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
Bülten
