|
|
|
 |
|
|
Kayıt dışı bitmeden işimiz zor
Çeşitleme / Selim Türsen
Ekonomide yaşanan son olaylar dünya hapşırsa Türk ekonomisinin zatürre olduğunu bir kez daha gösterdi. Belki hafif bir grip ile atlatılabilecek bu durum içerideki doktorların beceriksizlikleriyle hastayı yatağa düşürdü.
Dünya ekonomisinin bir belirsizlik dönemine gireceği aylar öncesinden sinyalini veriyordu. Dereyi geçerken at değiştirilmez ama tam bu dönemde Türkiye'de Merkez Bankası Başkanı değiştirildi. Üstüne üstlük Anayasa'yı değiştirme, Cumhurbaşkanlığı ve erken seçim tartışmaları gündemin birinci maddesine oturdu siyasi belirsizlik ortamı yaratıldı.
* * *
Sıcak para güven ortamının azaldığı yerde durmaz, sürü halinde kaçmaya başlar. İlk kaçanlar paçayı kurtarır. Kalanlar ise dövizi balon yaparak, faizi azdırarak Merkez Bankası'nı müdahaleye zorlayıp paralarını kurtarmaya çalışır.
Türkiye kendi kaynakları yeterli olmadığı ve tasarruf oranı çok düşük olduğu için sık sık "sıcak para"nın kucağına düşen bir ülke. Her yıl iş gücüne katılan yaklaşık 700 bin kişiye iş yaratabilmek için ülke büyümek zorunda. Bunun için de iç kaynakları zenginleştirmek, fabrika, banka gibi doğrudan yatırım için gelen dış kaynaklara enflasyonun düşük olduğu güvenli ortam yaratmak gerek.
* * *
İç kaynakları ve tasarrufları artırmak için yapılması gereken en önemli iş de kayıt dışı ekonomiyi çökertmek. Türkiye'de 30 yıl süren yüksek enflasyon döneminde. Karlarını yüksek enflasyona kaptıran iş dünyası vergi kaçırıp, sigortasız işçi çalıştırıp kayıt dışı ekonomiye sığınarak ayakta durmaya çalıştı.
Ancak bugün durum farklı.
Enflasyonda yüzde 60'lı, 80'li dönemler geride kaldı. Yeni durumu sürdürebilmek için kayıt dışını bitirici adımları hızlandırmak gerek. Bunların başında vergileri ve sigorta yüklerini ödenebilecek seviyelere getirmek geliyor. Vergi kaybı olacağı endişesiyle hükümetin bugüne kadar attığı adımlar yeterli değil. Vergi ve diğer yüklerde makul oranlara gelinirse mevcut teknoloji ile kayıt dışındakileri tesbit etmek çok kolay. Örneğin yeni Mercedes otomobil alan birinin ne kadar vergi ödediğini bilgisayar ekranlarında birkaç saniye içerisinde görmek ve hesap sormak mümkün.
Ama bunun için niyet gerek. Oy endişesi taşıyan hükümetler de bugüne kadar kayıt dışını hep savsakladılar. Sonuç ise sıcak paranın kucağına düşmek oldu.
Dışarıdan "gelen sıcak para"yla sık sık çalkalanmak mı, yoksa kayda giren ekonomiden sağlanacak kaynaklarla ekonomisi sağlam bir ülke olmak mı? Yalnız hükümet değil, bütün Türkiye bunun kararını vermek zorunda.
stursen@milliyet.com.tr
|
|
|
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
Sitene Ekle
İletişim Kurumsal
Blog
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
Bülten
