|
 |
|
|
TMO, dünya fiyatından buğday satıyor
Nedim Şener'in Milliyet'te yayımlanan haberinden öğrendiğimize göre, bazı un ihracatçılarının TMO'dan düşük fiyatla aldıkları buğdayı iç piyasaya sattıkları belirlenmiş.
Sayın okuyucularıma neyin ne olduğunu anlatmaya çalışacağım.
Şimdilerde yılda 19-20 milyon ton dolayında buğday üretiyoruz. Bu buğdayın 15-17 milyon ton dolayındaki kısmını tüketiyoruz. Yaklaşık 4 milyon ton dolayında bir buğday fazlamız olduğu tahmin ediliyor. Buğdayı genelde tüccar, uncular, makarnacılar alıyor. Üretici satamadığı buğdayı TMO'ya (Toprak Mahsulleri Ofisi'ne) teslim ediyor. TMO yılda yaklaşık 4 milyon ton dolayında buğday satın alıyor. TMO üreticiden aldığı buğdayı genelde ihraç etmek zorunda kalıyor. Çünkü iç talep yetersiz. Bizim un üreten 1.283 tesisimiz (un fabrikamız) var. Bunların un üretme kapasitesi 38 milyon ton. Türkiye'nin yıllık un ihtiyacı 12 milyon ton. Açık anlatımıyla, ihtiyacımızın 3 misli un kapasitesine sahibiz.
TMO 250 dolardan alıyor
TMO'da buğday, fabrikalarda un öğütme kapasitesi var. Çözüm: Uncuların TMO'dan buğday alarak un ihraç etmeleri.
Burada ise fiyat sorunu ortaya çıkıyor:
TMO buğdayı üreticiden tonu 250-300 dolardan satın alıyor.Halbuki ABD/Kanada/Avustralya buğdayının tonu 200 dolar, Rus buğdayının tonu 140 dolar.TMO tonunu 250-300 dolara aldığı buğdayı 110-145 dolara ihraç edebiliyor.
Uncuların un ihraç edebilmeleri için dünya fiyatından buğday kullanmaları gerekiyor. TMO'nun depolarında buğday dolu iken uncuların ihracat için buğday ithal etmemeleri için, "dahilde işleme rejimi" denilen bir formül bulunmuş.
TMO, un ihraç edecek fabrikalara buğdayı ihraç fiyatıyla veriyor. (Üreticiden tonuna 250-300 dolar ödeyerek satın aldığı buğdayın tonunu 180 dolar dolayında satıyor). Uncular bu buğdayı öğütüyor. Tonunu yaklaşık 210-240 dolardan ihraç ediyor.
Hayalci 145 dolardan alıyor
Geçen yıl (büyük bölümü Irak ve Libya olmak üzere) 2 milyon tonu aşan miktarda un ihraç edildi. Karşılığında ülkeye 500 milyon dolar girdi. (İhraç edilen un için uncular yaklaşık 3 milyon ton buğday kullandı.)
Bu uygulama başladığında uncular önce buğdayı TMO'dan dünya fiyatıyla satın alıyor, daha sonra öğüterek ihraç ediyordu. Bu uygulama değiştirildi. Şimdilerde uncular önce piyasadan buğday satın alarak una dönüştürüyor. Unu ihraç ediyor. Sonra ihracat belgelerini TMO'ya göstererek ihraç fiyatından (düşük fiyatla) buğday satın alıyor. Unu ihraç ettikten sonra TMO'dan düşük fiyatla (ihraç fiyatıyla) satın aldıkları buğdayın tamamını veya kullanmadıkları kısmını iç pazarda, piyasa fiyatıyla satıyor.
Kötü niyet burada devreye giriyor. Bazı un üreticileri, ihraç etmişçesine düzmece belgelerle TMO'dan ucuz buğday alıp piyasada yüksek fiyatla satmaya teşebbüs ediyor. Bu sorun daha çok Doğu sınırından kamyonlarla yapılan un ihracatından kaynaklanıyor.
guras@milliyet.com.tr
|
|
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
Sitene Ekle
İletişim Kurumsal
Blog
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
Bülten
