|
 |
|
|
Aşırı kredi genişlemesi ile gözetim ve denetim politikaları
Küresel ekonomide uzun dönemli gelişmelere baktığımızda dört temel eğilim dikkati çekmekte. 1970'lerden bu yana enflasyon, gelişmekte olan ülkelerdeki de dahil gerilemektedir.
Dünyada son 20 yıldır kriz yaşayan ülkeler hariç yüksek ve daha istikrarlı bir büyüme dikkati çekmektedir. Bunlara karşılık dünyada dış ticaret dengesizlikleri artmaktadır. Diğer taraftan yine mali piyasalarda, kredi ve varlık fiyatlarında, şişme ve sönme döngüleri kararlı bir biçimde var olmaktadır. Şu anda küresel mali piyasalarda 2000'lerin başında başlayan şişme döngüsünü yaşıyoruz.
Şişme dönemlerinde yükselen piyasalarda yaşanan hızlı kredi genişlemesi ve aşırı risk alınması devletin, bankaların, şirketlerin ve hane halklarının, borç ve alacakları arasında vade ve kur uyumsuzluklarına yol açmaktadır.
Paranın ve dövizin bolluğunda dövizle borçlanan, daha sonra döviz azalıp fiyatı arttığında, bunu ödeyemeyecek duruma düşerek devlet bize destek olsun diyen banka, şirket ve bireyleri bu ülkede çok gördük.
Dinamik karşılıklar
Bunu önlemek için şişme dönemlerinde aşırı risk alınmasının önüne geçecek risk yönetme kuralları getirilmiştir. Özellikle bankacılık kesimini ilgilendiren bu kurallar banka bazında risklerin yönetilmesine yoğunlaşmıştır.
Ancak bu kuralların ekonominin tamamına dönük sistemik riskleri azaltma konusunda yetersiz kaldığı görülmektedir. Sistemik risklerin gerçekleşmesiyle ortaya çıkan krizler ise kurallar ne kadar iyi uygulanırsa uygulansın dönüp bankaları vurmaktadır.
Diğer taraftan banka bazında mikro risk yönetim kurallarının, örneğin sermaye yeterliliği oranlarının, şişme dönemlerinde aşırı genişlemeyi desteklediği de ileri sürülmektedir. Bu nedenle özellikle finans alanında, sistemik (makro) risklerin yönetilmesine dönük kuralların getirilmesi de önem kazanmıştır. İspanya'da uygulanan, ileride oluşabilecek genel risklere bakarak daha verilme aşamasında kredi karşılığı ayırma -dinamik karşılıklar- bu amaçla geliştirilen yöntemlerden biridir.
Aşırı risk iştahı
Küresel şişme dönemlerinde kredi genişlemesini ve risklerin birikmesini önlemekte para ve maliye politikalarının, gözetim ve denetim politikalarıyla desteklenmesine ihtiyaç olduğu giderek kabul görmektedir. Ancak her düzenleme gibi bunun da maliyeti ve riski vardır. İstenen sonucun alınması çok iyi yönetişim ve uzmanlık gerektirmektedir.
Bu uygulamalar düzenleme otoritesi ile vergi otoritesi, Merkez Bankası, Hazine, muhasebe otoriteleri, bankacılar ve şirketler arasında ciddi çatışmalara neden olabilmektedir. Ayrıca işler iyi giderken kimse oyunbozan olmak istememektedir. Bu nedenle para, maliye ve düzenleme otoriteleri arasında koordinasyonu sağlayacak ve makro riskleri değerlendirecek, kurumsal açıdan güçlü bir altyapının kurulması gerekmektedir.
Buradan yanlış para ve maliye politikaları sonucunda ortaya çıkan her sorunun bankacılıktaki gözetim ve denetim politikalarıyla çözüleceği sonucu çıkarılmamalıdır.
Ama küresel bolluk dönemlerinde yaşanan aşırı risk iştahı ve hızlı kredi genişlemesine karşı önlem alınması, gözetim ve denetim politikaları alanına risklerin iyi yönetilmesi çerçevesinde girer.
foztrak@yahoo.com
|
|
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
Sitene Ekle
İletişim Kurumsal
Blog
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
Bülten
