|
 |
|
|
Mayısta kriz mi oldu?
Birkaç gün önce büyük bir Fransız bankasının üç ekonomistiyle Türkiye'yi konuşuyorduk. Kıdemli olanı "Önce krizi konuşalım" deyince, ben 2001'i kastediyor sandım. Meğer bu mayıs ayında olanları kastediyormuş. İtiraz ettim: "O kriz değildi. Kriz 2001'deydi" dedim. O da bana karşı çıktı, "Mayısta olanları biz kriz olarak görüyoruz" dedi.
Krizin koşulları belli. Mali sistemde kırılganlıklar olacak. Ciddi bir cari açık olacak. Ya da çok büyük boyutta bir dış borç. Yüksek bir kamu açığı, ya da çok ciddi boyutta bir kamu borcu olacak. Yani kriz ya kamu açığından ve enflasyondan kaynaklanacak, ya da dış açıktan ve dış borçtan. Yahut da her ikisinden.
Çoğu kriz unsuru yok
Oysa Türkiye ekonomisinde 2001'de bu illetlerin hepsi vardı. Fakat şimdi cari açık hariç, hiçbiri yok. Mali sistem reforme edildi. Kamu açığı yerine bütçe fazlası var. Kamu borcu milli gelir içinde hızla düşüyor. Özelleştirme büyük ölçüde yapıldı. Reformların çoğu tamamlandı. 17 çeyrektir büyüme hızı yüksek... Bununla beraber mayısta yaşananlar küçümsenmemeli. Dışarıdan kaynaklandı diye göz ardı edilmemeli. Mayıs-haziran arası döviz kuru yüzde 20 değer kaybederken, TL faizler de yüzde 50 kadar (yüzde 13'ten yüzde 21'e) yukarı gitti.
Aşağıdaki tablo cari işlemlerin finansman hesabını gösteriyor. İlginçtir, biz mayısta çalkantının başladığını düşünüyorduk. Oysa mart ayında alacaklarda (yani yurtdışına çıkan paralarda) bir miktar artış olmaya başlamış. Ve bu mayısa dek sürmüş. Yabancıların çıkışları ise az da olsa nisanda başlamış. Ancak 647 milyon dolarlık bonolardan çıkış hissedilmemiş bile. Bununla beraber, mayısta 2.9 milyar dolarlık, ardından hazirandaki 1.1 milyar dolarlık çıkışlar ortalığı darmadağın etmeye yetmiş.
| | Ödemeler dengesi | Ocak-Tem. | | Finans hesabı | 27623 | | Yurtdışında doğrudan yat. | -107 | | Yurtiçinde doğrudan yat. | 9124 | | Portföy hesabı-varlıklar | -305 | | Portföy hesabı-yüküm. | 1065 | | Hisse senetleri | 1332 | | Borç senetleri | -267 | | Diğer yatırımlar-varlıklar | -3954 | | Bankalar | -3697 | | Diğer sektörler | -256 | | Diğer yatırımlar-yüküm. | 21800 | | Bankalar | 7390 | | Diğer sektörler | 15416 | |
Cari açık büyük sorun
Mayıs ayının bir başka özelliği de bankaların yurtdışına yaptıkları transferlerdeki yoğunlaşma olmuş. Gerek yurtiçindeki bankaların ödemeleri, gerek bazı yabancı bankaların para çekişleri piyasaları etkilemiş. Mayıs ayında bunun boyutu 2.4 milyar doları bulmuş.
Haziran ayında bankaların yurtdışı alacaklarındaki azalma hızlanmış; 2.5 milyar dolardan fazla olmuş. Yani dışarıya ödemeler yapılmış. Borçları ise 2.3 milyar dolar artmış. Çünkü bir o kadar kredi elde edilmiş.
Rakamlara baktığımızda, özellikle içerideki sıcak para stokuyla karşılaştırdığımızda, çıkan paranın büyük olmadığı görülüyor. O zaman bu denli çalkantı yaratmasının nedeni ne olabilir? Tabii ki kırılganlık. Ve bu kırılganlık da cari açığın büyüklüğünden kaynaklanıyor.
Kimse de bizi AB'ye üye olan ülkelerle karşılaştırmasın. Bizim şu anda ne zaman gireceğimiz bile belli değil. Hayalle peynir gemisi yürümez.
hgunes@milliyet.com.tr
|
|
|
 | Taha AKYOL | | İslam nereye?
EVVELA, Amerika'nın hataları ne olursa olsun,... | |  | Çetin ALTAN | | Vazgeçilmiş bir kertenkele yuvası
Galatasaray-Bordeaux maçı, bizim Cimbom'un go... | |  | Melih AŞIK | | Basın ve Başbakan
Terör tehlikeli tırmanışını sürdürüyor... Kan... | |  | Fikret BİLA | | Org. Büyükanıt: PKK Koordinatörü çirkin bir isim
ABD'nin, PKK ile mücadele için görevlendirdiğ... | |  | Hasan CEMAL | | At izi it izi!
Demokratik Türkiye Partisi DTP, PKK'ya ateşke... | |  | Güneri CIVAOĞLU | | Olimpiyat'ta cinnet
Olimpiyat Stadı'nda bir "çılgınlık" anına tan... | |  | Can Dündar | | Katilimiz fakirlik mi?
Hamit Köse'nin oğlu 1995'te şehit düşmüş, El... | |  | Hurşit GÜNEŞ | | Mayısta kriz mi oldu?
Birkaç gün önce büyük bir Fransız bankasının ... | |  | Doğan HEPER | | AKP'nin sevabı ve günahları
BU yıl ikinci çeyrekte büyüme sürpriz yaptı. ... | |  | Semih İDİZ | | AB'de bazılarını 'Türkiye'yi kaybetme' korkusu sardı
Nisan 2007'de yapılacak cumhurbaşkanlığı seçi... | |  | Sami KOHEN | | İran "bölgesel güç" olma çabasında
"IRAK halkının oylarıyla kurulan Irak hükümet... | |  | Hasan PULUR | | Sanki herkes kör, âlem sersem!
BU işte bir iş var! | |  | Derya SAZAK | | Artık yeter
Demokratik Toplum Partisi'nin (DTP) PKK'dan s... | |  | Meral TAMER | | Berlusconi'den İstanbul'a çevre ofisi
Dün gazetede bir konuğum vardı: Merkezi Macar... | |  | Osman ULAGAY | | Marx'ın rüyasına doğru
Karl Marx bugün dünyaya dönebilseydi, yaşanma... | |  | Güngör URAS | | Faiz arttıkça ülke 'güllük gülistanlık' oluyor
Batı ülkelerinde merkez bankaları faizi artır... | |  | Serpil YILMAZ | | Dubai ile "büyük buluşma"
Türkiye'de ilk kez düzenlenen, Birleşik Arap ... | |  |  | M. Ali BİRAND | | PKK ateş kesmezse...
DTP, ilk defa PKK'ya bir çağırıda bulundu ve ... | |
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
Sitene Ekle
İletişim Kurumsal
Blog
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
Bülten
