Herkes düşünce ve ifade özgürlüğü hakkına sahiptir; bu hak serbestçe düşünme, hangi yoldan ve nereden olursa olsun bilgi ve görüş alma, araştırma ve yayma özgürlüğünü içerir.
İnsan Hakları Evrensel bildirgesi |
|
|
|
|
 |
|
|
'Yurttaş gazeteciler'
İnternet çağında kendi sitelerini oluşturarak haber ve yorum yazan blogların sayısı çığ gibi büyüyor. ABD'de 12 milyon blogcu var. Blogcuların gazeteci sayılıp sayılmayacağı tartışılıyor
DERYA SAZAK
Merkezi New York'ta bulunan Televizyon ve Radyo Müzesi'nin uluslararası Danışma Kurulu toplantısı geçen hafta İstanbul'da Doğan Medya Grubu'nun ev sahipliğinde yapıldı.
Gündemdeki ilgi çekici tartışmalardan biri de, internet çağında medyanın yeni öncüleri diye anılan 'yurttaş gazeteciler'in artan önemiydi. İnternette kendi sitelerini oluşturarak haber ve yorum yazan blogların sayısı çığ gibi büyüyor. ABD'de 12 milyon blogcu var. Televizyon ve Radyo Müzesi Müdürü Pat Mitchell'ın da konuşmasında belirttiği gibi Güney Asya'yı vuran tsunami'den 11 Eylül'e, uzay mekiğinin düşmesinden Londra metrosunun bombalanmasına kadar pek çok olayda, 'yurttaş gazeteciler' diye anılan sıradan insanların çektiği görüntülerin etkisi, gerçek gazetecilerin önüne geçebiliyor.
İnternet gazeteciliği bu hızla yayılırsa 21'inci yüzyılın ilk çeyreğini geçmeden yazılı basının son bulacağı varsayımları gerçek mi olacak? Medya yöneticileri ve iletişimciler, televizyon çıktıktan sonra radyodan vazgeçilmediğinden hareketle, "Gazeteler de ölmeyecek" diyorlar. Geleneksel medyanın gücünü koruması, yeni rakiplerle baş etmesine bağlı.
Bloglara ödül
ABD'de gazetelerle internet blogcuları arasındaki yarış 'ödüllere' konu olacak biçimde hızlandı.
The New Yorker'de 'Ahkâm kesme ateşiyle yanıp tutuşan milyonlarca Amerikalı internet sayesinde bu olanağa sahip olduklarını biliyorlar' diye yazan Tennessee Üniversitesi hukuk profesörü Glenn Reynolds'un makalesi hayli çarpıcı. Kendisi de ABD'nin önde gelen bloglarından birinin yöneticisi olan Reynolds ilginç bilgiler aktarıyor:
"Son günlerde herhangi bir basın kuruluşuyla bağı olmayan insanların, sadece kendi blog siteleri için hazırladıkları haberlerden bazıları 'büyük gazetecilik başarısı' şeklinde ödüllendiriliyor.
PEW İnternet ve Amerikan Yaşam Projesi'nce yayımlanan bir araştırmaya göre ABD'de 12 milyon blogcu var ve bunların yüzde 24'ü blogculuğu gazeteciliğin dalı olarak tanımlıyor. Bu oran, kendisine gazeteci diyen 4 milyon Amerikan blogcusuna denk gelmekte. ABD sınırları dışında internet yapanları da sayacak olursanız, son 10 yılda gazetecilik mesleğinin bin kat büyüdüğünü fark edeceksiniz.
Çoğu blogcu, peşinde olduğu şeyin sadece kendini ifade etme olduğunu savunuyor. İnternet gazetecilerinden duyduğumuz büyük iddiaların dışında kalmaya çalışıyorlar."
Yurttaş gazeteciliği
ABD'nin etkin dergilerinden The New Yorker'da yayımlanan makalede Nicholas Lemann, 'yurttaş gazeteciliği'nin geleceğini de irdeliyor:
"İnternet gazeteciliğinin geleneksel medyanın yerine geçtiği retoriğini daha da güçlendiren kategori ise 'yurttaş gazeteciliği.'
Yurttaş gazeteciliği, herhangi bir gazete ya da yayın kuruluşunda çalışmayan kişilerin internet üzerinde üstlendiklerine benzer fonksiyonları deniyor. Bu kişiler, çalıştıkları ve yaşadıkları yerlerde olup bitenleri araştıran, daha fazla bilgi sağlayan, güvendiğimiz haber kaynaklarından daha detaylı tablo çizen, gerçek gazetecilerden etkilenmiş amatörlerden oluşuyor. Bu arada, gazetecilerin odaklandığı abartı ve sansasyondan da bizleri kurtarıyorlar.
Peki, yurttaş gazeteciler bize nasıl bir fayda sağlıyor. Bu zor bir soru, çünkü kendilerini blogculuğa sonuna kadar adayanlar bu yeni iletişim dalıyla ilgili tereddütleri olanlara söz hakkı tanımayarak hayatı onlar için daha zor kılıyorlar. Tabii ki hiçbir geleneksel gazeteci, sıradan vatandaşları kabul etmeyen elit bir tabakanın üyesi olduğunu, yurttaş gazetecilerin yüzüne vurma tuzağına henüz düşmedi."
Amerikalı profesör, amatör gazetecilere internet üzerinden etkinlik ve şöhret yolunu açan haberler üzerinde de duruyor. Makalesine 'kazara basın!' başlığını koymuş olması, 'yurtttaş gazeteciler'e yönelik eleştirinin ifadesi:
"Acaba internet, bir reddedilenler sergisi mi, yoksa orijinal fikirlerin sıralanmasında hâlâ aynı örneklerin kullanılıyor olması akıllarda bazı şüpheler mi uyandırmalı?
Kariyer bitirdiler
Blogcular "60 Dakika" adlı televizyon programında yayımlanan Başkan Bush'un askerlik görevini tam olarak yerine getirmediğini öne süren raporun sahte olduğunu ortaya çıkararak ünlü gazeteci Dan Rather'in kariyerini sona erdirdiler.
Fakat görünen o ki, en iyi internet gazeteciliği daima bir kazanın ürünü. Blogcuların emeklerinin sonuç vermesi için, meraklı ve gerekli teknolojiye sahip bireylerin, ani bir felaketin tam ortasında olması şart. Geçen yaz Londra metrosu bombalandığında, 2004'te tsunami Güney Asya'yı vurduğunda elimize ulaşan ilk fotoğraflar profesyonel gazetecilerden değil, blog sitelerinden gelmişti."
okur@milliyet.com.tr
dsazak@milliyet.com.tr
Tel: 0212 505 62 03
Faks: 0212 505 68 09
Doğan Medya Center, Bağcılar 34204 İstanbul
|
|
|
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
Sitene Ekle
İletişim Kurumsal
Blog
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
Bülten
