|
 |
|
|
Diplomatın görevi kavga değil ikna etmektir
Şu sıralar memleketine dönmekte olan Britanya sefiri Sir Peter Westmacott'un hem niyeti müspet hem de üslubu ustacaydı. Avrupa Birliği'nin Ankara nezdindeki temsilcisi Hans Jörg Kretschmer ise başından beri kavgacılığıyla dikkati çekti
Fax: (0312) 427 20 64
İki misyon şefi şu sıralar Ankara'dan ayrılıyor. Bunlardan biri, Sir Peter Westmacott, Britanya'nın Ankara'daki büyükelçisi, değerli bir diplomat. Şark ve Garp kültürüne ve edebiyatına vakıf biri. Başarılı bir dönem geçirdi ve kendini sevdirdi. Hans Jörg Kretschmer ise Avrupa Birliği'nin Ankara nezdindeki temsilcisi. Başından beri kavgacı üslubuyla dikkati çekiyor.
Elinizde kozlarınız da olsa böyle bir üslupla çok yol alamazsınız. Kretschmer AB'nin öncü motor ülkesinden, harp sonrası gençliğin dünya görüşüyle o ülkenin geleneksel üslubunu bir arada götürüyor.
AB delegasyonunun başkanları gerçi büyükelçi değildirler ama bizim başkentimizde önemli büyükelçiler gibi muamele görürler. Brüksel'den yollanan bu memurların diplomasi ile pek ilgisi yoktur; daha önce Karen Fogg bir hayli gaf yapmıştı. Ama Fogg hiç değilse Türkiye'de bir şeyler yapmak, bir uzlaşma sağlamak gibi safdil bir gayret içindeydi.
Kretschmer'in pek Fogg gibi olduğu söylenemez. O AB'nin, daha doğrusu AB'nin içinde yeni Alman entelektüellerinin benimsediği bir dünya görüşüne sahip. Çok kesin bir kimlik sanılır ama tarifi iyi yapılmamış bir Avrupalılığı benimsemişlerdir. Bu Avrupalılık bütün AB ülkelerinde ulusal kimliğin garnitürüdür. Almanya'da ise olumlu ve olumsuz yanlarıyla kazınmış bir ulusal geçmişin yerine konur.
Demokrasi sorunu
İşin tatsızlığı da burada. Bu yeni din ve kimlik her mevki sahibi ve eline kalem geçireni amansız bir vaiz haline getirir. Şimdiki vaizler eskilerin aksine Alman uygarlığı adına değil, AB adına konuşuyorlar. Kretschmer dört yılda koca bir ülkenin demokratikleşme ve modernleşmeyi beceremediğini söylüyor. Sınıfını iyi yetiştiremeyen bir öğretmenin burukluğunu taşıyordu. Kretschmer kendi bağnazlığı içinde bazı soruları sorabiliyor. Önemli olan bizim hiç soru sormamamız.
Sorunun biri, demokrasinin bir toplumda nasıl gelişip yerleşeceğidir. Yüksek ateşte abdest suyu kaynatma hızıyla demokrasi olgunlaştırılmaz. Maltızda saatlerce pişirir gibi içten içe olması ve sabırla izlenmesi gereken bir süreçtir. Tarih yapmaya meraklı birçok lider taslağından çok, isimsiz kahramanların yani halk çoğunluğunun gayreti ve uzlaşması ve uyumuyla gelişip gerçekleşir.
Birçok kimsenin aksine "adam olmaz" denen milletimizin Tanzimat'tan beri önce kanun devletini sonra da hukuka dayalı demokrasiyi geliştirme yolunda hiç de küçümsenmeyecek adımlar attığını düşünenlerdenim. Aslında kıta Avrupa'sıyla Anglosakson dünya arasında da büyük farklar vardır. Birinde demokrasi ne kadar çoğunluğun riayet ettiği bir usul olarak gelişmişse; kıtada kan ve ateşe dayalı gelişmeler umulmadık çöküntü ve sapmalarla aslında tarih yolunda geciken bir yürüyüştür.
Tanzimat'tan beri kanun devleti olma çabasındayız; usulsüz vergi toplanmasını önlemeye, köylü kitlelerinin usulsüz çalışmaya yani angaryaya sevkini kaldırmaya, zulüm ve yargısız infazı önlemek için mücadele eden bürokratlarla bir hayli yol aldık. Başarısız da olsa, Birinci Mebuslar Meclisi toplandı, gayet olgun toplantılarla akıllıca kanunlar çıkardı; II. Meşrutiyet'te sonu skandalla gelse de çok partili hayatı tanıdık. 1924 ve 1930'larda bu deney tekrarlandı.
Artık ihtiyarlayan bir nesil 1946'dan beri süregelen çok partili hayattan başkasını tanımıyor. 27 Mayıs 1960 darbesinin çok acı ve yer yer gülünç yönleri vardır ama bazı temel kurumların anayasalaştığı ve yerleştiği açıktır. İsmi telaffuz edilemez Marksizm, tıpkı Batı demokrasilerindeki gibi 1965'te bizim meclisimizde de gruplaşmıştır. Bazı grotesk örneklere rağmen Türkiye solun da tadına vardı. Buna tepki de sert oldu. Dehşet olaylar yaşandı ama tarihin bu safhasını İspanya ve Yunanistan gibi lüzumsuz ve milletin belkemiğini kıran iç savaş girdabına yuvarlanmadan atlattık.
Hıristiyanlıktan kalma adetler
Bu gelişmeler olurken AB'nin ismi ve cismi ortada yoktu. Türkiye infaz sistemini değiştirirken, idam cezaları üzerinde ciddi tartışmalara girişirken AB'nin telkinleri mevcut değildi. Dış seyahatler mali sınırlama dışında her zaman serbestti. Basın hürriyetini 1945-75 arası gazetelerini izleyenler görürler. Dış politikayı tartışmak 1960'a kadar bir tabuydu, yavaş yavaş o da meclislerin gündeminde yer aldı.
Kretschmer gibi temsilciler iki yılda bulundukları ülkeyi kendilerine göre düzenleyecek bir misyon yükleniyor; bazı yerli AB'ciler de onların etrafında yer alıyor. Her ideale ve siyasi seçime ancak saygı duyulur. Ama şu gerçeği bilmeliyiz; koca bir ülkeyi -velev çok antidemokratik de olsa- iki yılda demokrat(!) yapmak ancak putperest kabileleri vaftiz eden yarı gerçek Apostel yani havari hikayeleriyle büyüyen kimselerin tasavvur edeceği bir misyondur. Bazı muğlak tarihi olay ve kişileri sulandırarak menkıbeye çeviren hikayeleştiren bir kültürün insanlarına has hüsnükuruntudur.
Modern siyasi hayatta Hıristiyanlıktan kalma bazı adetler vardır. Bunları izleyenler çok modern davranışlar içinde olduklarını sanabilirler. Bir düşünürün değindiği gibi; kilisedeki confession yani günah çıkarma siyasal özeleştiriye veya dini akideler tartışılmayan birtakım mütearifelere dönüşür. Bir kilise tabiri olan "karizma" birtakım siyasal bilimci ve politikacılar tarafından şahsın putlaştırılması için kullanılır.
Güneri Cıvaoğlu'nun deyişiyle köşeli düşünce ve sert üsluplu Kretschmer'in başkentteki faaliyet dönemini, onun gibi şu sıralar memleketine dönmekte olan Britanya sefiri Peter Westmacott örneğine bakarak değerlendirmeliyiz. O da Türkiye'nin AB üyeliği için didiniyor ama hem niyeti müspetti hem de üslubu ustacaydı ve AB ülkeleriyle Türkiye arasında dönem başkanlığı sırasında fevkalade ilişkiler kurdu; kırılan ilişkileri onardı. Bir diplomatın görevi kavgacı bir üslupla iş görmek değil, barışçı ve uzlaşmacı bir ortam yaratmak ve ikna etmek olmalı. Tabii bu memurların nasıl bir geleneğe istinat ettikleri çok önemlidir. Gelenek zenginse olumlu ve başarılı diplomat daha kolay yetişir.
|
|
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
Sitene Ekle
İletişim Kurumsal
Blog
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
Bülten
