|
 |
|
|
Arabistanlı Lawrence sendromu
İngiliz istihbaratının yetiştirip Ortadoğu'ya gönderdiği Arabistanlı Lawrence ile ilgili testusa buyur ola bu hafta
88 sene önce bugün 1 Ekim'de Şam elimizden çıkmıştı. Kaynaklara göre I. Dünya Savaşı'nda Ortadoğu'da 1 milyon İngiliz askeri vardı. 3 bin 500 kadar da Bedevi isyancı. Osmanlı'nın yenileceğini anlayan ve İngilizlerden destek gören Mekke şerifi Hüseyin Bin Ali güya Arap isyanını başlatmıştı. Halbuki ta savaşın sonuna kadar Türkler çölde çökertilememişti. Ama savaş bitince Şam'ı terk etmek durumunda kalan Osmanlı ordusunun boşluğunda Hüseyin'in oğlu Faysal isyancıların başında, devesinin sırtında... Ve ona eşlik eden... Üstü açık arabasıyla T.E. Lawrence nam-ı diğer Arabistanlı Lawrence ellerini kollarını sallayarak şehre girdiler.
Güya Arap isyanı sayesinde Suriye bağımsızlığına kavuşmuştu. Yüzyılın başında sallanmaya başlayan iki imparatorluktan kaybedenler safındaki Osmanlılar çökmüş, İngilizler ise hileli hurdalı manevralarla bölgede kukla krallıklar yaratabilmişlerdi. Gerçekte yine Araplar kaybetmişti. İngiliz savaşıydı bu, Arap rolü dramatize edilmişti. İşte Arabistanlı Lawrence efsanesi bu dramatizasyonun sonucuydu.
ABD'de yapılan bir ankette yüzyılın en medyatik halk kahramanı olarak James Dean ile birlikte Arabistanlı Lawrence seçilmişti. Muamma dolu... Maceraperest... Entrikacı... Eksantrik... İngiliz istihbaratının yetiştirip bölgeye gönderdiği bir casustu başlangıçta. Giderek kendini aşmış, Arap isyanını başlattığını sanmıştı. Araplarla yaşamını yanılsamalarla anlatan birçok kitap yazdı. Tezlerinin hemen tümünün çürütülmesine karşın o hâlâ bir efsane.
Araştırmacılara göre, bu illüzyonun hayranı kesilmiş pek çok yazar çizerin temel hataları neydi? Emperyalizmi analiz etmek ve halkların bu idareyi neden kabullendiklerini araştırmak yerine kişileştirmelerle yetinmek! Lawrence'ın kendisinin hakikaten Arapların kurtarıcısı olduğuna inanışına "Arabistanlı Lawrence sendromu" adı verilmiş. Bence emperyalizm mekanizmasını örtbas eden kişileştirmeler için kullanılabilecek bu tanımın görüntülerinden birkaçına buyur ola bu testusta bu kez de...
1- Onu yüzyılın dahisi ilan eden Churchill gibi siyasiler mi sadece? Arabistanlı Lawrence yaklaşık 100 yıldır pek çok tanınmış edebiyatçı için model oldu. Aşağıdakilerden hangisi kendisini Lawrence'ın manevi evladı olarak görüyordu?
a. Albert Camus
b. Jean-Paul Sartre
c. Simone de Beauvoir
d. Andre Malraux
2- Aşağıdaki ünlü oyun yazarlarından hangisi Lawrence hakkında piyes yazmamıştı?
a. William Shakespeare
b. George Bernard Shaw
c. Christopher Isherwood
d. Terence Rattigan
3- Arabistanlı Lawrence tek değildi. O ve onun Kahire'deki kadın versiyonu Çölün Taçsız Kraliçesi Gertrude Margaret Bell gibi casuslar İngiliz istihbaratı tarafından doğuya hangi kamuflaj altında gönderiliyordu?
a. Dadı olarak
b. Doktor olarak
c. Toplam kalite yönetimi uzmanı olarak
d. Arkeolog olarak
4- Arabistanlı Lawrence sendromunun paradokslarından biri olarak, Osmanlı ordusunu yıpratmak üzere bulduğu söylenen gerilla taktiğinin kime ilham verdiği iddia ediliyor? Not: O saldırı için kullanıyordu, sorunun yanıtındaki ise daha çok savunma amacıyla.
a. Mao Zedung
b. Che Guevara
c. Halen Irak'taki direniş grupları
d. Hepsi veya hiçbiri
5- Arabistanlı Lawrence, Mekke şerifi Hüseyin Bin Ali'yle Arap isyanını başlatmaya soyunduğunda ülkesinden motorize birlik kurmak için hangi marka otomobil istemişti?
a. Porsche
b. Ferrari
c. Mercedes
d. Rolls Royce
6- Kendisini Arabistan'ın kurtarıcısı ilan eden Lawrence hakkında tevatür o denli çok ki. İddiaya göre Lawrence kendisini aldatılmış hissediyormuş. Hangi konuda?
a. Mekke şerifi Hüseyin Bin Ali Osmanlılarla gizlice anlaşmış
b. Churchill onun Paris Barış Konferansı'na katılmasını engellemiş
c. İsrail'in kurulması, Beyrut ve Suriye'nin Fransızlara terk edilmesi kararlarından haberi yokmuş
d. Lowell Thomas adlı film yapımcısı 1917'de çektiği filmle onu dünya çapında star haline getirmiş ve bütün mahremiyetini açığa vurmuş
7- Arabistanlı Lawrence'ın insanda bulunduğuna inandığı ikinci hayvan içgüdüsü neymiş?
a. Sadizm
b. Sadakat
c. Sürat
d. Şiddet
8- 1935'te Hitler'in görüşme teklifine olumlu yanıt telgrafını çekip evine dönerken siyah bir kamyonla çarpışma sonunda ölen sürat tutkunu Arabistanlı Lawrence'ın kaza sırasında kullanmakta olduğu motosikletin markasını kestirebilecek misiniz?
a. BMW (Bayerische Motoren Werke)
b. BSA (Birmingham Small Arms)
c. Brough Superior
d. Harley Davidson
Yanıtlar: 1) d, 2) a, 3) d, 4) d, 5) d, 6) c, 7) c, 8) c.
|
|
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
Sitene Ekle
İletişim Kurumsal
Blog
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
Bülten
