|
 |
|
|
İç borçlar ne oluyor?
Krizden bu yana dış borçların sürekli arttığı ve milli gelir içindeki payının yükseldiğini geçen hafta yazdık. Bu artışın daha çok özel kesimin aşırı borçlanma iştahından kaynaklandığını biliyoruz.
Kamu kesiminin dış borçları ise milli gelir içinde küçülüyor. Ancak bu küçülmeye rağmen, kamunun da iç borçları artıyor. Oysa çok ciddi bir mali disiplin uygulandığı da gözleniyor. Her yıl milli gelirin yüzde 6.5'i kadar faiz dışı fazla üretilmeye çalışılıyor. Son 5 yıldır milli gelir içinde ortalama yüzde 5.9 kadar faiz dışı fazla üretilmiş. (Bu yıl belki bu yüzde 6.5'i de aşacak)
Bu tasarrufların toplamı son 5 yılda 71.5 milyar doları buluyor. Bununla kamu borçlarının ödendiği malum. Oysa aşağıdaki ilk tabloda kamunun dış borçlarının azalmadığı görülüyor. Kamu dış borcu 2002 yılı düzeyinden aşağıda değil. Sadece milli gelir hızla büyüdüğü için ve döviz kuru sabit kaldığı için kamu dış borcunun milli gelire oranı hızla azalmış. Dış borçlar düzey olarak azalmadığına göre, 71.5 milyar dolarla iç borçların ödendiği akla geliyor.
Fakat aşağıdaki tabloya bakıldığında da görülüyor ki, bu kadar ödemeye rağmen 2002 yılından bu yana milli gelir içinde iç borçların payı azalmamış. Net iç borç stoku 2002 yılında yüzde 46.3'müş, 2005 yılı sonunda da yüzde 46.8 olmuş. Hatta 2004'e göre artmış.
Borçlarma maliyeti yüksek
Bunun nedenini anlamak güç değil. Ülkemizde borçlanma maliyeti çok yüksek. Bir yandan anti-enflasyonist politikalar izlenirken, diğer yandan iç borçları azaltmak elbette kolay değil. Faizin bir ucu fiyatlara fren yaparken, diğer ucu borca dokunuyor.
Kimileri Merkez Bankası (MB) faizi düşürsün diyor. Ama dün Ercan Kumcu köşesinde yazmış; bono faizleri ile MB faizi arasında bire bir bağ yok. Konu son derece önemli. Çünkü Türkiye hâlâ yüksek borçlu ülkeler arasında sayılıyor.
| | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 Q1 | 2006 Q2 | | Kamu dış borcu | 63.618 | 69.503 | 73.825 | 68.114 | 68.960 | 66.899 | | K. Dış Borç/GSMH | % 32.1 | % 21.9 | % 17.4 | % 8.5 | (% 18.4) | (% 20.6) | |
| | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 Q2 | | Toplam kamu net borç stoku (I-II-III-IV) | 159.521 | 215.673 | 250.815 | 271.839 | 269.148 | 261.774 | | I- Toplam kamu borç stoku (brüt) | 189.314 | 256.811 | 296.866 | 331.721 | 348.439 | 367.212 | | A- İç borç | 125.458 | 154.798 | 201.319 | 233.864 | 257.535 | 260.480 | | B- Dış borç | 63.857 | 102.013 | 95.547 | 97.857 | 90.905 | 106.732 | | Merkezi yönetim | 55.746 | 92.837 | 88.420 | 92.046 | 86.738 | 102.872 | | II- Merkez Bankası net varlıkları | 22.854 | 25.375 | 24.733 | 27.891 | 30.793 | 44.948 | | Net dış varlıklar | -2.324 | 13.660 | 17.262 | 23.048 | 49.480 | 69.481 | | III- Kamu mevduatı | 4.757 | 10.808 | 12.388 | 18.674 | 30.470 | 39.689 | | Merkezi yönetim | 955 | 4.975 | 4.800 | 7.918 | 18.701 | 27.457 | | Diğer kamu | 3.802 | 5.833 | 7.588 | 10.756 | 11.769 | 12.232 | | IV- İşsizlik Sigortası Fonu net varlıkları | 2.182 | 4.954 | 8.929 | 13.317 | 18.029 | 20.802 | | Net dış borç stoku | 66.180 | 88.353 | 78.284 | 74.809 | 41.425 | 37.251 | | Net iç borç stoku | 93.340 | 127.321 | 172.531 | 197.029 | 227.723 | 224.523 | | Net iç borç stoku | % 52.9 | % 46.3 | % 48.4 | % 45.9 | % 46.8 | % 50.1 | |
hgunes@milliyet.com.tr
|
|
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
Sitene Ekle
İletişim Kurumsal
Blog
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
Bülten
