|
Öngörülen talep azalması küresel bozulmayla olur
Yayımlanan 2007 Programı gösteriyor ki, bu kamu dengeleri ile gelecek yıl, programlananın tersine kırılganlıklar daha da artacak. Küresel şartlarda bozulma olmazsa öngörülen talep azalmasına ulaşılamaz
RAKAMLAR NE DİYOR?
'Kırılganlık önlemi' vurgusu
Dünya ekonomisi
Geçen ay 2007 Programı ve Bütçesi yayımlandı. Bu çerçevede hem 2006 yılı ekonomik büyüklüklerine ilişkin resmi gerçekleşme tahminleri ve 2007 hedef ve öngörüleri yayımlandı. Programın dünya ekonomisine ilişkin öngörüleri büyük ölçüde son yayımlanan IMF'nin 2006 ve 2007 tahminleri çerçevesinde yazılmış.
Ancak hükümetin metni olan programda şu paragrafın yer alması oldukça ilginç.
"Yükselen piyasa ekonomileri ve diğer gelişmekte olan ülkeler açısından bakıldığında mali disiplinini sağlayamayan, büyük cari açık veren ve enflasyon beklentilerini kontrol altında tutamayan ülkelerin diğerlerine göre daha riskli bir konumda olduğu ve uluslararası mali piyasalarda artan faiz oranlarından ve likidite darlığından etkilendikleri görülmektedir. Bu çerçevede, söz konusu ülkelerde başlıca politika önceliği, mevcut büyüme hızını koruyacak ve dış şoklar karşısında kırılganlıklarını azaltacak önlemleri almaktır."
Fiyat, dolarla düşürülmeyecek
2007 yılı hedefleri
Hükümetin iki yıl sonra 2006 yılında çift haneli rakamlara çıkan 12 aylık TÜFE artışını 2007'de yeniden yüzde 4'e çekmeyi hedeflediğini görüyoruz (Tablo 1). Aynı zamanda son 4 yılda sürekli artan ve 2006'da Gayri Safi Yurtiçi Hasılanın yüzde 8'ine yaklaşacağı tahmin edilen cari açığın 2007 de azalmaya başlaması öngörülmüş. Bu çerçevede büyümenin de 2007'de yüzde 5'e gerileyeceği tahmin ediliyor. Ancak bu hedeflere yaklaşılırken kamunun faiz dışı fazlasının Gayri Safi Milli Hasılaya (GSMH) oranının yaklaşık 1 puan düşürülmesi ve dolar kurunda herhangi bir değer kaybı öngörülmemesi dikkat çekiyor. Yani enflasyonun düşmesi için bundan önceki yıllardan farklı olarak kura çok fazla yaslanılmayacak ve iç talep kamu harcamalarının azaltılması veya gelirlerinin artırılmasıyla değil başka araçlarla kısılacak.
| TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELER | | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | | GSMH Artışı (%) | 5,9 | 9,9 | 7,6 | 6,0 | 5,0 | | 12 Aylık TÜFE (%) | 18,4 | 9,4 | 7,7 | 9,8 | 4,0 | | Cari Açık/ GSYH (%) | 3,3 | 5,2 | 6,4 | 7,9 | 7,4 | | IMF Tanımlı FDF/ GSMH (%) | 6,6 | 7,0 | 6,4 | 7,4 | 6,5 | | Ortalama YTL/$ | 1,496 | 1,422 | 1,341 | 1,442 | 1,540 | |
Gelir mi düşecek, borçlanma mı?
Ekonominin genel dengesi
2007'de yurtiçi talep artışında büyümeden çok daha hızlı bir yavaşlama öngörülmüş. Kamunun nihai talebinin GSMH içindeki payı artıyor. İç talebi yavaşlatan, özel tüketim artış hızındaki radikal düşme. Özel kesimin tüketiminin bu kadar düşmesi için ya geliri ya da borçlanma imkanları hızla azalmalı. Oysa özel harcanabilir gelir artışı,geçen yılın oldukça üstünde. Bu durumda, özel kesimin borçlanma imkanlarını daraltan bir düzenleme olup olmadığına bakmak gerekiyor. BDDK tarafından son açıklanan düzenlemeler kredi kullanım maliyetlerini artırıyor. Ancak bu düzenlemeler hem çok tedrici bir geçiş öngörüyor hem de iç kredi kullanımı ile dış kredi kullanımı maliyetlerini birbirine yaklaştıran düzenlemelere ağırlık vermiyor.
Oysa 1. Grafiğe baktığımızda özel tasarruf oranındaki (Tasarruf / Harcanabilir Gelir) azalışla dış kredi kullanımı arasında yakın bir ilişki olduğu ortaya çıkıyor.
| KAYNAKLAR HARCAMALAR DENGESİ | | 2006 (GSMH'ya Oran, %) | 2007 (GSMH'ya Oran, %) | 2006 (1998 Fiy. Artış) | 2007 (1998 Fiy. Artış) | | GAYRİ SAFİ MİLLİ HASILA | 100,0 | 100,0 | 6,0 | 5,0 | | Dış Kaynak (1) | 8,2 | 7,8 | -1,5 | 0,6 | | Kamu Harcanabilir Geliri | 17,6 | 16,5 | 16,6 | -1,4 | | Özel Harcanabilir Gelir | 82,4 | 83,5 | 4,0 | 6,4 | | Kamu Nihai Talebi | 17,3 | 18,0 | 6,8 | 5,9 | | Özel Nihai Talep | 87,7 | 86,7 | 9,0 | 3,9 | | Toplam Yurtiçi Talep | 108,2 | 107,8 | 7,1 | 4,1 | | Yurtiçi Tasarruflar | 16,6 | 17,1 | -0,7 | 10,0 | |
(1) 1998 Fiyatlarıyla Artışlar GSMH büyümesine katkıları göstemektedir.
Özel kesim tasarruflarındaki artışın gerçekçiliği dış açık açısından da önemli.
Nitekim 2. grafik bize son yıllarda dış açığın temel belirleyicisinin özel tasarruflarla yatırımlar arasındaki açığın artması olduğunu gösteriyor. 2006 yılında kamu ilk defa tasarruf yatırım fazlası veriyor. Ancak 2007 de bu korunamıyor.
Kuvvetli zam sinyali var
Kamu kesimi borçlanma gereği
2006 yılında IMF tanımlı faiz dışı fazlada oldukça yüksek bir iyileşme var. Ancak 2007'de bunun tekrar 1 puan düşmesi, iyileşmenin bir defaya mahsus düzenlemelerden kaynaklandığını gösteriyor. Faiz dışı fazlanın dağılımına bakıldığında 2006'daki iyileşme KİT'lerden kaynaklanıyor. KİT fiyatlarının hükümet tarafından baskı altında tutulması ile ilgili tartışmaların en yoğun olduğu yılda bu durum oldukça şaşırtıcı. Ancak yapılmayan zamlar karşılığında bu kuruluşların dengesi bütçe ve özelleştirme fonundan sermaye verilerek düzeltilmiş. 2007 yılında ise sermaye transferleri hariç KİT dengesinde çok hızlı bir düzelme var. Bu ancak çok yüksek zamlarla olur.
Özel kesimin dış kredileri gerileyecek ama...
Ödemeler dengesi
Hükümetin dış açığı 2007 de aşağı çekmesi özel kesimin tüketimini ve dış kredi kullanımını kontrol altına almasına bağlı. Bu çerçevede ödemeler dengesinin finansmanına bir göz atmakta yarar var.
Yandaki tabloya baktığımızda banka dışındaki özel kesimin (Diğer Sektörler) bu yıl ağustos ayında 18 milyar dolar olan yıllık dış kredi kullanımının, yıl sonunda 13,4 milyar dolara, önümüzdeki yıl da 6,7 milyar dolara gerilemesi öngörülmüş. Tüketimin öngörüldüğü gibi düşmesi için bu gerekli.
Ancak olumlu küresel koşullar, içeriden kredi kullanımını daha da pahalılaştıran düzenlemeler bu azalmanın nasıl olacağını düşündürüyor.
| ÖDEMELER DENGESİ FİNANSMANI | | Milyar $ | 2005 ARALIK | 2006 AĞUSTOS | 2006 ARALIK | 2007 ARALIK | | FİNANS HESAPLARI | 20,9 | 32,6 | 31,9 | 30,4 | | Doğrudan Yatırımlar | 8,7 | 18,5 | 18,3 | 13,2 | | Portföy Yatırımları | 13,4 | 8,6 | 5,5 | 5,6 | | Diğer Yatırımlar | 16,6 | 20,2 | 10,8 | 17,0 | | Varlıklar | 0,2 | -4,5 | -8,5 | -0,1 | | Yükümlülükler | 16,4 | 24,7 | 19,3 | 17,1 | | Ticari Krediler | 3,6 | 4,0 | 4,3 | 4,7 | | Krediler | 12,0 | 20,2 | 13,9 | 11,8 | | Merkez Bankası | -2,9 | -0,7 | 0,0 | 0,0 | | Genel Hükümet | -4,6 | -4,9 | -4,2 | -0,8 | | Bankalar | 9,2 | 7,7 | 4,7 | 5,8 | | Diğer Sektörler | 10,3 | 18,0 | 13,4 | 6,7 | | Mevduatlar | 0,5 | 0,3 | 0,8 | 0,2 | | Diğer Yükümlülükler | 0,3 | 0,3 | 0,3 | 0,4 | | Rezerv Varlıklar | -17,8 | -14,7 | -2,8 | -5,3 | | NET HATA NOKSAN | 2,2 | -2,5 | -1,1 | 0,0 | |
Enflasyon hedefi
Fiyatlar
12 aylık TÜFE artışı ekimde beş ay sonra yeniden tek haneli rakamlara geriledi. Bunda TL'nin yeniden değerlenmeye başlamasının önemli bir rolü var. Ayrıca Merkez Bankası'nın politikalarının fiyatlarını kontrol edebildiği mallardan oluşan H endeksindeki artış kurdaki düşmeye rağmen sürüyor. TÜFE artışının düşmesi, çok şikayet edilen arz faktörlerinin son dönemde lehte çalıştığını gösteriyor.
2007'nin iddialı enflasyon hedefine yaklaşılması daha çok uluslararası konjonktürün belirlediği arz koşullarındaki bu düzelmenin sürmesine bağlı. Küresel koşullar olumlu seyrederse özel kesimin dış kredi kullanımında ve tüketimde beklenen gerileme olmaz. Merkez'in sıkı para politikasında ısrarı sermaye girişini artırır. Bunun sonucunda TL'nin değerlenmesi ise fiyatlar üzerinde sınırlı baskı oluştururken, dış kredi, tüketim, dış açık döngüsünü güçlendirir.
foztrak@yahoo.com
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
Sitene Ekle
İletişim Kurumsal
Blog
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
Bülten
